Matt Bollinger(°1980)- Empatische bricolage van de werkelijkheid.

Matt Bollinger, “Uncle Dave” (2023), flashe and acrylic on canvas, 96 x 78 inches (courtesy the artist and François Ghebaly Gallery, photo Dario Lasagni)

Van het Renaissance (Venetië)- Italië naar het hedendaags USA (Ithaca-NY) is een sprong waarin onderwerp en vormgeving – van het heilige naar het alledaagse- duidelijk van elkaar verschillen, maar alvast de intensiteit een gemeenschappelijk kenmerk kan zijn.

“None of the artist’s figures come close to fitting the ideals of physical beauty upheld by Hollywood, fashion designers, or fitness and beauty magazines. In contrast to Claude Monet and other Impressionists, who focused on leisure time, which was a new phenomenon in mid-19th-century France, Bollinger recognizes how the desire for cheap labor and profit has degraded that possibility. Staring blankly as they perform the necessary duties of an unfulfilling job, the men and women in his paintings are afflicted by an unnamable malaise. They know that what they are doing is fruitless. (John Yau Hyperallergic 2023)

Geen van de figuren van de kunstenaar komt ook maar in de buurt van de idealen van fysieke schoonheid die door Hollywood, modeontwerpers of fitness- en schoonheidsbladen worden uitgedragen. In tegenstelling tot Claude Monet en andere impressionisten, die zich richtten op vrije tijd – een nieuw fenomeen in het Frankrijk, – midden van de 19e eeuw – erkent Bollinger hoe het verlangen naar goedkope arbeidskrachten en winst die mogelijkheid heeft aangetast. Met een lege blik staren de mannen en vrouwen in zijn schilderijen terwijl ze de noodzakelijke taken van een onbevredigende baan uitvoeren; ze worden gekweld door een onbenoembaar gevoel van onbehagen. Ze weten dat wat ze doen (vaak) vruchteloos is.

Matt Bollinger Half Time Flashe and acrylic on canvas 2024. 196 x 244 cm.

Flashe: (voluit Flashe Extra Fine Vinyl Paint van het Franse merk Lefranc Bourgeois) is een professionele vinylverf voor kunstenaars. Het is een uniek alternatief voor acryl- en olieverf bekend om zijn extreem matte, fluweelachtige en dekkende afwerking.

Matt Bollinger. Brothers V. Flashe and acrylic on canvass 61 x 50.8 cm

Ithaca-based artist Matt Bollinger works from a complex interdisciplinary base: as painter, draftsman, animator, and elegist, he creates work that straddles the projects of both visual art and narrative fiction. Buoyed by an early interest in American modernism as well as personal and familial origins in the Midwest, Bollinger tells stories by and large of America’s rural working class. Each is composed through a bricolage of memory, family history, direct observation, art-historical research, and literary invention. Through empathetic and meticulously crafted vignettes, Bollinger’s work offers poignant reflections on issues of labor, class, and the passage of time, encouraging viewers to sift through his vivid, often conflicted pastorales for a clear imperative of their own. (François Ghebaly Gallerie NY)

https://ghebaly.com/artists/matt-bollinger

Band, 2024. Flash and acrylic on canvas. 61 x 51cm

De in Ithaca (NY) gevestigde kunstenaar Matt Bollinger werkt vanuit een complex interdisciplinair uitgangspunt: als schilder, tekenaar, animator en elegist creëert hij werk dat het midden houdt tussen beeldende kunst en verhalende fictie. Gedreven door een vroege interesse in het Amerikaanse modernisme en zijn persoonlijke en familiale wortels in het Midwesten, vertelt Bollinger verhalen die grotendeels gaan over de plattelands-arbeidersklasse in Amerika. Elk verhaal is samengesteld uit een bricolage van herinneringen, familiegeschiedenis, directe observatie, kunsthistorisch onderzoek en literaire verbeelding. Door middel van empathische en zorgvuldig geconstrueerde vignetten biedt Bollingers werk aangrijpende reflecties op thema’s als arbeid, klasse en het verstrijken van de tijd, waarbij hij de toeschouwer aanmoedigt om in zijn levendige, vaak tegenstrijdige pastorale taferelen op zoek te gaan naar een eigen, duidelijke boodschap. (François Ghebaly Gallerie NY)

Army Knife, 2024. Flashe and acrylic on canvas. 61 x 51cm

In de nieuwste aflevering van Artforum’s Screening Room gaat Matt Bollinger diepgaand in op de alledaagse esthetiek van Midden-Amerika. De gezichtsuitdrukkingen van de personages in zijn hedendaagse genreschilderijen neigen naar somberheid, met gezichten die berusting uitstralen en de eindeloze compromissen weerspiegelen waarmee de werkende armen moeten leren leven. Toch weet de kunstenaar deze Amerikanen te voorzien van een pathos dat hen waardigheid verleent in plaats van ze vreemd of meelijwekkend te maken, zonder daarbij in triomfalisme te vervallen.Ook Bollingers animaties putten uit deze bron van ‘Main Street blues’ en vullen zijn weelderige, met de hand geschilderde beelden met de ondergewaardeerde veerkracht van de werkende gewone mens. Dawn, 2025 brengt de beproevingen en tegenslagen in kaart van een grijze dag in het leven van de gelijknamige medewerker van een buurtwinkel, inclusief lunches uit sardineblikjes, autopech, rookpauzes en rotbaasjes. (3’24”)

The way that I think of it, because the two things are formally so different from one another, is that there’s a narrative world in the animations, and then these works drop down out of it. It’s like a big umbrella because, for a little while, it was confusing, even to me. It was like, “Is the painting coming from the animation or the animation coming from the painting?” And then I realized everything was coming from my drawing and narrative, my writing, the writing part of the studio. I spent a lot of time in my sketchbook doing tiny drawings, and then the images either want to move or they want to be still. And it tends to be whether or not they arrive as a scenario or they arrive as a pictorial framework, like a set of geometry that works within a rectangle or something.

Matt Bolinger Cold Drinks 2023. 198 x 152cm

Zoals ik het zie – omdat die twee dingen formeel zo van elkaar verschillen – is er een verhalende wereld in de animaties, en daar komen deze werken dan uit voort. Het is als een grote paraplu, want het was een tijdje verwarrend, zelfs voor mijzelf. Ik dacht: „Komt het schilderij voort uit de animatie, of komt de animatie voort uit het schilderij?” En toen besefte ik dat alles voortkwam uit mijn tekeningen en verhalen, mijn schrijven, het schrijfgedeelte van mijn atelier. Ik bracht veel tijd door in mijn schetsboek met het maken van kleine tekeningen, en dan willen de beelden ofwel bewegen, ofwel stil blijven staan. En het hangt er meestal van af of ze zich voordoen als een scenario of als een picturaal kader, zoals een reeks geometrische vormen die binnen een rechthoek of iets dergelijks functioneren.

Juxtapoz / Evan Prico

bezoek de website van de kunstenaar:

https://mattbollinger.com

“At the beginning of the process, I’m doing this abstract stuff, but then I start to build the image. I had drawings of the truck and drawings of some of the individual men’s faces, as well as drawings of a boot, just so I know what the stuff was; but then I look less and less at that and more and more into the work, which is where it probably starts to take on that slightly fantasy look. It’s a parallel world that closely resembles ours.” (ibidem)

Matt Bollinger ‘Passenger’. 2022. 152cm x 198cm

“In het begin van het proces houd ik me bezig met dit abstracte werk, maar daarna begin ik het beeld op te bouwen. Ik had schetsen van de vrachtwagen en van de gezichten van enkele mannen, en ook een schets van een laars, gewoon om te weten wat het precies was; maar daarna kijk ik daar steeds minder naar en verdiep ik me steeds meer in het werk, en dat is waarschijnlijk het moment waarop het die ietwat fantasierijke uitstraling begint te krijgen. Het is een parallelle wereld die sterk op de onze lijkt.’

Brothers

Of de isolatie van deze specifieke wereld primeert of de aansluitingen met ons aller alledaagsheid in ruime mate aanwezig is, kun je je inderdaad afvragen. Of ook de vormgeving deze mogelijke isolatie vermijdt of bevordert is een andere vraag. Ik denk dat de herkenning van eigenschappen die niet dadelijk afhankelijk zijn van een levensstijl, in ruime mate voorhanden zijn. Het is juist dat verbindende dat voor aansluiting zorgt met ons aller lot, verbindend met manieren waarop wij dat ingewikkelde bestaan dat leven heet, dagelijks doorstaan en eigen maken.

Matt Bollinger ‘Joy’. Flashe and acrylic on canvas 51 x 41cm

Zwervend tussen Leonardo en Giorgione: Giovanni Agostino da Lodi

Giovanni Agostino de Lodi ‘Engel van de Boodschap’ (uit Johannes de evangelist, schrijvend)

John Augustine uit Lodi als je het hedendaagser wil laten klinken. Of zoals hij gekend was: Giovanni Agostino da Lodi. Begin maar in de kring van Bramante en Bramantino in Milaan; verhuisde daarna naar Venetië, waar hij meer dan een decennium werkte aan het absorberen van de beeldende talen eigen aan de grote meesters. In 1510 is hij terug in Milaan waar hij bijdrages schilderde voor toonaangevende bouwplaatsen zoals Sante Maria della Pace en de Certosa di Pavia.

Het eerste schilderij waarin ‘Leonardeske’ elementen de overhand krijgen, is De voetwassing, in de Galleria dell’Accademia in Venetië. Hieruit blijkt een diepgaande kennis van de stijl van de Toscaanse meester, die hij tijdens een verblijf in Milaan in 1499 had leren kennen; bij zijn terugkeer in Venetië (na de val van Ludovico Sforza in datzelfde jaar) liet hij zich door hem inspireren en met ‘De voetwassing’ maakte Leonardo zijn intrede in Venetië.

Jezus was de voeten van de apostelen, hier is Petrus aan de beurt 1500 Giovanni Agostino da Lodi, Lavanda dei piedi, 1500, Venezia, Gallerie dell’Accademia

“Hij stond van de tafel op, legde zijn mantel af en deed een linnendoek om zijn middel. Daarna goot Hij water in een kom en begon de voeten van zijn leerlingen te wassen. Hij droogde ze af met de doek die Hij om zijn middel had.”
(Johannes 13: 4-5, HTB) 

Kijk hoe de schilder de jongste apostel, Johannes, laat oplichten : Johannes vindt het maar niets dat Petrus eerst aan de beurt is, en of dat nu echt nodig was, een activiteit die meestal aan het dienstpersoneel was toevertrouwd? Of kijk naar de kleuren van hun kledij, hoe de verschillende tinten personages en atmosfeer duiden. Ze staan nog netjes op twee rijen, maar de sfeer van de bewonderde meester is zichtbaar. De enige ontspannen figuur is de naamloze schenker met krullend haar, die al de handdoek klaar legt om de voeten van Petrus af te drogen.

De Milanese opleiding van Giovanni Agostino komt tot uiting in de bijzondere aandacht voor de weergave van de gelaatstrekken en de gemoedstoestanden van de personages, die doen denken aan de stijl van Leonardo da Vinci in Het Laatste Avondmaal in het klooster van Santa Maria delle Grazie, met name in de combinatie, aan de rechterkant, van de gezichten van een peinzende jongen met krullend haar (de schenker) en een bejaarde man getekend door rimpels en melancholie. Het werk is het enige gedateerde uit het oeuvre van de kunstenaar uit Lodi – op de marmeren bank is namelijk het jaar 1500 gegraveerd – en behoort tot zijn vroege werk, dat nog beïnvloed is door de weergave van lichamen en stereometrische elementen die kenmerkend zijn voor Bramantino, maar tegelijkertijd oog heeft voor de Venetiaanse vernieuwingen, die Giovanni Agostino omarmt door de warme, vloeiende tinten van Giorgione over te nemen.

In dit kleine schilderij ’Sint-Petrus en Sint-Johannes de Evangelist’, dat wordt bewaard in de Pinacoteca di Brera (zijn enige gesigneerde werk), zijn Lombardische elementen te herkennen, afkomstig van Bramantino en Leonardo da Vinci, maar ook Duitse invloeden in de details (men veronderstelt dat hij Jacques de Barbary zou hebben ontmoet en dat deze hem kennis zou hebben laten maken met de kunst van Dürer, die in 1494 en 1506 in Venetië verbleef). Kunsthistoricus Giulio Bora betwijfelde of het onderwerp van het schilderij deze twee heiligen was, maar na een restauratie in 2007 is men er nu van overtuigd dat dit werk een andere titel zou moeten hebben. De volgende inscriptie in het Latijn en het Italiaans werd ontdekt: „Il maestro non vietava minimamente che il giovane pittore lo superasse.” oftewel „De meester verbood de jonge schilder geenszins om hem te overtreffen”. Het gaat dus om een eerbetoon van Giovanni Agostino aan de meester Leonardo da Vinci.

De heilige Maagd en Kind omgeven door heiligen (1492) (Kerk van de heilge Kristoffel Murano, San Michele eiland Venetiaanse omgeving

Zijn kunst kenmerkt zich door een unieke vormentaal en een bijzondere aandacht voor de natuur en het landschap, die hij weergeeft met penseelvoeringen vol harde effecten en spanning. Zijn stijl is onmiddellijk extravagant en anti-klassiek en komt duidelijk tot uiting in werken zoals de Pala dei Barcaioli in de kerk van San Pietro Martire in Murano, die kan worden gedateerd in het midden van het laatste decennium van de 15e eeuw: naar het voorbeeld van andere Venetiaanse kunstenaars, sacrale voorstellingen met een bewuste durf in het gebruik van het perspectief. (zie hierboven)

Kijk naar het schilderij hierboven. Het blauw van Maria’s mantel is een aloude traditie. In de tijd van Lodi was het ook al gebruikelijk geworden om het kind naakt af te beelden en Sint-Joris in een harnas te tonen. De draak is echter ongebruikelijk: een gedrongen wezen met een uiterst berouwvolle blik op zijn gezicht. (aan de voeten van de geharnaste Sint- Joris)

Ook het portret van Johannes de Doper wijkt enigszins af van het gebruikelijke. Het onderkleed is met de harige kant naar binnen gedraaid. Het rood van zijn mantel is een veelvoorkomend kenmerk in zijn portretten, maar het is wellicht veelzeggend dat het zo levendig is en dat het terugkomt in de linten van Sint-Joris, de mantel van de Madonna, het hemd van de putto op de sokkel en sommige delen van het gewaad van de bisschop links. Zelfs de putti boven de Madonna hebben rode vleugels. Het wijzende gebaar van Johannes leidt de aandacht gewoonlijk naar Christus, maar hier lijkt hij naar Sint-Joris te wijzen, met zijn rode kruis. Het rondel op de kleine sokkel tussen de bisschoppen toont Sint-Christoffel die het Christuskind draagt. Christoffel was de naamgever van de kerk waarvoor dit schilderij werd gemaakt.

Accademia – Madonna con il Bambino e SS.Simeone e Girolamo Cat.605

Giovanni Agostino onderscheidt zich door de eigenheid van zijn stijl en zijn bewegingen tussen Lombardije en Veneto, en wordt zo een van de belangrijkste bronnen voor de verspreiding van de Milanese vernieuwingen in Venetië. Zo ontstond zijn persoonlijkheid onder de naam Pseudo-Boccaccino, een anonieme schilder uit de Lombardische cultuur die in het laatste decennium van de 15e eeuw actief was.

Madonna met kind met de heilige Catherina en een andere heilige

Met de donkerende dagen en de net zo donkere wereld is het verlangen naar zacht licht bijna vanzelfsprekend. Ook in de rumoerige eeuw van Giovanni Agostino da Lodi was dat heimwee voelbaar en kreeg het gestalte in dit mooie doek. Twee herders (-je vindt de schapen en andere herders op de achterliggende heuvel-), een engel met instrument, een vrouw en een man en waar aller ogen op gericht zijn, bijna op de kille grond liggend, een kind. Het is nog vroeg in de morgen, of zou het een zachte avond zijn?

De Aanbidding van de Herders (na 1510)

Giovanni Agostino da Lodi. ‘Johannes de evangelist; schrijvend. 1550

Nog even
en je voelt
hun adem
terwijl je kijkt.
Ook muziek
komt los van blad en beeld
vijfhonderd jaar is een zuchtje ver