Geplaatst op door Gmt · Één reactie

Jeffrey Chong Wang (°1979) Een picturale mengeling tussen Oost en West

‘Go Player’. Jeffrey Chong Wang 2017)2021

‘Ik heb geprobeerd mijn techniek voor figuurschilderkunst te combineren met een stilleven om een verhaal te creëren waarin herinneringen aan mijn appartement in Peking zijn verwerkt. Ik ben al een paar jaar niet meer in China geweest en mijn herinneringen aan mijn leven daar zijn enigszins vervaagd; bijna alsof ze van iemand anders zijn. Om mijn herinneringen vast te leggen, heb ik mijn vrienden als voorbeeld voor mijn personages gebruikt en elementen uit het huidige tijdperk toegevoegd. Mijn doel hierbij was om de visuele elementen uit verschillende tijden te vervagen en te vermengen, en om de tegenstrijdigheid en absurditeit te verkennen die ontstaat wanneer deze twee elementen naast elkaar worden geplaatst. Ik heb gemerkt dat zowel in mijn kunst als in mijn leven de verwijzing naar het verleden vaak verandert wanneer deze wordt geconfronteerd met hedendaagse beelden.’

Journey To The West

‘Via mijn schilderijen tracht ik de complexiteit van menselijke verbindingen weer te geven en te laten zien hoe onze omgeving en het verstrijken van de tijd deze relaties kunnen beïnvloeden. Door twee personages af te beelden, kan ik de fundamentele aspecten van elke relatie weergeven. Het verhaal van mijn schilderij begint meestal met de interactie tussen de twee personages, waarna hun relatie zich ontwikkelt en de uitdagingen zich opstapelen. Ik streef ernaar de fijne nuances van menselijke relaties uit te drukken en te laten zien hoe onze omgeving en de tijd deze kunnen beïnvloeden.’ (dorothycurcusgallery)

https://jeffreychongwang.com/about

IJeffrey Chong Wang, een kunstenaar afkomstig uit Beijing, maar momenteel gevestigd in Canada, is begonnen aan een globetrotting reis van artistieke verkenning. Hij verrijkte zijn creatieve gevoeligheden door middel van uitgebreide opleiding en training in Florence, Frankrijk en New York, uiteindelijk culminerend in het behalen van een Master of Fine Arts (MFA) diploma van de New York Academy of Art in 2009.


Wang’s artistieke expressie is een boeiende fusie van persoonlijke introspectie en surrealistische visies, uitgevoerd met een verfijnde en realistische picturale techniek. Zijn werk dient als een kanaal voor het vertellen van de verhalen van het dagelijks leven in China, verweven met knipogen naar de complexe geschiedenis van het land. Met nauwgezette aandacht voor detail portretteert Wang realistische figuren, die kijkers uitnodigen om door ramen te kijken, in huizen te kijken en de privéruimtes van zijn personages binnen te gaan. Deze scènes zijn doordrongen van klassieke composities, soms geïnspireerd op de artistieke erfenis van de Florentijnse Renaissance. Zijn werk stimuleert zowel onze emoties als kritisch denken, wat nieuwsgierigheid en uitnodigende contemplatie uitlokt.

Mother and Child

Chong Wang: “Alle figuren die ik creëer op het canvas zijn in zekere zin mezelf; ze weerspiegelen mijn culturele opvoeding, persoonlijke gevoelens en ervaringen. Ik zie hen als personages in een drama en beschouw het canvas als een podium. Mijn werk is een reactie op de onbalans tussen mijn innerlijke gevoelens en de buitenwereld. Ik versmelt klassieke concepten en traditionele technieken in mijn werk met behulp van mijn eigen overdreven figuren. Deze figuren weerspiegelen de geschiedenis van westerse olieverftechnieken, maar verbeelden ook hedendaagse thema’s uit de oosterse cultuur.”

De Dichter. 2020

“My artwork is a reflection of my emotions and memories, and shows my understanding and interpretation of my life experience and the world that surrounds me. I have lived in Canada since 1999, but my time spent growing up in my native China has been an important influence on my artwork. I have painted portraits of my family members at different ages as well as different locations in China that I remember from my past.”

JEFFREY CHONG WANG, Six Righteous Men in South Peking (Collectie Ninalee Allen Craig)

JCW: Dit werk is een mengeling van mijn herinneringen en mijn verbeelding. De personages zijn zes van mijn vrienden, gebaseerd op hun persoonlijkheden. Ik heb ze in deze denkbeeldige ruimte geplaatst met meer geënsceneerde en overdreven poses. Mijn kunstwerken zijn een weerspiegeling van mijn emoties en herinneringen, en geven uitdrukking aan mijn begrip van en interpretatie van mijn levenservaringen en de wereld om me heen. Ik woon sinds 1999 in Canada, maar de tijd die ik als kind in mijn geboorteland China heb doorgebracht, heeft een belangrijke invloed gehad op mijn kunst. Ik heb portretten geschilderd van mijn familieleden op verschillende leeftijden, evenals van verschillende locaties in China die ik me uit mijn verleden herinner.”

今朝醉 / Fiesta / Party“, 2010 © Jeffrey Chong Wang

Deze versie van Dirk Bouts’ Laatste Avondmaal waar blijkbaar Judas in weinig feestelijke kledij de zilverlingen heeft geteld is vrij onbekend in het circuit zoals wel meer werken van J. Chong Wang. die in privécollecties zijn terecht gekomen. Zijn werk wordt binnen de internationale kunstwereld – en dus ook in China zelf- geaccepteerd, vertelt AI mij. Het wordt er net zoals in Europa veelvuldig geëxposeerd en er is ook daar een groep verzamelaars (collecors) ontstaan. Hoewel zijn schilderijen subtiele historische en culturele verwijzingen naar het communisme en het dagelijkse Chinese leven bevatten, richt hij zich niet op expliciete politieke kritiek of activisme. Zijn stijl is eerder melancholisch, nostalgisch en surrealistisch. Hij onderzoekt zijn eigen herinneringen en emoties uit zijn jeugd in Peking. In onze omgeing was er een tentoonstelling in Amerdam in 2022.

De Middagthee. Jeffrey Chong Wang Wang / Galeriehuis. Óleo sobre lienzo / oil on canvas, 2019 © Jeffrey Chong Wang / Gallery House

De visuele figuren in de schilderijen van Jeffrey Wang – voortdurend verdwaald en historisch samengevat – getuigen van zijn onuitputtelijke talent om historische kunstmodellen opnieuw uit te vinden voor een steeds veranderend, ahistorisch tijdperk. Jeffrey Wang werkt overwegend figuratief en daagt onze gevoeligheid uit met beelden die soms klassiek lijken, zelfs Florentijns of renaissancistisch, maar die doordrongen zijn van een kritische culturele visie. Deze schilderijen zijn op een vreemde manier verontrustend. De plaatsing van de figuren en hun satirische uitdrukkingen zijn vergelijkbaar met die van de Duitse expressionisten uit het verleden, de Neue Sachlichkeit (Nieuwe Objectiviteit) in het Weimar-Duitsland. De composities vertonen een lichte vervorming en incongruenties die de Duitse kunstenaar George Grosz waardig zijn. Wang streeft echter niet naar sociale satire, maar naar het plezier van het spelen met de manier waarop we beelden interpreteren. Zijn schilderproject lijkt in feite een herconfiguratie van de vertelkunst in te houden, afgestemd op een volledig relativistische en veelzijdige hedendaagse wereld. Wangs kunst daagt namelijk het idee uit dat historiciteit alleen vanuit een gehomogeniseerd perspectief kan worden bekeken. – John K. Grande. El Hurgador –

Vientos suaves / Soft Winds“
Óleo sobre lienzo / oil on canvas, 20″ x 16″, 2020 © Jeffrey Chong Wang / Gallery House

Chong Wang: “Alle figuren die ik creëer op het canvas zijn in zekere zin mezelf; ze weerspiegelen mijn culturele opvoeding, persoonlijke gevoelens en ervaringen. Ik zie hen als personages in een drama en beschouw het canvas als een podium. Mijn werk is een reactie op de onbalans tussen mijn innerlijke gevoelens en de buitenwereld. Ik versmelt klassieke concepten en traditionele technieken in mijn werk met behulp van mijn eigen overdreven figuren. Deze figuren weerspiegelen de geschiedenis van westerse olieverftechnieken, maar verbeelden ook hedendaagse thema’s uit de oosterse cultuur.”

Website:

https://www.jeffreychongwang.com

Human Form Object2020 · Oil on canvas · 76 × 50 cm
Song of Youth2022 · Oil on canvas · 120 × 100 cm
Geplaatst op door Gmt

Matt Bollinger(°1980)- Empatische bricolage van de werkelijkheid.

Matt Bollinger, “Uncle Dave” (2023), flashe and acrylic on canvas, 96 x 78 inches (courtesy the artist and François Ghebaly Gallery, photo Dario Lasagni)

Van het Renaissance (Venetië)- Italië naar het hedendaags USA (Ithaca-NY) is een sprong waarin onderwerp en vormgeving – van het heilige naar het alledaagse- duidelijk van elkaar verschillen, maar alvast de intensiteit een gemeenschappelijk kenmerk kan zijn.

“None of the artist’s figures come close to fitting the ideals of physical beauty upheld by Hollywood, fashion designers, or fitness and beauty magazines. In contrast to Claude Monet and other Impressionists, who focused on leisure time, which was a new phenomenon in mid-19th-century France, Bollinger recognizes how the desire for cheap labor and profit has degraded that possibility. Staring blankly as they perform the necessary duties of an unfulfilling job, the men and women in his paintings are afflicted by an unnamable malaise. They know that what they are doing is fruitless. (John Yau Hyperallergic 2023)“

Geen van de figuren van de kunstenaar komt ook maar in de buurt van de idealen van fysieke schoonheid die door Hollywood, modeontwerpers of fitness- en schoonheidsbladen worden uitgedragen. In tegenstelling tot Claude Monet en andere impressionisten, die zich richtten op vrije tijd – een nieuw fenomeen in het Frankrijk, – midden van de 19e eeuw – erkent Bollinger hoe het verlangen naar goedkope arbeidskrachten en winst die mogelijkheid heeft aangetast. Met een lege blik staren de mannen en vrouwen in zijn schilderijen terwijl ze de noodzakelijke taken van een onbevredigende baan uitvoeren; ze worden gekweld door een onbenoembaar gevoel van onbehagen. Ze weten dat wat ze doen (vaak) vruchteloos is.

Matt Bollinger Half Time Flashe and acrylic on canvas 2024. 196 x 244 cm.

Flashe: (voluit Flashe Extra Fine Vinyl Paint van het Franse merk Lefranc Bourgeois) is een professionele vinylverf voor kunstenaars. Het is een uniek alternatief voor acryl- en olieverf bekend om zijn extreem matte, fluweelachtige en dekkende afwerking.

Matt Bollinger. Brothers V. Flashe and acrylic on canvass 61 x 50.8 cm

Ithaca-based artist Matt Bollinger works from a complex interdisciplinary base: as painter, draftsman, animator, and elegist, he creates work that straddles the projects of both visual art and narrative fiction. Buoyed by an early interest in American modernism as well as personal and familial origins in the Midwest, Bollinger tells stories by and large of America’s rural working class. Each is composed through a bricolage of memory, family history, direct observation, art-historical research, and literary invention. Through empathetic and meticulously crafted vignettes, Bollinger’s work offers poignant reflections on issues of labor, class, and the passage of time, encouraging viewers to sift through his vivid, often conflicted pastorales for a clear imperative of their own. (François Ghebaly Gallerie NY)

https://ghebaly.com/artists/matt-bollinger

Band, 2024. Flash and acrylic on canvas. 61 x 51cm

De in Ithaca (NY) gevestigde kunstenaar Matt Bollinger werkt vanuit een complex interdisciplinair uitgangspunt: als schilder, tekenaar, animator en elegist creëert hij werk dat het midden houdt tussen beeldende kunst en verhalende fictie. Gedreven door een vroege interesse in het Amerikaanse modernisme en zijn persoonlijke en familiale wortels in het Midwesten, vertelt Bollinger verhalen die grotendeels gaan over de plattelands-arbeidersklasse in Amerika. Elk verhaal is samengesteld uit een bricolage van herinneringen, familiegeschiedenis, directe observatie, kunsthistorisch onderzoek en literaire verbeelding. Door middel van empathische en zorgvuldig geconstrueerde vignetten biedt Bollingers werk aangrijpende reflecties op thema’s als arbeid, klasse en het verstrijken van de tijd, waarbij hij de toeschouwer aanmoedigt om in zijn levendige, vaak tegenstrijdige pastorale taferelen op zoek te gaan naar een eigen, duidelijke boodschap. (François Ghebaly Gallerie NY)

Army Knife, 2024. Flashe and acrylic on canvas. 61 x 51cm

In de nieuwste aflevering van Artforum’s Screening Room gaat Matt Bollinger diepgaand in op de alledaagse esthetiek van Midden-Amerika. De gezichtsuitdrukkingen van de personages in zijn hedendaagse genreschilderijen neigen naar somberheid, met gezichten die berusting uitstralen en de eindeloze compromissen weerspiegelen waarmee de werkende armen moeten leren leven. Toch weet de kunstenaar deze Amerikanen te voorzien van een pathos dat hen waardigheid verleent in plaats van ze vreemd of meelijwekkend te maken, zonder daarbij in triomfalisme te vervallen.Ook Bollingers animaties putten uit deze bron van ‘Main Street blues’ en vullen zijn weelderige, met de hand geschilderde beelden met de ondergewaardeerde veerkracht van de werkende gewone mens. Dawn, 2025 brengt de beproevingen en tegenslagen in kaart van een grijze dag in het leven van de gelijknamige medewerker van een buurtwinkel, inclusief lunches uit sardineblikjes, autopech, rookpauzes en rotbaasjes. (3’24”)

The way that I think of it, because the two things are formally so different from one another, is that there’s a narrative world in the animations, and then these works drop down out of it. It’s like a big umbrella because, for a little while, it was confusing, even to me. It was like, “Is the painting coming from the animation or the animation coming from the painting?” And then I realized everything was coming from my drawing and narrative, my writing, the writing part of the studio. I spent a lot of time in my sketchbook doing tiny drawings, and then the images either want to move or they want to be still. And it tends to be whether or not they arrive as a scenario or they arrive as a pictorial framework, like a set of geometry that works within a rectangle or something.

Matt Bolinger Cold Drinks 2023. 198 x 152cm

Zoals ik het zie – omdat die twee dingen formeel zo van elkaar verschillen – is er een verhalende wereld in de animaties, en daar komen deze werken dan uit voort. Het is als een grote paraplu, want het was een tijdje verwarrend, zelfs voor mijzelf. Ik dacht: „Komt het schilderij voort uit de animatie, of komt de animatie voort uit het schilderij?” En toen besefte ik dat alles voortkwam uit mijn tekeningen en verhalen, mijn schrijven, het schrijfgedeelte van mijn atelier. Ik bracht veel tijd door in mijn schetsboek met het maken van kleine tekeningen, en dan willen de beelden ofwel bewegen, ofwel stil blijven staan. En het hangt er meestal van af of ze zich voordoen als een scenario of als een picturaal kader, zoals een reeks geometrische vormen die binnen een rechthoek of iets dergelijks functioneren.

Juxtapoz / Evan Prico

bezoek de website van de kunstenaar:

https://mattbollinger.com

“At the beginning of the process, I’m doing this abstract stuff, but then I start to build the image. I had drawings of the truck and drawings of some of the individual men’s faces, as well as drawings of a boot, just so I know what the stuff was; but then I look less and less at that and more and more into the work, which is where it probably starts to take on that slightly fantasy look. It’s a parallel world that closely resembles ours.” (ibidem)

Matt Bollinger ‘Passenger’. 2022. 152cm x 198cm

“In het begin van het proces houd ik me bezig met dit abstracte werk, maar daarna begin ik het beeld op te bouwen. Ik had schetsen van de vrachtwagen en van de gezichten van enkele mannen, en ook een schets van een laars, gewoon om te weten wat het precies was; maar daarna kijk ik daar steeds minder naar en verdiep ik me steeds meer in het werk, en dat is waarschijnlijk het moment waarop het die ietwat fantasierijke uitstraling begint te krijgen. Het is een parallelle wereld die sterk op de onze lijkt.’

Brothers

Of de isolatie van deze specifieke wereld primeert of de aansluitingen met ons aller alledaagsheid in ruime mate aanwezig is, kun je je inderdaad afvragen. Of ook de vormgeving deze mogelijke isolatie vermijdt of bevordert is een andere vraag. Ik denk dat de herkenning van eigenschappen die niet dadelijk afhankelijk zijn van een levensstijl, in ruime mate voorhanden zijn. Het is juist dat verbindende dat voor aansluiting zorgt met ons aller lot, verbindend met manieren waarop wij dat ingewikkelde bestaan dat leven heet, dagelijks doorstaan en eigen maken.

Matt Bollinger ‘Joy’. Flashe and acrylic on canvas 51 x 41cm

Geplaatst op door Gmt

Zwervend tussen Leonardo en Giorgione: Giovanni Agostino da Lodi

Giovanni Agostino de Lodi ‘Engel van de Boodschap’ (uit Johannes de evangelist, schrijvend)

John Augustine uit Lodi als je het hedendaagser wil laten klinken. Of zoals hij gekend was: Giovanni Agostino da Lodi. Begin maar in de kring van Bramante en Bramantino in Milaan; verhuisde daarna naar Venetië, waar hij meer dan een decennium werkte aan het absorberen van de beeldende talen eigen aan de grote meesters. In 1510 is hij terug in Milaan waar hij bijdrages schilderde voor toonaangevende bouwplaatsen zoals Sante Maria della Pace en de Certosa di Pavia.

Het eerste schilderij waarin ‘Leonardeske’ elementen de overhand krijgen, is De voetwassing, in de Galleria dell’Accademia in Venetië. Hieruit blijkt een diepgaande kennis van de stijl van de Toscaanse meester, die hij tijdens een verblijf in Milaan in 1499 had leren kennen; bij zijn terugkeer in Venetië (na de val van Ludovico Sforza in datzelfde jaar) liet hij zich door hem inspireren en met ‘De voetwassing’ maakte Leonardo zijn intrede in Venetië.

Jezus was de voeten van de apostelen, hier is Petrus aan de beurt 1500 Giovanni Agostino da Lodi, Lavanda dei piedi, 1500, Venezia, Gallerie dell’Accademia

“Hij stond van de tafel op, legde zijn mantel af en deed een linnendoek om zijn middel. Daarna goot Hij water in een kom en begon de voeten van zijn leerlingen te wassen. Hij droogde ze af met de doek die Hij om zijn middel had.”
(Johannes 13: 4-5, HTB) 

Kijk hoe de schilder de jongste apostel, Johannes, laat oplichten : Johannes vindt het maar niets dat Petrus eerst aan de beurt is, en of dat nu echt nodig was, een activiteit die meestal aan het dienstpersoneel was toevertrouwd? Of kijk naar de kleuren van hun kledij, hoe de verschillende tinten personages en atmosfeer duiden. Ze staan nog netjes op twee rijen, maar de sfeer van de bewonderde meester is zichtbaar. De enige ontspannen figuur is de naamloze schenker met krullend haar, die al de handdoek klaar legt om de voeten van Petrus af te drogen.

De Milanese opleiding van Giovanni Agostino komt tot uiting in de bijzondere aandacht voor de weergave van de gelaatstrekken en de gemoedstoestanden van de personages, die doen denken aan de stijl van Leonardo da Vinci in Het Laatste Avondmaal in het klooster van Santa Maria delle Grazie, met name in de combinatie, aan de rechterkant, van de gezichten van een peinzende jongen met krullend haar (de schenker) en een bejaarde man getekend door rimpels en melancholie. Het werk is het enige gedateerde uit het oeuvre van de kunstenaar uit Lodi – op de marmeren bank is namelijk het jaar 1500 gegraveerd – en behoort tot zijn vroege werk, dat nog beïnvloed is door de weergave van lichamen en stereometrische elementen die kenmerkend zijn voor Bramantino, maar tegelijkertijd oog heeft voor de Venetiaanse vernieuwingen, die Giovanni Agostino omarmt door de warme, vloeiende tinten van Giorgione over te nemen.

In dit kleine schilderij ’Sint-Petrus en Sint-Johannes de Evangelist’, dat wordt bewaard in de Pinacoteca di Brera (zijn enige gesigneerde werk), zijn Lombardische elementen te herkennen, afkomstig van Bramantino en Leonardo da Vinci, maar ook Duitse invloeden in de details (men veronderstelt dat hij Jacques de Barbary zou hebben ontmoet en dat deze hem kennis zou hebben laten maken met de kunst van Dürer, die in 1494 en 1506 in Venetië verbleef). Kunsthistoricus Giulio Bora betwijfelde of het onderwerp van het schilderij deze twee heiligen was, maar na een restauratie in 2007 is men er nu van overtuigd dat dit werk een andere titel zou moeten hebben. De volgende inscriptie in het Latijn en het Italiaans werd ontdekt: „Il maestro non vietava minimamente che il giovane pittore lo superasse.” oftewel „De meester verbood de jonge schilder geenszins om hem te overtreffen”. Het gaat dus om een eerbetoon van Giovanni Agostino aan de meester Leonardo da Vinci.

De heilige Maagd en Kind omgeven door heiligen (1492) (Kerk van de heilge Kristoffel Murano, San Michele eiland Venetiaanse omgeving

Zijn kunst kenmerkt zich door een unieke vormentaal en een bijzondere aandacht voor de natuur en het landschap, die hij weergeeft met penseelvoeringen vol harde effecten en spanning. Zijn stijl is onmiddellijk extravagant en anti-klassiek en komt duidelijk tot uiting in werken zoals de Pala dei Barcaioli in de kerk van San Pietro Martire in Murano, die kan worden gedateerd in het midden van het laatste decennium van de 15e eeuw: naar het voorbeeld van andere Venetiaanse kunstenaars, sacrale voorstellingen met een bewuste durf in het gebruik van het perspectief. (zie hierboven)

Kijk naar het schilderij hierboven. Het blauw van Maria’s mantel is een aloude traditie. In de tijd van Lodi was het ook al gebruikelijk geworden om het kind naakt af te beelden en Sint-Joris in een harnas te tonen. De draak is echter ongebruikelijk: een gedrongen wezen met een uiterst berouwvolle blik op zijn gezicht. (aan de voeten van de geharnaste Sint- Joris)

Ook het portret van Johannes de Doper wijkt enigszins af van het gebruikelijke. Het onderkleed is met de harige kant naar binnen gedraaid. Het rood van zijn mantel is een veelvoorkomend kenmerk in zijn portretten, maar het is wellicht veelzeggend dat het zo levendig is en dat het terugkomt in de linten van Sint-Joris, de mantel van de Madonna, het hemd van de putto op de sokkel en sommige delen van het gewaad van de bisschop links. Zelfs de putti boven de Madonna hebben rode vleugels. Het wijzende gebaar van Johannes leidt de aandacht gewoonlijk naar Christus, maar hier lijkt hij naar Sint-Joris te wijzen, met zijn rode kruis. Het rondel op de kleine sokkel tussen de bisschoppen toont Sint-Christoffel die het Christuskind draagt. Christoffel was de naamgever van de kerk waarvoor dit schilderij werd gemaakt.

Accademia – Madonna con il Bambino e SS.Simeone e Girolamo Cat.605

Giovanni Agostino onderscheidt zich door de eigenheid van zijn stijl en zijn bewegingen tussen Lombardije en Veneto, en wordt zo een van de belangrijkste bronnen voor de verspreiding van de Milanese vernieuwingen in Venetië. Zo ontstond zijn persoonlijkheid onder de naam Pseudo-Boccaccino, een anonieme schilder uit de Lombardische cultuur die in het laatste decennium van de 15e eeuw actief was.

Madonna met kind met de heilige Catherina en een andere heilige

Met de donkerende dagen en de net zo donkere wereld is het verlangen naar zacht licht bijna vanzelfsprekend. Ook in de rumoerige eeuw van Giovanni Agostino da Lodi was dat heimwee voelbaar en kreeg het gestalte in dit mooie doek. Twee herders (-je vindt de schapen en andere herders op de achterliggende heuvel-), een engel met instrument, een vrouw en een man en waar aller ogen op gericht zijn, bijna op de kille grond liggend, een kind. Het is nog vroeg in de morgen, of zou het een zachte avond zijn?

De Aanbidding van de Herders (na 1510)

Giovanni Agostino da Lodi. ‘Johannes de evangelist; schrijvend. 1550

Nog even
en je voelt
hun adem
terwijl je kijkt.
Ook muziek
komt los van blad en beeld
vijfhonderd jaar is een zuchtje ver

Geplaatst op door Gmt

Woorden-wekken, en een aanloop met Maya C. Popa (1989)

close up of cherry blossoms in coesfeld spring
black and white photo of people walking in a metro station platform
Photo by Ahmed Abouelhassan on Pexels.com

In  a  Station  of  the  Metro 
by  Ezra  Pound 

The  apparition  of  these  faces  in  the  crowd ; 
Petals  on  a  wet ,  black  bough . 

In een Metrostation
door Ezra Pound

De verschijning van deze gezichten in de menigte;
Bloemblaadjes op een natte, zwarte tak.

close up of cherry blossoms in coesfeld spring
Photo by Sergej ***** on Pexels.com

Enigszins verbaasd toen ik dit mooi uiterst kort gedicht van een befaamd Amerikaans dichter, Ezra Pound (1885-1972), in de New York Times las (24 augustus 2026) en het een volle pagina kreeg met langzaam verschijnende en verdwijnende verklarende teksten over de dichter en de reden waarom deze twee lijntjes een heus gedicht zouden zijn.

People-watchers, trainspotters and A.O. Scott agree: Ezra Pound’s “In a Station of the Metro” is one of the shortest great poems in English. (A.O. Scott en Alisa Aufrichtig)

“Ezra Pound (1885-1972) was een scherpzinnige en eigenzinnige voorvechter van het literaire modernisme, vastbesloten om de poëzie los te wrikken van haar romantische en Victoriaanse gewoontes. Hij had tal van uitgesproken, excentrieke ideeën over hoe dit moest gebeuren, waarvan hij sommige in de jaren 1910 en 1920 in essays en brieven vastlegde.
Later zou hij berucht worden vanwege enkele van zijn extreme, buitenliteraire opvattingen. Hij was een voorstander van bizarre economische theorieën, verspreidde antisemitische ideeën en omarmde het fascisme, waarbij hij tijdens de Tweede Wereldoorlog pro-Mussolini-propaganda uitzond op de Italiaanse staatsradio. Na de oorlog werd hij beschuldigd van verraad en opgesloten in een psychiatrisch ziekenhuis in Washington, D.C.”

(NY Times ibidem)

portrait of woman in ankara metro station
Photo by Doğukan Melik Sevindik on Pexels.com

“Poëzie,” zo verklaarde Pound, “moet minstens even goed geschreven zijn als proza.” Dit hield in dat men zich moest ontdoen van overbodige woorden, afgezaagde retoriek en ouderwetse conventies op het gebied van metrum en rijm. In het maartnummer van 1913 van het tijdschrift Poetry legde Pound de volgende beeldvormende axioma’s vast:

  1. Een directe benadering van het “ding”, of dit nu subjectief of objectief is.
  2. Absoluut geen enkel woord gebruiken dat niet bijdraagt aan de weergave.
  3. Wat het ritme betreft: componeren volgens de volgorde van de muzikale frase, niet volgens de volgorde van een metronoom.

In plaats van vage noties van lyrische schoonheid dringt Pound aan op directheid en efficiëntie.

(NY Times 24 Aug 2026)

woman and man waiting for subway train at broadway station new york city usa
Photo by Kyle Miller on Pexels.com

Het metro-vers van Pound is uiteraard door Japanse poëtische genres beïnvloed zoals de haiku en de tanka, korte vormen waarin levendige, onverwachte beeldspraak samengaat met taalkundige precisie. Je zou kunnen zeggen dat ze een beeld schetsen maar dat is niet helemaal waar. Het is eerder een versmelting: één uit de moderne, gemechaniseerde wereld en één uit de natuur, tot één idee. Die versmelting is niet dadelijk de reële fotografische ervaring van gezichten in de metro met een natuurbeeld, maar een ‘innerlijke’ versmelting. Het is een dubbele ervaring tot één nieuwe innerlijke emotie herleid. (De combinatie verbaast, maar die verbazing is net het ‘aha’-gevoel, de verwondering.)

“In a Station of the Metro” sluit nauw aan bij de geest van Matsuo Basho, de 17e-eeuwse haiku-meester wiens gedichten vaak thema’s als reizen behandelen en bloemenbeelden bevatten.” (En elementen uit het reeds geciteerde artikel NY Times)

man standing beside wall
Photo by Ronaldo Santos on Pexels.com

The Romantics

In raptures over Chapman’s Homer, Keats forgets
who discovered the Pacific—not stout Cortez
with eagle eyes but Balboa upon a peak in Darien.

Where he withdrew his handkerchief and saw
the death warrant drop of arterial blood,
a fate too deep for tears. Years, I was afraid

someone would refer to you in past tense,
and I’d sink like an animal past the dream
of evolution clean into disrepair. You lived—

this wasn’t that sort of tragedy. More like
a fairground after rain where heavy tents
had gauged large crevices. Franz said the silences

need to be loved, perhaps more than the words
that describe them in time. The dog cries
because it sets the human world in motion,

and I rise to stop the wailing, accusative at times.

Maya C. Popa (from the collection If You Love that Lady)

Excerpted from If You Love That Lady: Poems. Copyright (c) 2026 by Maya C. Popa. Used with permission of the publisher, W. W. Norton & Company, Inc. All rights reserved.

Eerste Europeaan aan de kust: Vasco Núñez de Balboa bereikte in 1513 als eerste Europeaan de Stille Oceaan. Hij stak te voet de landengte van Panama over en noemde het water de Mar del Sur (Zuidzee) Conquistador Hernan Cortez eiste echter de eer op de eerste zijn. De eigenlijke ontdekker, Vasco Nunez de Balboa werd later op verdenking van verraad onthoofd (1519)

night time circus entrance with crowd in black and white
Photo by Alexis B on Pexels.com

De Romantici

In vervoering over Chapmans Homerus vergeet Keats
wie de Stille Oceaan ontdekte – niet de stoere Cortez
met arendsogen, maar Balboa op een bergtop in Darien.

Waar hij zijn zakdoek tevoorschijn haalde en zag
hoe het doodsvonnis in de vorm van arteriële bloeddruppels viel,
een lot te diep voor tranen. Jaren was ik bang

dat iemand in de verleden tijd over jou zou spreken,
en dat ik als een dier zou wegzinken, voorbij de droom
van evolutie, rechtstreeks in verval. Jij leefde –

dit was niet dat soort tragedie. Eerder
een kermis na de regen waar zware tenten
grote scheuren hadden achtergelaten. Franz zei dat de stiltes

bemind moeten worden, misschien wel meer dan woorden
die hen in de tijd beschrijven. De hond huilt
omdat het de mensenwereld in beweging brengt,

en ik sta op om het gejammer te stoppen, soms beschuldigend.

Maya C.Popa

black and white carousel and elephant reflection
Photo by L’oeil à deux Vanessa et cédric on Pexels.com

Lief leven,
Ik kan niet ongedaan maken wat ik mezelf heb aangedaan, wat ik heb laten gebeuren door mijn honger naar liefde.
Ik heb de hele wereld gewild, met al haar schoonheid en al haar pijn; op sommige dagen denk ik dat zoiets straf genoeg is.
Vaak kreeg ik meer dan ik had gevraagd,
zo werkt het nu eenmaal – je vist in open water, bereid om gekwetst te worden door wat je binnenhaalt.
Het teruggooien was een nachtmerrie. Het teruggooien en mijn eigen gezicht zien
terwijl het in het donkere water verdween.
Mijn tong plotseling aan metaal vastgehaakt, de haak in mijn open handpalm spugend.
Lief leven: vandaag voel ik die haak des te scherper.
Zou je de lijn wat losser willen maken – je zult luisteren
als ik het je vraag,
als je het soort leven bent dat ik denk dat je bent.

Maya C. Popa

man fishing on beach in black and white
Photo by Alex Dos Santos on Pexels.com

.

Dear Life
I can’t undo all I have done to myself,
what I have let an appetite for love do to me.

I have wanted all the world, its beauties
and its injuries; some days,
I think that is punishment enough.
Often, I received more than I’d asked,
which is how this works – you fish in open water
ready to be wounded on what you reel in.
Throwing it back was a nightmare.
Throwing it back and seeing my own face

as it disappeared into the dark water.
Catching my tongue suddenly on metal,
spitting the hook into my open palm.
Dear life: I feel that hook today most keenly.
Would you loosen the line – you’ll listen
if I ask you,
if  you are the sort of  life I think you are.

May C. Popa

hooked fish emerging from water in guaratuba
Photo by Landiva Weber on Pexels.com

Maya C. Popa (°1989) is the author of If You Love That Lady (W.W. Norton, 2026), Wound is the Origin of Wonder (W.W. Norton, 2022), and American Faith (Sarabande Books, 2019), as well as three chapbooks. She is the poetry reviews editor at Publishers Weekly and teaches poetry at NYU.

Popa holds a PhD in Creative Writing from Goldsmiths, University of London; an MA from Oxford University, where she was a Clarendon Scholar; and an MFA from NYU. She graduated Summa Cum Laude from Barnard College, where she worked closely with the late Saskia Hamilton. In 2015, Popa received The Editors Prize from the Poetry Foundation for her essay “Forever Writing From Ireland.”

She is the founder of Conscious Writers Collective, a global online writing platform and community providing ongoing literary education and support outside formal academia.

Maya C. Popa

What are you hopeful for?

“I am full of hope in the widest sense. It’s a choice that I make each day to look for evidence that there’s as much reason to feel hope as apprehension amidst the endless reports of calamities and struggle. I see examples of basic and extraordinary generosity, ingenuity, and kindness each day. I am especially aware of the urgency of addressing the climate crisis, but I have hope that duress can put pressure on human resourcefulness in positive ways, and that people across the ages have felt those oscillations of trust in life’s continuity and anxiety over the same. I take hope seriously. I write with and from that hope. “(Maya C. Popa)

Any day now, autumn. Winter any day.
I’ve shot my arrow and lived by its arc
and still, the hours won’t acquit.
The first time we met we said goodbye,
then we never stopped saying it.

(Uit ‘Year’)

Het kan elk moment herfst worden. Wnter elk moment.
Ik heb mijn pijl afgeschoten en heb geleefd volgens zijn baan,
en toch willen de uren me niet vrijspreken.
De eerste keer dat we elkaar ontmoetten, zegden we tot ziens,
toen stopten we nooit meer dit te zeggen.

man aiming bow and arrow
Photo by RDNE Stock project on Pexels.com

Lees:

https://www.weber.edu/michaelwutz/pound-assignment.html

Ezra Pound, on “In a Station of the Metro”

Een verhelderend, knap geschreven artikel uit Streven jaargang 26 (1972-73) van Paul Claes: ‘Erza Pound Apologie voor ‘a poets’ poet ‘is ook nog in 2026 erg actueel.

Lees:

https://www.dbnl.org/tekst/_str005197201_01/_str005197201_01_0043.php

“Pound wordt wel eens ‘a poets’ poet’, een dichter voor dichters, genoemd. Waarmee hem wordt verweten dat hij te esoterisch, te moeilijk, te veeleisend voor de gewone lezer zou zijn. Maar het verwijt kan ook omgekeerd worden. Waarom zouden wij een dichter vragen zich tot ons peil te verlagen? Vooral als het een dichter is die zo tegen vooroordelen en sjabloondenken gereageerd heeft als Pound. Is er trouwens een vleiender uitnodiging denkbaar dan die van een dichter die zijn lezers vraagt mee dichters te worden?” (Paul Claes)

Bezoek Maya C. Popa’s website:

https://www.mayacpopa.com

Geplaatst op door Gmt

Alles verhaalt: werk en wereld van Daniela Danz (°1976)

sunlight on frescoes in church
close up shot of a butterfly on a lavender
Photo by David Fantin on Pexels.com

Mythos

Die Erzählungen der Ameisen auf ihren Pheromon Gleisen,
die Erzählungen der Bienen in ihren Schwänzeltänzen,
die Erzählungen der abgeknickten Zweige eines Wildwechsels,
die Erzählung der Entwurzelten, der morschen, der von Kerfe durchfurchten Buchenstämme,
die Erzählung der Wolken und des Lichts,
die Erzählung der wandernden Schatten im Sand,
die Erzählung des Nieselregens im Wasser,
die Erzählung der Falten, meiner Hand, der Tonlage meiner Stimme,
die Erzählung des Blicks, mit dem du die Welt betrachtet,
die Erzählung der Welt, ohne dass du sie anschaust.
Weiter und weiter erzählt sich die Welt noch lange, nachdem du und ich und keiner, den wir kannten, mehr zuhört.

Daniela Danz. “Wildnis”

Mythe

De verhalen van de mieren op hun feromoonpaden,
de verhalen van de bijen in hun kwispeldansen,
de verhalen van de afgebroken takken langs een wildpad,
het verhaal van de ontwortelde, de verrotte, de met inkepingen doorboorde beukenstammen,
het verhaal van de wolken en van het licht,
het verhaal van de ronddwalende schaduwen in het zand,
het verhaal van de motregen in het water,
het verhaal van de rimpels, van mijn hand, de toon van mijn stem,
het verhaal van de blik waarmee je naar de wereld kijkt,
het verhaal van de wereld, zonder dat je ernaar kijkt.
De wereld blijft zich maar doorvertellen, lang nadat jij en ik en niemand die we kenden- er nog naar luistert.

shards of a broken mirror held by a young woman
Photo by Kağan Karatay on Pexels.com

Uur Nul: Loop
 
De lindeboom heeft al zijn bladeren verloren
en van de zomer is niets meer over dan
de wens om het hoofd van het Oude Duitsland
nog één keer de kop te kroelen
en te beloven dat zijn kleinkinderen
het beter zullen onthouden – wat heb je aan een gedicht
wanneer de steeds hoger wordende berg van dingen
ons dwingt om een signaal te geven door te jodelen.

Zero Hour: Loop
The linden tree has lost all its leaves
and nothing is left of the summer but
the wish to stroke Old Germany’s 
head one more time 
and to promise that its grandchildren
will remember better—what is the use of a poem 
when the increasing mountain of things
compels us to signal by yodeling.

vertaling naar het Engels: Monika Cassel

traditional bavarian musicians performing at oktoberfest
Photo by Bastian Riccardi on Pexels.com

Wir leben-Wir sind für alles

Wie geht anfangen wie geht
erinnern ohne zu vergessen
vor mir im Schnee ein Mann
sein Rücken einsam düster
wie geht anfangen nicht erinnern
Lichtblitze die ihm als Junge Bilder
zeigten kurz und grell sieh im Licht
die Schatten wie geht nicht erinnern
horch das Zischen sieh das Licht
und Deutschlands Leichtigkeit
wie hell ist Deutschland wie Ruß
wie Bilder kurz und grell wie geht
Anfangen riech den Schnee
er ist neu gefallen in der Nacht
im Dunkeln geht vergessen
in Bildern kurz horch den Schnee
ganz leicht liegt er wie Leinen
etwas brennt ein Zischen düster
wie Bilder nachts an Wänden horch
das Zischen riech den Brandgeruch
sieh das Ruß auf weißem Grund

© Wallstein Verlag
Aus: V. Gedichte. Göttingen: Wallstein Verlag, 2014

Wij leven – Wij zijn voor alles

Hoe is beginnen, hoe is
herinneren zonder te vergeten
voor mij in de sneeuw een man
zijn rug eenzaam donker
hoe is beginnen niet herinneren
Lichtflitsen die hem als jongen beelden
toonden kort en fel zie in ’t licht
de schaduwen hoe is dat niet herinneren
hoor het gesis zie het licht
en Duitslands lichtheid
hoe licht is Duitsland als roet
als beelden kort en fel hoe is
beginnen riek de sneeuw
hij is ’s nachts vers gevallen
in het donker gaat vergeten
in beelden vlug luister naar de sneeuw
heel licht ligt hij als linnen
iets brandt een duister sissen
als beelden ’s nachts op muren hoor
het sissen riek de brandlucht
zie het roet op witte achtergrond.

crumbling brick wall ruin in lush greenery
Photo by Mariia Stepanova on Pexels.com

Masada

Als je dan staat waar het stil is, zodat je
het merkt wanneer het denken ophoudt en
het horen begint, wanneer het horen ophoudt
en het zien begint, wanneer een vogel
vliegt, wanneer je als een zwarte vogel zweeft
en schreeuwt, wanneer je begint te spreken
in de heldere lucht en over niets anders
kunt spreken dan over het licht, alsof dit het eerste
licht was, wanneer je een schaduw op de rots
werpt en zegt: mijn schaduw blijft
en de rots verdwijnt, wanneer het voor nu waar is
dat het goed is om alles op het spel te zetten,
dan kun je de woestijn bij naam noemen.

Masada

Wenn du dann stehst wo es still ist dass du

es merkst, wenn das Denken aufhört und

das Hören anfängt wenn das Hören aufhört

und das Sehen anfängt wenn ein Vogel

fliegt wenn du als schwarzer Vogel gleitest

und schreist wenn du zu sprechen ansetzt

in der klaren Luft und von nichts sprechen

kannst als dem Licht so als wäre es das erste

Licht wenn du einen Schatten auf den Fels

wirfst und sagst mein Schatten bleibt

und der Fels vergeht wenn für jetzt wahr ist

dass es gut ist den ganzen Einsatz zu wagen

kannst du die Wüste mit Namen nennen
``

Masada komt van het Hebreeuwse woord metsada en betekent "vesting" of "burcht". Het verwijst naar een historische rotsfort in Israël bij de Dode Zee, dat bekend staat als symbool van moed en de laatste Joodse opstand tegen de Romeinen. 
photo of man on the dessert during daylight
Photo by FAICAL Zaramod on Pexels.com

Bio:

Zij werd in 1976 in Eisenach geboren en woont in Kranichfeld. Ze studeerde kunstgeschiedenis en Duitse taal- en letterkunde in Tübingen, Praag, Berlijn, Leipzig en Halle en promoveerde op een proefschrift over de bouw van ziekenhuiskerken tijdens de Weimarrepubliek. Sinds 2002 is ze freelance schrijfster en kunsthistorica. Ze werkte meerdere jaren als inventarisatrice van kunstcollecties voor de Evangelische Kerk in Midden-Duitsland. Van 2013 tot 2020 stond zij aan het hoofd van het Schillerhaus in Rudolstadt. Sinds 2021 is zij directeur van de nationale wedstrijd „Demokratisch Handeln“, vicevoorzitter van de Academie voor Wetenschappen en Literatuur in Mainz en sinds 2022 lid van de Beierse Academie voor Schone Kunsten.

Bezoek haar website:

chiragon.de

“Mijn inspiratiebron is nog steeds de fundamentele vraag die ik als tiener had: in welke samenleving wil ik leven en in welke samenleving leef ik? Daaruit vloeien alle vragen voort die mij echt bezighouden. Dat is voor mij ook het meest persoonlijke. Niet zozeer liefdesgedichten, waarvan ik er nauwelijks heb geschreven, maar echt deze vraag over de samenleving en hoe die zou moeten zijn; daaruit komen alle thema’s voort. In mijn eerste bundel (= Serimunt, 2004) ging het over Oost- en West-Duitsland, in de tweede bundel (= Pontus, 2009) ging het over Europa, waar de grenzen van Europa eigenlijk liggen en wat dit Europa nu is. In de derde (= V., 2014) ging het om wat thuis, vaderland en grenzen überhaupt betekenen en in de vierde (= Wildniß, 2020) om hoe een samenleving zowel met haar natuur omgaat – met wat ze daar aan natuurlijke omgeving heeft – als met zichzelf. In Wildniß rijst ook de vraag hoe de samenleving omgaat met de wildernis tussen de mensen, met de spanning tussen beschaving en wildernis. In het proza heeft het meer te maken met politieke zaken.” (Rezensöhnchen 2024)

“Alexius” is een gedicht van Daniela Danz uit haar dichtbundel Portolan. Het is gewijd aan de legendarische figuur van de heilige Alexius (Alexius van Edessa) uit het oude Turkije en belicht zijn radicale vervreemding van de wereld en zijn pijnlijke terugkeer naar huis.

Hier staat de ‘drift’ symbool voor de drukte van het leven binnen de conventies, in overvloed en in blindheid. De rondrennende ‘bewoners’ – dat zijn de familie van Alexius en zijn vrouw – lopen dwars door hem heen.

Daarna gaat de zin zonder komma en als het ware ademloos verder. Alexius wil snel verder. Want op dit punt loert een pijn die zelfs de heilige niet zomaar wegstopt. Zijn vroegere dierbaren herkennen hem niet meer. En dat niet alleen vanwege zijn baard of de bedelaarskleren. Ze kunnen hem niet herkennen, de heilige die uit hun wereld is verdwenen.

En zo raakt de heilige Alexius, die 17 jaar in eenzaamheid heeft doorgebracht, in een onrustige overpeinzing. Hij is terug en toch niet echt aanwezig. Was hij er dan überhaupt ooit? Heeft hij er misschien nog nooit echt bij gehoord? Of is hij vandaag de dag iemand anders dan degene die hier ooit opgroeide? Hoe dan ook, de thuisgekomen man is hier niet thuis, want de heilige is niet de zoon, erfgenaam en bruidegom, en hij kan dat ook niet ‘nog eens worden’. Of dit toch de stille hoop was die Alexius terugbracht, blijft in het gedicht even open als in de verschillende versies van zijn legende.

Alexius

op de muur nog een restje zon van gisteren
en vandaag al sneeuw
ik was zo lang niet thuis
en toen ik eindelijk terugkwam kraakte de deur
alsof zij het mij niet vergeven kon

de vork viel op de grond
de wind bladerde de boeken alleen door
het kussen droomde zich de wereld uit

in de stroom van de dag lopen de bewoners
door mij heen, ik moet verder
misschien was ik nooit daar
misschien moet er tijd verstrijken
voordat ik weer word wie ik was

Daniela Danz

cozy interior with sunlit window curtains
Photo by Anna Danilina on Pexels.com
Geplaatst op door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (slot)

close up of wheat at sunset
Photo by Viktoria Emilia on Pexels.com

Maar Moeder Aarde-ingesloten door de Oceaan,
terwijl veel zeeën en rondom geslonken waterstromen
reeds waren terug gekropen in haar donkere moederschoot-
hief dorstig haar tot aan de hals geschroeid gelaat ten hemel,
beschermde met een hand haar blik en deed haar lichaam met
een zware trilling schudden, toen bedarend, lag ze dieper
dan ze normaal lag, en haar stem klonk plechtig, toen ze sprak:

‘Als dit dan moet, als ik dit heb verdiend, waarom dan niet door
uw bliksems, Jupiter? Als ik moet sterven door het vuur,
laat mij dan sterven in uw vuur dat zou mijn dood verzachten.
Maar ik… ik krijg nauwelijks deze klanken uit mijn keel…!”
-haar stem werd door de rook verstikt- ‘zie mijn verschroeide haren,
zie in mijn ogen al die as, as tot in mijn mond!
Is dit de prijs die gij mij gunt, het loon voor al mijn zwoegen
en vruchtbaarheid? Voor ’t feit dat ik voortdurend wonden voel
van en en kromme ploeg, en dat ik ieder jaar bewerkt word,
groenvoer laat groeien voor het vee en voor het mensenras
het milde graan? En dat ik u, de goden wierook lever?
En stel dat ik zo’n ondergang verdiend heb -wat dan nog,
wat heeft de zee, uw broer, misdreven? Waarom wijkt het water
dat hem door’t lot werd toegedacht, steeds verder van de hemel?
Maar als u zich niet om uw broer bekommert noch om mij,
denk dan toch aan uw eigen hemel, kijk toch om u heen!
De beide polen branden al! Als zij door ’t vuur verzwakt zijn,
stort ook uw hemelwoning in! Zie Atlas, hoe hij zwoegt!
Als alles wordt vernietigd, aarde, zee en hemelrijk,
zijn wij weer terug bij Chaos, in de oertijd. Red wat nu nog
uit ’t vuur te redden valt, en denk toch om uw koninkrijk!’

Hier zweeg de Aarde want zij kon de hete lucht niet langer
verdragen en niet verder spreken. Ze verborg haar hoofd
binnen zichzelf, in diepe grotten, dichtbij de doden.

Gustave Moreau (1826-1898), De val van Phaëthon (1878), aquarel, hoogtepunt en potlood op papier, 99 x 65 cm, Musée du Louvre, Parijs. Wikimedia Commons.

In Gustave Moreau’s schitterende aquarel The Fall of Phaëthon (1878) is alles oranje aan het schroeien. De zonnewagen staat net op het punt neer te storten, Phaëthon is in nood in de strijdwagen, en de paarden trappelen in totale wanorde. Phoebus Apollo, getoond in een van zijn voorstellingen als een leeuw, achtervolgt de strijdwagen in paniek, en een enorme slangachtige basilisk of draak stijgt op van de aarde. Links wordt de maan getoond die net over de horizon gluurt, en de bliksemschicht van Jupiter vliegt naar beneden om Phaëthon te treffen. (Het Eclectische Lichtbedrijf geen AI)

Terwijl ik deze slotaflevering samenstel woeden in eigen land moeilijk blusbare branden in de Hoge Venen. Dichterbij de werkelijkheid kan ik je niet brengen.

Je voelt het bij elke zin. De ‘grote Baas’, Jupiter moet ingrijpen. En zeg nooit meer dat Latijn een ‘dode taal’ zou zijn!

-hij klom naar ’t punt
vanwaar hij altijd wolken uitzendt over wijde landen
vanwaar hij donder dreunen laat en bliksemschichten richt.
Maar nu ontbraken wolken om de aarde te bedekken,
nu kon hij ook geen regen sturen uit de lucht, maar wel
gaf hij een donderslag en met één goedgerichte bliksem,
dicht langs zijn rechteroor, schoot hij de wagenmenner van
zijn wagen af, het leven uit, en deed met felle vuurschicht
het andere vuur vergaan…

Phaëton zelf stort neer, terwijl het vuur nog rondraast in
zijn rosse haardos; in een grote boog , dwars door de lucht,
schiet hij omlaag, zoals een ster uit onbewolkte hemel
niet echt omlaag valt, maar de schijn kan wekken dat zij valt;
en ver van huis vangt de Erdanus, hoofdstroom in’t westen
hem in zijn water op en wast het roet van zijn gezicht.
De waternimfen van het Avondland leggen zijn lichaam,
nog smeulend van de bliksem, in een graf. Het grafschrift luidt:
‘Dit is het graf van Phaëton, de Zonnewagenmenner,
hij was te klein en stortte neer, zijn waagstuk was te groot.

Jacopo Tintoretto (c 1518-1594), Fall of Phaëthon (1541-42) (E&I 18), olieverf op paneel, afmetingen niet bekend, Galleria Estense, Modena, Italië. Afbeelding door Sailko, via Wikimedia Commons.

De vader, fel gepijnigd door verdriet, had met een sluier
zijn hoofd bedekt, en als het waar is wat men zegt, dan is
er één dag zonder zon geweest. Die dag hebben de branden
voor licht gezorgd. Zo had de hele ramp nog enig nut.
Nadat zijn moeder Clymene alles wat men bij zulke
rampen kan zeggen had gezegd, ging zij bedroefd, verdwaasd
haar kleed gescheurd in rouwbeklag, de hele wereld door,
eerst zoekend naar het dode lichaam, toen naar beenderen
en vond de beenderen, maar wel op een verre kust begraven.
Zij knielde bij die plek, plengde haar tranen op de steen,
waar zij zijn naam in las en die zij aan haar boezem drukte.

Wood Engraving, 19Th Century, After The Painting By Cornelisz Van Haarlem.

En verder? Vertellen we nog dat de zussen van Phaëton in barnsteen-bomen werden veranderd, een vrij pijnlijk gebeuren. De boomschors overdekte hun laatste woorden en sindsdien vloeien hun tranen als een vocht dat tot barnsteen stolt en als sieraad voor Latijnse meisjes wordt meegenomen.
Zijn vriend Cycnus verandert al rouwend in een soort vogel die zich ver van Jupiters hemel houdt, denkend aan zijn snelle vuur, zijn hals rekt uit en hij kiest zijn nest bij stromen die vuur-vijandig zijn. Een zwaan dus.
Daarna wil de zon niet meer schijnen.
’t Is genoeg, zegt hij van in het begin heb ik geen rust gekend.
Hij biedt de hemel zijn ontslag aan.
En als niemand nog met de zonnewagen wil of durft moet Jupiter het maar zelf doen.
(en je hoeft daarom nog niet te sterven als je de wagen slecht ment!)

Aldus zijn woorden. Alle goden vormen om de zon
een kring en smeken hem om asjeblief niet alles duister
te maken. Jupiter biedt zelf excuus aan voor het werpen
van bliksems, maar als opperheerser weet hij ook te dreigen.
Dan spant de Zon zijn dolle en nog steeds spichtige
paarden weer in en zweept er fel op los, bedroefd en razend
want in zijn razernij verwijt hij hen Phaëtons dood.

Een bekende redenering. Jupiter inspecteert de wereld en als hij ziet dat alles nog stevig en hecht is onderzoekt hij ook de aarde en de bouwsels van de mensen.

…Maar zijn grootste zorg geldt toch zijn eigen landstreek, Arcadië: bronnen, rivieren, zelf nog angstig om te stromen brengt hij weer op gang. En hij geeft het land weer grassen, bomen, loof, het aangetaste bos weer nieuwe kracht. Er komt nog een avontuurtje van Jupiter met Callisto maar zij wordt na het gedoe met ‘de grote dondergod’ door zijn ega in een beer veranderd.
Bijna wordt ze door haar eigen zoon Arcas gedood, maar zo ver laat Jupiter het niet komen. Hij laat hen beiden ‘vervoeren’ door de wind en geeft ze voor altijd een plaats aan de sterrenhemel. De Grote en de Kleine Beer. (Zij kan zich wel nooit meer baden want de Grote Beer gaat nooit onder in de zee!)

Vertaling van Ovidius Metamorphosen, M/ d’Hane-Scheltema. Atheneum Polak A’dam. 27-28ste druk. 2026

Muzikaal ook vertaald door Camille Saint-Saëns Opus 39 Phaéton 8’24”

Geplaatst op door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (2)

golden sunset with silhouetted grass blades
Photo by Alban Mehmeti on Pexels.com

Ver moet je haar niet zoeken, de zon. Zij is deze dagen duidelijk aanwezig. (geweest)

In het Nederlands is zij vrouwelijk: De zomerzon is in het Nederlands een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het is een de-woord, en hoewel het in het dagelijks spraakgebruik vaak wordt verward of onzijdig lijkt, wordt het traditioneel en in woordenboeken aangeduid als vrouwelijk. ANW (Algemeen Nederlands Woordenboek)

In Ovidius’ verhaal is de zon mannelijk. Hij is een God. Helios. En zijn zoon Phaëton wil hoe dan ook met de zonnewagen rijden die dagelijks gemend zijn pa Helios van de morgen naar de avond brengt. De gevleugelde paarden wachten ongeduldig onwetend dat Phaëton de zonnewagen zal besturen.

Intussen blazen Pyroïs en Eoüs en Aethon,
de vleugelpaarden van de Zon met Phlegon, nummer vier,
vlammend gehinnik uit, hun hoeven beuken aan het hek.
Als Thetys dat geopend heeft -niets wetend van het lot
van Phaëthon, haar kleinzoon -, als het wijde luchtruim lokt
kiezen zij snel hun pad; hun benen trappend door de lucht
en dwars door ’t hangend wolkendek, omhoog gevoerd op vleugels
jagen ze langs de wind die uit hetzelfde oosten blaast.
Maar het gewicht was licht. Het Zonnespan kon niet herkennen
wat het gewoonlijk voelde en het juk kreeg minder druk.
Zoals gewelfde schepen zonder juist gestuwde ballast
onzeker over zee gaan bij gebrek aan stevigheid,
zo mist de wagen zijn gewoon gewicht en gaat met sprongen
de lucht door, schokte omhoog, omlaag en lijkt wel onbemand.
Het vierspan voelt het, maar stuift voort, het laat de karrensporen
voor wat zij zijn, en loopt niet met de oude regelmaat.
De jongen schrikt, niet wetend wat hij met de teugels aan moet
noch waar de weg loopt, en dan nog…hoe stuwt hij hen daarheen?
Dit was nog nooit gebeurd.

Phaeton
Agostino Veneziano (Agostino dei Musi) Italian
Designed(?) by Raphael (Raffaello Sanzio or Santi) Italian
ca. 1514–36

Ovidius heeft niet dadelijk een extra breed filmscherm nodig om ongeziene rampen in beeld te brengen. Het is ons allen bekend: ach was ik maar…En had ik maar nooit…Ook tweeduizend jaar geleden beseften stervelingen dat tussen willen en kunnen vaak onoverbrugbare afstanden liggen. Dat wat ons moet gidsen spookgestalten blijken en wat wij vreesden gebeurt: ‘Ook de aarde brandt, grasvlakten worden as, geboomte vlamt met loof en al, het droge veldgewas zorgt brandend voor zijn eigen brandstof.’

Ja toen…had hij maar nooit de Zonnepaarden aangeraakt,
nooit naar zijn afkomst willen vragen, nooit zijn zin gekregen!
Hij wil weer Menops zoon zijn, maar nu wordt hij meegesleurd
gelijk bij snelle noorderstorm een schip waarvan de stuurman
het roer laat gaan; goden en bidden zijn zijn laatste hoop…
Wat moet hij doen? Een groot stuk lucht ligt achter hem, maar voor hem ligt nog veel meer.

Hij schat de afstand van elk werelddeel,
kijkt naar het westen voor zich uit- hij zal het door het noodlot
niet meer bereiken-, kijkt ook naar het oosten achter zich.
Verlamd , niet wetend wat te doen, kan hij geen teugels vieren
noch strakker houden en de paardennamen kent hij niet.
Ook ziet hij rondom in de sterrennacht vreemde gestalten,
angstig ontwaart hij diergedaanten van enorm formaat.

Hij komt vlak langs de Schorpioen die daar zijn beide scharen
in holle bochten uitzet om met kromme armen én
zijn staart een breedte van twee sterrenbeelden in te nemen.
De jongen ziet hoe hij een sap met donker gif uitzweet
en zich gereedmaakt met zijn kromme angel toe te steken,
en laat, verstijfd van angst, geheel van streek, de teugels gaan.
Als die de paardenruggen raken en daar blijven liggen,
schieten de dieren opzij; nu zonder mensenhand,
gaan ze door onbekende luchtstreek, stuiven zonder richtlijn
waarlangs hun vaart hen meeneemt, botsend tegen de sterren aan,
hoog aan het hemeldak, sleuren de wagen waar geen weg is,
rennen nu eens omhoog, storten zich dan weer steil omlaag,
afgronden in die steeds meer dichter bij de aarde liggen,
zodat de Maan verbaasd is dat de paarden van haar broer
onder de hare langsgaan, en de wolken zwart geschroeid
gaan roken. Ook de aarde brandt, althans haar hoogste toppen,
de grond splijt scheurend open, door dat het vocht verdampt,
grasvlakten worden as, geboomte vlamt met loof en al,
het droge veldgewas zorgt brandend voor zijn eigen brandstof.

John Gibson Reliëf van Phaëton die de zonnewagen bestuurt. (marmer)

En, schrijft Ovidius, dit zijn dan nog de kleine klachten.
‘Grote steden gaan met muur en al teloor.
Het vuur doet landen met hun volken geheel tot as vergaan.
Bergen met bossen branden kaal.’
Hij noemt ze dan met naam, zelfs de berg der Muzen, de wieg van Orpheus.

Zo ziet Phaëton een aarde die langs alle kanten in brand staat. Tegen zoveel hitte is hij niet bestand. En zelfs de rivieren waren niet veilig, want de rook steeg uit de Don omhoog, en ook zij worden met naam en/of toenaam genoemd.
‘De Nijl was in paniek en is naar ’t eind der wereld weggevlucht, waar hij zijn hoofd tot heden toe verborgen houdt;’ (de bronnen van de Nijl bleven tot in de 19de eeuw onvindbaar)
Ook de zeeën trekken zich terug, een vlakte van droog zand vervangt wat water was.

‘Het hele aardvlak splijt uiteen, het licht dringt door de spleten
de Hades binnen en verschrikt het koningspaar der doden.’

Tijd voor moeder Aarde! Lees haar tussenkomst in een volgende aflevering om deze metamorfose af te ronden.

De zonnewagen van Trundholm (CC BY-SA 3.0 – Nationalmuseet – wiki)
Geplaatst op door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (1)

silhouette of grass against the sunset
Photo by San Photography on Pexels.com

In de luwte, dat wel, de tweede metamorfose van Publius Ovidius Naso (43 voor Chr.-17 na Chr.) gelezen, “Het huis van de Zon”.

“De heerserswoning van de Zon stond op gestrekte zuilen,
hoog, schitterend door goud en vuuruitstralend koperwerk.
glanzend ivoor bedekte tot de top de gevelvelden
en dubbele zilveren deurpanelen straalden in het licht..”

…volgt dan de beschrijving van wat de goden-smid Vulcanus in zijn vurige smidse had gehamerd tot na al dat moois de zoon van de Zon (Helios) thuiskomt, Phaëton. Niet te dichtbij want daar was de lichtgloed niet te verdragen.

“…Daar, gehuld in purperrode mantel
en op een zetel stralend van smaragden zat de Zon.
En links en rechts stonden de Dag, de Maand, het Jaar, de Eeuwen,
de Uren met gelijke tussenruimten opgesteld.’

Ja, Phaëton was een beetje bang, schrijft Ovidius, een vader met allesziende ogen en op de vraag wat hij kwam doen brengt de sluwe jongen dadelijk zijn afkomst in het midden. Hij wil een bewijs van Helios’ vaderschap., Verlos mij asjeblief van elke twijfel. Dus mag hij vragen wat hij wil, en inderdaad, het kind vraagt een ritje met vaders Zonnewagen te mogen rijden.

Helios en zijn zonnewagen (CC BY-SA 4.0 – British Museum – wiki)

Helios kan niet weigeren, maar wel waarschuwen.

‘Je bent een mens maar wat jij wenst in niet meer menselijk.
Je reikt in je onnozelheid naar meer dan wat zelfs goden
ooit kunnen krijgen. Iedereen mag doen naar eigen dunk,
maar niemand heeft de kracht de Zonnewagen te besturen
behalve ik! Zelfs onze heerser op de Olympus berg,
die zo vervaarlijk woest met bliksems slingert, kan mijn wagen
niet mennen, en wie is nu machtiger dan Jupiter?”

De bezorgde vader beschrijft zelfs het traject, het eerste stuk, dan het midden en tenslotte het laatste dat snel daalt.

Bedenk ook dat hemel in constante wenteling
rondjaagt en hoge sterren meevoert naar een snelle draaiing.
Ik zwoeg daarentegen , die maalstroom overheerst mij niet
gelijk de rest, ik rijd mijn baan dwars door hun snelle omgang.
Nu stel, jij krijgt mijn wagen. Wat te doen ? Kun jij de draai
der polen langsgaan zonder dat de snelle as je meesleurt?
Dacht je dat daar het lustoord van de goden is
en heilig bosgebied met tempels rijk aan offeranden?
Het is een weg vol hinderlagen tussen monsters door
en zelfs al blijf je in de baan en hou je goede richting
toch zul je een gehoornd tegenstander als de Stier
ontmoeten, en de Schutter, en de Leeuw met felle kaken;
en ook de Schorpioen die wijd zijn scherpe scharen kromt;
daarna de Kreeft, heel anders maar met even scherpe scharen…
En dan mijn snelle dravers, vurig door die vlammengloed
die ze vanbinnen kweken en uit mond en neusgat blazen,
kun jij nooit teugelen: wanneer hun fel gemoed echt kookt,
dulden ze mij al niet en rukken koppig aan de teugels.

Helios op zijn zonnewagen – Hans Adam Weissenkircher

En ja, Phaëton krijgt de zonnewagen. Elk uitstel is tevergeefs, elke vaderlijke raad nutteloos. De wagen door Vulcanus zelf gemaakt, met gouden as en gouden distel, en rondom de wielen velgen van goud waarin een rij van zilveren spaken blinkt, topazen langs het juk en lange rijen edelstenen. Mooi hoe dan de noodlottige morgen wordt beschreven.

Als Phaëton heel zelf verzekerd, vol bewondering
dit pronkstuk aanziet, heeft Aurora -altijd vroeg ontwaakt-
de purperen poorten van de rozenzaal in’t lichtend oosten
opengezet. De sterren vluchten heen, met Lucifer
als achterhoededrijver, als ook hij, de laatste ster,
naar de aarde afdaalt en de zon hem ziet , en ziet hoe rood
de wereld kleurt en hoe de bleke Maan haar sikkel kwijtraakt
-zo lijkt het- , geeft hij aan de snelle Horae opdracht om
de paarden in te spannen. De godinnen halen schielijk
de vuurspuwende dieren, die zich bij de hoge ruif
voeden met ambrozijn, en doen het rinkelende tuig om.
De vader heeft zijn zoons gelaat met goddelijke zalf
bestreken om het te beschermen tegen felle hitte,
heeft hem de stralenkrans op’t hoofd gezet en diep bezorgd
met zuchten die verdriet voorspellen, eenmaal nog gesproken.
‘Misschien dat je nu toch luistert naar dit wederwoord…
Wees zuinig met de zweep, gebruik je krachten voor de teugels

Weldra deel 2 en slot

Bust of the sun-god Helios, second century AD; the holes were used for the attachment of a sun ray crown, Ancient Agora Museum, Athens, Greece.
George E. Koronaios – Own workhttps://en.wikipedia.org/wiki/Helios#/media/File:Bust_of_the_sun-god_Helios._2nd_cent._A.D.jpg

De vertaling van deze ‘metamorfose’ is van M’ d’Hane-Scheltema ‘Ovidius Metamorphosen’ Atheneum Amsterdam 27-28ste druk 2026

Lees over dit onderwerp onze aflevering:

Aspecten van de ‘metamorfose’(3) ‘Ovidius Naso’
Geplaatst op door Gmt

Reisgezel (6) David Tindle (°1932)

Baltais Dzidrais, 1979 by David Tindle. Photograph: Redfern Gallery, London

“David Tindle, geboren in 1932 in Huddersfield, heeft naam gemaakt met zijn verfijnde schilderijen in eitempera, waarop vaak een glimp te zien is van scènes door open deuren en ramen, die doen denken aan de beklemmende onrust in het werk van Andrew Wyeth en Vilhelm Hammershøi. Tindle heeft over zijn werk geschreven: ‘Misschien zie ik religie bevroren in de tijd, maar klaar om uit alledaagse voorwerpen te breken.’ Daardoor bezitten veel van zijn schilderijen een stille diepgang.” Hij leeft (hopen wij) en werkt in Toscane. (vernamen wij)

“I can remember all my early days, because at 10 years old I chose to be a “boy scout” and look after myself, they even started me painting. This was in the Second World War and I lived in Coventry during the bombing. I was moved around and no family background, education was nil. Art seemed better than the life around me, I painted landscapes on the spot to study the flexibility of nature, with the help of the master Constable.” (Redfern Gallery)

David Tindle; 1985 National Portrait Gallery, London; http://www.artuk.org/artworks/david-tindle-158068

‘Veel belovend’ zou je zijn start in de kunstwereld niet kunnen noemen. Zes maanden aan de kunstschool voor jongeren in Coventry waarna hij op 14-jarige leeftijd werk vond in een commerciële studio. Twee jaar later werd hij aangenomen als assistent door Edward Delaney, een in Londen gevestigde theaterdecoratieschilder – een ervaring die een blijvende invloed zou hebben – en het was dan ook in de hoofdstad waar hij op zijn negentiende zijn eerste tentoonstelling had.

Tindle, een bewonderaar van John Minton, vond diens nummer in het telefoonboek en belde hem op om hem uit te nodigen om zijn tentoonstelling te komen bekijken. De twee raakten bevriend en Minton stelde hem voor aan zijn vriendenkring, waartoe onder meer Francis Bacon, Keith Vaughan en John Craxton behoorden. Zo zag John Minton de jonge kunstenaar.

Minton, John(1917-1957): David Tindle (b.1932), as a Boy 1952; Pallant House Gallery; http://www.artuk.org/artworks/david-tindle-b-1932-as-a-boy-70489

Het feit dat ze ouder en gevestigd waren, gaf hem meer zelfvertrouwen: „Ik nam afstand van mijn directe leeftijdgenoten en leerde op een meer volwassen manier te leven en na te denken over schilderkunst,” herinnerde hij zich in een gesprek met Ian Massey, de curator van de overzichtstentoonstelling in de Huddersfield Art Gallery. Omdat hij zich als kunstenaar wilde ontwikkelen, was hij aan het begin van zijn carrière „erg vatbaar voor invloeden”. Zeker als je in hun nabijheid een atelier had zoals Lucian Freud.

Tindle, David; Tea; Government Art Collection; http://www.artuk.org/artworks/tea-30219

“But look closer. Beyond the flask, the field looms up almost monstrously to meet a blue-black sky. Once you’ve noticed this, the whole thing suddenly tilts, shifting on some invisible axis, the thermos taking on an altogether different quality. How noble it now seems, like a lighthouse in a storm.

This sense of a creeping darkness is developed more fully in Tindle’s mature work, produced after he began painting in egg tempera, an exacting medium he adopted in the early 1970s, and which helped him to achieve a ‘crisper articulation of form’.”

ART UK Rachel Cooke 2017

The Garden 1977

The most perfect expression of this painterly veracity – a quality that plays, in the most delicate and subtle of ways, with the idea of realism – is to be found in the series of gardens (I’ve referred to them elsewhere as ‘verdant rooms’) that he made his primary subject in the late 1970s and beyond: among them Door Slightly Open, Mural (reproduced at the top of this article) and The Garden. (ART UK. Rachel Cooke 2017)

Tindle, David; Balloon Race, Clipston; Government Art Collection; http://www.artuk.org/artworks/balloon-race-clipston-29401

In de verte rechts boven een luchtballon. beneden in de natuur is het herfst. Een late namiddag. Ver weg kunnen? Of net terug thuis zijn? Het raam open zetten, ‘egg on a table’. Je kunt ver kijken., maar ook heel dichtbij: het ei. De kern der dingen.

Tindle, David; Egg on a Table; Kirklees Museums and Galleries; http://www.artuk.org/artworks/egg-on-a-table-22030

Venetian sash window

De tijd. En hoe hij voorbijgaat. Nooit terugkomt tenzij in deze dromen, en wij vergeten dat het dromen waren?

Na een bezoek aan de fresco’s van Masaccio in Florence ging Tindle eiertempera gebruiken voor zijn werk, een arbeidsintensief proces waarbij het beeld wordt opgebouwd uit dunne verflagen. Het is wellicht ironisch dat hij juist voor dit nauwgezette medium koos, want de daaropvolgende onderwerpen – of het nu stillevens of landschappen zijn – zijn in wezen reflecties op de tijd en het verstrijken ervan. Zijn werk wordt door critici vaak omschreven als ‘spookachtig’ en ‘beklemmend’, aangezien de composities doorgaans een lege stoel bevatten, of een deur die op een kier staat, alsof er een menselijke aanwezigheid is, of geweest is. (The Redfern Gallery)

https://www.redfern-gallery.com/artists/63-david-tindle-ra/works/11519

https://artuk.org/discover/stories/time-and-its-passing-the-contemplative-and-tender-works-of-david-tindle

Reflections of Self-Portrait
Geplaatst op door Gmt

Reisgezel (5) Carl Wilhelmson 1866-1928

‘Kerkgangers in een boot (1909) Stockholm National Museum Klik op onderschrift om e vergroten

Leek het even dat hij de weg van de lithografie zou opgaan toen hij in 1881 als leerling-lithograaf begon bij Meyer & Köster in Göteborg waar hij als tekenaar werkte, maar het was met dat salaris dat hij ook nog eens vier semesters lang avond- en weekendlessen kon volgen bij de school voor Design en Ambacht. Later werd Wilhelmson fulltime student aan de Valand Academie onder de vooraanstaande schilder Carl Larsson. Op aanbeveling van Larsson en het bedrijf Meyer & Köster ontving Wilhelmson in 1888 een reisbeurs van de Handels- academie om zijn blik te verruimen. Hij gebruikte deze voor een uitgebreide studiereis naar Leipzig.

Met zijn eigen spaargeld reisde hij vlak voor het Nieuwjaar van 1890 vervolgens naar Parijs, waar hij een aantal jaren woonde en atelier volgde bij Paul Sérusier en Maurice Denis in de Julian Académie. met uitzondering van de zomermaanden, dan keerde hij steevast terug naar zijn ouderlijk dorp, het vissersdorpje Fiskebäckskil.

In de dorpswinkel. 1896

Dat Wilhelmson al op jonge leeftijd artistieke aanleg toonde, was niet zo vreemd, want zijn vader tekende graag boten en kustlandschappen. Hij overleed echter bij een schipbreuk toen Wilhelmson slechts negen was. Zijn moeder opende een winkeltje om in het dagelijks onderhoud te voorzien.

In Parijs werkte hij als reclame-illustrator, zoals blijkt uit enkele bewaard gebleven schetsboeken. Maar er is weinig bekend over zijn jaren tot 1896, toen hij definitief naar Zweden terugkeerde. Nadat hij in 1896 naar Göteborg was verhuisd, werd hij door Pontus Fürstenberg, de financier van de Valand Schilderschool, uitgenodigd om directeur van de school te worden. Hij hield die functie tot 1910, daarna richtte Wilhelmson zijn eigen kunstacademie op in Stockholm en gaf daar zeventien jaar les, van 1911 tot aan zijn dood.
De route die Carl Wilhelmson aflegde, is vergelijkbaar met die van andere artistieke landgenoten. Veel kunstenaars kozen ervoor om Zweden in hun jonge jaren te verlaten om op het continent te studeren, te werken en inspiratie op te doen. Geleidelijk aan nam heimwee de overhand, net als de fascinatie voor alles wat het Zweedse thuisland te bieden had.

”Vermoeid’. 1898. 1898; Oil on canvas; Nationalmuseum, Stockholm; 115 x 90 cm.
In de Studio. 1912. Private Collection. 118 x 128cm

Op de kunstacademie van Carl Wilhelmson werd Mollie Faustman de „massière” van de school, degene die de orde handhaafde, en zij werkte jarenlang nauw samen met Wilhelmson. In de monografie van Axel Romdahl over Carl Wilhelmson beschrijft Mollie Faustman hem als volgt: „ Het meest kenmerkende aan Carl Wilhelmson als docent was misschien wel zijn voorzichtigheid, zijn angst om de leerling in diepere zin te beïnvloeden. Hij was er vast van overtuigd dat ieder mens iets unieks heeft dat hem of haar van alle anderen onderscheidt en dat hij of zij daarom, als hij of zij als kunstenaar in staat is om deze eigenheid tot uitdrukking te brengen, ook iets te bieden heeft dat niemand anders kan bieden.”

Het Paar (1910). 1910;
Oil on canvas; Finnish National Gallery, Helsinki; 80.5 x 54.5 cm.
Herfstdag Fiskebäckskill (1915)

In 1901 huwde hij met kunsrenares-schilder Albertina Kerfstedt. Een van hun kinderen, Ana Wilhelmson-Lagerlan werd ook schilder.

De nationale romantiek was een beweging die tot uiting kwam in de kunsten. Op dat moment maakte Zweden een periode van snelle veranderingen door, die gepaard gingen met industriële en sociale onrust. Tussen 1879 en 1893 zorgden een economische recessie in Zweden en een economische bloei in de VS ervoor dat jaarlijks ongeveer 34 000 Zweden naar Noord-Amerika emigreerden. Rond de eeuwwisseling transformeerde Zweden van een agrarische economie tot een industriële natie. Het aantal arbeidskrachten in de landbouw bereikte rond 1880 een hoogtepunt en werd begin jaren 1930 overtroffen door het aantal arbeidskrachten in de industrie. Landbouw en industrie werden onderling afhankelijk: de landbouw vertrouwde in toenemende mate op machines en kunstmest, terwijl de industrie profiteerde van een instroom van arbeidskrachten . Tegen de achtergrond van deze sociaal-politieke factoren bloeide het nationaal-romantisme in de kunsten op. Tegen het begin van de 20e eeuw werd het de dominante ideologie. In heel Europa wilden nationaal-romantici dat verandering in overeenstemming zou zijn met cultuur, geschiedenis, tradities en waarden; de Zweden promootten echter ook het modernisme. “Het Zweedse’’ werd geassocieerd met een verbondenheid met de natuur, een geloof in gelijkheid en een bereidheid tot compromissen (Oxfard Academic)

Carl Wilhelmson: Portret van Carl Eldh, kunstenaar 1873-1954. P. 1924

Vertrek (1895). Oil on canvas; Private Collection; 90 x 90 cm.

De nationale romantiek was een stroming die in verschillende delen van Europa, zoals Bohemen en Rusland, tot uiting kwam in de kunst en de architectuur. In de muziek van de Noordse landen kwam het nationalisme sterk tot uiting. Grieg, die twee decennia eerder was geboren dan andere Scandinavische nationalistische componisten, was de eerste die volksmuziek en traditionele liederen in zijn composities verwerkte. Andere Scandinavische componisten werden binnen enkele jaren na Wilhelmson geboren. Zo werden Nielsen en Sibelius een jaar vóór Wilhelmson geboren en de Zweedse componisten Stenhammar en Alfvén respectievelijk vijf en zes jaar daarna. Hun muziek is onmiskenbaar Noord-Europees – denk maar aan Griegs Peer Gynt, gebaseerd op het toneelstuk van Ibsen, en Finlandia van Sibelius. Ook kunstenaars brachten hulde aan de cultuur, het land en de bevolking van hun land. De periode tussen ongeveer 1905 en 1920 wordt beschouwd als het ‘zilveren tijdperk van de nationale romantiek’ in Zweden. (Oxfard Academic)

September Evening (1928)
1928; Oil on panel; Private Collection; 41 x 32.5 cm.

ETT HEMM-ONS HUIS-CARL LARSSON
Geplaatst op door Gmt

Reisgezel(4). J. Ottis Adams (1851-1927)

Summertime [1890]
1890; Oil on canvas; Ball State University Art Museum, Muncie, Indiana; 14.5 x 20.38 in.

Schrijf je ‘impressionist’ dan denk je bijna automatisch aan Frankrijk terwijl mijn reisgezel vandaag bekend staat als lid van de Hoosier Group, een groep landschapsschilders uit Indiana USA. In die groep schilderden ook William Forsyth, Richard B. Gruelle, Otto Stark, T. C. Steele en Richard B. Gruelle. Daarnaast behoorde Adams tot de groep die in 1896 de Society of Western Artists oprichtte, en was hij in 1908 en 1909 voorzitter van deze organisatie.

Adams groeide op in centraal Indiana, maar volgde zijn formele kunstopleiding aan de South Kensington School of Art in Londen. Hij verbleef zeven jaar in Duitsland, waar hij studeerde aan de Academie voor Schone Kunsten in München. Adams richtte samen met Forsyth de Muncie Art School op, maar de school sloot na twee jaar haar deuren. Adams hielp ook bij de planning en gaf kunstlessen aan het John Herron Art Institute, dat later het Indianapolis Museum of Art werd en de John Herron School of Art in Indianapolis. Daarnaast gaf hij informele kunstlessen in de Hermitage, zijn woning en atelier nabij Brookville, Indiana. In 2004 werd het gebouw opgenomen in het Nationaal Register van Historische Plaatsen; het maakt ook deel uit van het Brookville Historic District.

The Farm, Prarie Dell [1895]
1894; Oil on canvas; Private Collection; 22 x 29.25 in.
An August Sunset – Prarie Dell [1894]
1894; Oil on canvas; Indianapolis Museum of Art, Indiana; 18 x 28 in.

J. Ottis Adams stond vooral bekend als een natuurminnende kunstenaar. Als landschapsschilder en belangrijk lid van de Hoosier Group, een groep schilders uit Indiana, legde Adams zich, samen met William Forsyth en Theodore Steele, toe op het weergeven van zijn eigen geboortestreek. Hun vroege werk bestond doorgaans uit boeren-genereschilderijen in een donkere toon. In de jaren 1890 werd hun stijl echter veel lichter, in de trant van de impressionisten, en jarenlang waren deze kunstenaars de belangrijkste impressionistische schilders van het Midwesten. Een groot deel van hun onderwerpen speelde zich af langs de rivieren Muscatatuck en Whitewater en rond de gemeenschappen Brookville en Vernon in Indiana.


Spring Landscape [1895]
1895; Oil on canvas; Private Collection; 29 x 22 in.
Hollyhocks and Poppies – The Hermitage [1901]

“Buiten zijn eigen artistieke bezigheden, was Adams zeer toegewijd aan het bevorderen van creativiteit bij anderen. Hij was medeoprichter van de Muncie Art School met William Forsyth en bood aspirant-kunstenaars toegang tot kwaliteitsonderwijs. Hij speelde ook een cruciale rol bij het ontwikkelen van kunstprogramma’s aan het John Herron Art Institute (nu het Indianapolis Museum of Art), waarbij hij de volgende generatie Indiana-kunstenaars vormgaf. Zijn toewijding aan het onderwijs weerspiegelt een geloof in de transformerende kracht van kunst en het vermogen om individuele levens en gemeenschappen te verrijken. De Hermitage, zijn huis in de buurt van Brookville, werd niet alleen een persoonlijk heiligdom, maar ook een verzamelplaats voor collega-kunstenaars en studenten, die een levendige artistieke gemeenschap bevorderden. Het was hier, omringd door de landschappen die hem inspireerden, dat Adams bleef schilderen en onderwijzen tot zijn dood in 1927. Zijn invloed reikte verder dan de formele instructie; hij bood informele lessen aan thuis in The Hermitage, waardoor een inclusieve omgeving ontstond waar creativiteit kon bloeien. Hij geloofde dat kunst voor iedereen toegankelijk moest zijn, en hij moedigde actief experimenten en individuele expressie bij zijn studenten aan.” (WahooArt)

In Poppyland [1901]
1901; Oil on canvas; Ball State University Art Museum, Muncia, Indiana; 22 x 32 in.

‘Zijn toewijding aan het vastleggen van de essentie van de Amerikaanse ervaring – zijn landschappen, zijn mensen en de evoluerende identiteit – maakt hem een belangrijke figuur in de geschiedenis van het Amerikaanse impressionisme. Het verkennen van zijn werk is niet alleen een daad van kunstwaardering; het is een herontdekking van een vergeten stem, een die welsprekend spreekt over schoonheid, rust en de blijvende kracht van artistieke visie. ” aldus een plaatselijke waardering.

Het licht. De zichtbaarheid. Maar ook ‘de tover’, dat ouderwetse begrip waardoor niet uitspreekbare essenties de kern der dingen aanraken. Zichtbaarheid niet alleen als ogentroost maar herkenning dat in het voorbijgaan het wezenlijke zonder waarschuwing ons raakt, kleuren en tonaliteiten woorden overbodig maken en het onuitsprekelijke zich met onze schamelheid verzoent.

The Old Mills of Brookville [1900 – 1902]
1900 – 1902; Oil on canvas; Brookville town-township Library; 28 x 36 in.

Dat je ons liet zien wat wij meestal voorbijlopen
of te vlug de andere kant opkijken;
waar ter wereld ook, en tussen zoet en bitter
dat moment van licht, die bruiloft
van verzoening tussen dag en nacht.

The Glimmerglass of the Mississinewa [1895]
1895; Oil on canvas; Ball State University Art Museum, Muncie, Indiana; 20 x 30 in.

Geplaatst op door Gmt

Reisgezel(3) Shinsuke Inoue

Shinsuke Inoue. (De zoon)

Shinsuke Inoue’s reis in de wereld van de houtsnijkunst begon ongeveer tien jaar geleden, toen hij Japans hout aanschafte om een driedimensionale weergave van zijn kind te maken. Deze zeer persoonlijke daad van het vastleggen van een herinnering was de aanleiding voor een blijvende fascinatie voor het beeldhouwen van menselijke figuren uit hout, een praktijk die sindsdien zijn artistieke loopbaan heeft bepaald. Zijn werkwijze blijft uiterst intuïtief — Inoue geeft toe dat hij zelden een beeld heeft van de uiteindelijke vorm voordat hij begint, en laat de inherente eigenschappen van het hout zijn beitel leiden. Hij werkt uitsluitend met handgereedschap en laat het beeld tijdens het bewerkingsproces geleidelijk aan tot uiting komen, waarbij hij zijn oorspronkelijke idee vaak aanpast naarmate het materiaal zijn eigen verhaal dicteert. (Visual Flood. Leandro Lima)

Sinsuke Inoue. Meisjesportret

“De emotionele weerklank van Inoue’s sculpturen komt voort uit hun opmerkelijke terughoudendheid. Hoewel ze fysiek klein van formaat zijn, bezitten deze gesneden figuren een elementair gewicht en ernst die de aandacht opeisen. Hun uitdrukkingen blijven opzettelijk raadselachtig; vaak recht vooruit starend met een stilte die opvallende momenten van verbinding creëert wanneer ze vanuit bepaalde hoeken worden bekeken. De subtiele bewerking van de gelaatstrekken – een nauwelijks waarneembare verschuiving van de mond, een lichte spanning rond de ogen – roept dezelfde diepgaande emotionele communicatie op die te vinden is in de kleinste menselijke gebaren, waardoor deze compacte houten vormen tot dragers van grenzeloze innerlijke werelden worden getransformeerd. (ibidem)

In plaats van letterlijke portretten te maken, put Inoue inspiratie uit een eclectische reeks bronnen: dierbaren, vreemden die hij op straat tegenkomt en gezichten die hij op foto’s opvangt. Zijn artistieke ambitie reikt verder dan de weergave van het individu; hij streeft er veeleer naar iets fundamenteels over het menselijk bestaan zelf te distilleren. De sculpturen hebben grotendeels geen titel, waarmee de nadruk ligt op hun universele in plaats van specifieke kwaliteiten. Door de natuurlijke schoonheid van hout te combineren met weloverwogen vormgeving en kleurgebruik, streeft Inoue ernaar om wat hij omschrijft als „de essentie van het menselijk bestaan“ over te brengen, waarbij de organische aantrekkingskracht van het materiaal de diepgaande menselijkheid versterkt die in elke gebeeldhouwde figuur vervat zit. (ibidem)

Inoue werkt intuïtief en laat zich leiden door de natuurlijke eigenschappen van het materiaal. „Ik heb vrijwel geen idee hoe het voltooide werk eruit zal zien totdat ik daadwerkelijk met het hout aan de slag ga,” zegt hij. „Daardoor ontstaat de vorm vaak pas terwijl ik aan het snijden ben, en pas ik mijn plannen regelmatig halverwege het proces aan. Uiteraard houd ik de vele mislukkingen geheim.” Hij snijdt altijd met handgereedschap en geeft zijn werken zelden een titel. (Kathe Mothes Colossal)

Bronnen:

Shinsuke Inoue carves small-scale wooden figures of restrained emotional expression

Geplaatst op door Gmt

Reisgezel(2): ‘Les Jardins publiques’ Edouard Vuillard

Les Jardins Publiques. (klik op onderschrift om te vergroten)

De reeks „Jardins publics“ bestaat uit negen panelen die in 1894 door Alexandre Natanson werden besteld voor zijn herenhuis aan de Avenue du Bois in Parijs, tegenwoordig de Avenue Foch. Natanson was directeur van La revue blanche, een kunst- en literair tijdschrift dat onder meer de groep van de Nabis onder zijn vleugels had, waarvan Vuillard deel uitmaakte. De reeks was opgehangen in een grote ruimte, die zowel als salon en als eetkamer diende. Deze voorstelling van spelende kinderen, vergezeld door hun kindermeisjes, paste bijzonder goed bij de familiale sfeer van de opdrachtgevers, die ouders waren van drie kleine meisjes.

La Promenade

Deze panelen zijn in 1929 verspreid geraakt, maar vijf ervan worden bewaard in het Musée d’Orsay. Ze worden in een rechte hoek tentoongesteld, net als in hun oorspronkelijke opstelling. Elke compositie staat op zichzelf en heeft een ondertitel, maar ze zijn allemaal met elkaar verbonden door de continuïteit van de ruimte – aarde en hemel –, het licht en de kleuren: harmonieën van beige, groen en blauw, verlevendigd door enkele rode accenten. Zonder oog voor topografische nauwkeurigheid doen sommige panelen denken aan de Tuilerietuin, andere aan het Bois de Boulogne, dat grenst aan het Hôtel des Natanson.

Sous les arbres

Het plein-air-thema, de natuur in de stad, getuigt van de impressionistische erfenis, met name die van Monet. Het decoratieve aspect doet denken aan de middeleeuwse wandtapijten die Vuillard in het Musée de Cluny bewonderde. De schilder experimenteert hier voor het eerst op deze schaal met de effecten van lijmschilderkunst waardoor dit matte uiterlijk ontstaat, vergelijkbaar met dat van de fresco’s van Piero della Francesca, en dat hij later in al zijn decoratieve werken toepast. Tenslotte is de invloed van de Japanse prentkunst en kamerschermen merkbaar in de opstelling van vormen en leegtes, de decentreringen en de symmetriebreuken.

Jeunes filles jouants

De techniek van lijmschilderen mengt een lijm (in plaats van olie) op basis van konijnenhuid met pigmenten, terwijl ze wordt verwarmd, daarna aangepast op het canvas. 
Het is een techniek dicht bij tempera, gemaakt van eigeel, en verspreid in Europa in de 13de en 14de eeuw, veel gebruikt door Italiaanse renaissanceschilders. 


In de 19de eeuw is het een techniek die vaak wordt gebruikt voor de realisatie van theatersets. Vuillard heeft talloze sets voor Parijse theaters uitgevoerd. Hij gebruikt deze techniek van lijmschilderen om deze panelen hun matte uitstraling te geven, die aan de muurschilderingen van de Renaissance herinnert.

Lijmverf, ook wel lijmtempera genoemd, is een verfsoort die gemaakt wordt uit dierlijke lijm, bijvoorbeeld uit beenderlijm of huidenlijm. De gelatineachtige lijm wordt lang geweekt, vervolgens opgelost in warm water, waarna er pigment doorheen gewreven wordt.(La detrempe) De verf is mat van kleur, en niet watervast. Lijmverf schilderijen op doek werden Tüchlein genoemd. (Wikipedia)

Les deux écoliers Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique, Bruxelles

‘Vuillard se montrera toujours sensible à la perception que les enfants ont de l’espace. Les Petits Écoliers, guetteurs éphémères, témoins d’un ballet fantomatique d’ombres qui peuplent, au loin, les frondaisons de ces Tuileries recomposées en sous-bois symboliste, sont un des panneaux les plus saisissants. (en meer via hieronder aangeduide bronnen)

Bezoek:

Vuillard et le regard intmiste

Vuillard et le regard intimiste

Het was vooral die ‘regard intime’ die mij aansprak. Helaas is het een beetje behelpen met de digitale reproducties. Is je bibliotheek geabonneerd op ‘Connaissance des Arts’ dan vind je een degelijke bijdrage van Frank Claustrat in de jaargang 2003, oktober nr 609. De stilte in Vuillards werk en de plaats voor het (Japanse) lege maakten deze kunstenaar een boeiende reisgezel. Het wonderlijke zoekt altijd de leegte op. Net zoals de stilte. Daar is veel mogelijk.

(mooie gedetailleerde film (28:56). over deze schilderijen; altijd via youtube terug te vinden: ‘Les allées du souvenir”

Geplaatst op door Gmt

Reisgezel (1): Robert Graves (1895-1985)

teenager looking through camera lens
Photo by Gizem Gökce on Pexels.com

1915

I’ve watched the Seasons passing slow, so slow,
In the fields between La Bassée and Bethune;
Primroses and the first warm day of Spring,
Red poppy floods of June,
August, and yellowing Autumn, so
To Winter nights knee-deep in mud or snow,
And you’ve been everything.

Dear, you’ve been everything that I most lack
In these soul-deadening trenches—pictures, books,
Music, the quiet of an English wood,
Beautiful comrade-looks,
The narrow, bouldered mountain-track,
The broad, full-bosomed ocean, green and black,
And Peace, and all that’s good.

Robert Graves (1895-1985)

vibrant red poppies in a sunny field
Photo by Yakup Tuğ on Pexels.com

1915

Ik heb de seizoenen langzaam voorbij zien gaan, zo langzaam,
In de velden tussen La Bassée en Bethune;
Sleutelbloemen en de eerste warme lentedag,
Rode papavers in juni,
Augustus en de vergelende herfst, tot
De winternachten, kniediep in modder of sneeuw,
En jij was alles.

Liefste, je was alles wat ik het meest mis
In deze zielsdodende loopgraven – foto’s, boeken,
Muziek, de stilte van een Engels bos,
Vriendelijke blikken van kameraden,
Het smalle, met rotsblokken bezaaide bergpad,
De brede, weelderige oceaan, groen en zwart,
En vrede, en al het goede.

Robert Graves

sunlight between trees in forest
Photo by Bart Ros on Pexels.com

Het gedicht „1915“, dat door wetenschappers wordt beschouwd als gericht aan Robert Graves’ jeugdliefde, G. H. „Peter“ Johnstone, verscheen in de bundel Fairies and Fusiliers (William Heinemann, 1917), die Graves schreef tijdens zijn diensttijd in de Eerste Wereldoorlog. Over de dichter schrijft Dustan Ward, een gepensioneerd hoogleraar Engels aan het University of London Institute in Parijs, in zijn essay ‘Poetic Correspondence: The Verse Letters of Robert Graves’, gepubliceerd in The Robert Graves Review, nummer 3: ‘Graves’ romantische visie op Johnstone had hem door alle verschrikkingen van de oorlog heen geholpen: ‘Lieve schat, je bent alles geweest wat ik het meest mis / in deze zielsdodende loopgraven,’ schreef hij. In oktober 1915 had hij [Johnstone] in idealistische bewoordingen beschreven als ‘mijn beste vriend, een dichter lang voordat ik er ooit een zal zijn, een stralend en ongewoon wezen.’”

Nog te koop bij veschillende boeken-antiquariaten

“De problemen van Graves’ problematische leven begonnen, zoals zo vaak, op kostschool waar hij gepest werd omdat hij anders was, een dichter en een Duitse naam had (Robert von Ranke Graves). Vijftig jaar later had hij er nog nachtmerries van. De Eerste Wereldoorlog komt aanvankelijk als een welkome onderbreking, maar de andere officieren aan het front blijken al net zulke xenofobische, lompe barbaren te zijn als de jongens die hij op school had meegemaakt. Bovendien was de oorlog niet, zoals verwacht was, voor Kerstmis afgelopen. Graves werd gewond en bleef vierentwintig uur op het slagveld liggen omdat men dacht dat hij dood was (op zijn eenentwintigste verjaardag). Het verslag dat hij in Goodbye to All That (Dat hebben we gehad) van deze ervaring en de rest van zijn jonge jaren geeft, is nog steeds het beste dat er over de Graves van toen verschenen is, vooral als men het leest met de door Paul O’Prey uitgezochte brieven bij de hand. Martin Seymour-Smith vertelt ons over deze periode nauwelijks meer dan we uit Graves’ autobiografie al wisten, maar over de jaren na 1918 is hij uitvoeriger. Graves, die zijn autobiografie in 1929 schreef, was nogal terughoudend over zijn kort daarvoor mislukte huwelijk, een leemte die met dit nieuwe boek is opgevuld.”

Vrij Nederland Boekenbijlage 1982. ‘Afgrijselijk boeiend Het leven en werk van Robert Graves. Antony Paul’ (1982 ) Lees dit bio helemaal via Vrij Nederland 1982:

https://www.dbnl.org/tekst/_vri013boek02_01/_vri013boek02_01_0227.php

Robert Graves, boeiende website:

https://robertgraves.org/galleries

In “Reisgezel” stellen we u graag boeiende persoonlijkheden voor, zoals Robert Graves. Zijn levensloop en werk als reisgids. ‘Careers’ maakt de bedoelingen (of pogingen) duidelijk:

Graves’ carrière besloeg het grootste deel van de 20e eeuw. Hij was als jongeman getuige van de ontwikkeling van het zelfbewuste begrip dat deze eeuw van haar eigen moderniteit had. Hij kwam bijna om het leven terwijl hij vocht voor zijn geloof in de natie en Engeland, in een tijd waarin moderne idealen het motto ‘voor koning en vaderland’ verdrongen door soms tegenstrijdige sociaal-politieke idealen. Hij was getuige van dezelfde omwentelingen en onderging veel van dezelfde beproevingen als zijn avant-gardistische tijdgenoten (zoals Breton, Soupault en Apollinaire in Frankrijk en T.E. Hulme, David Jones en Wyndham Lewis in Groot-Brittannië) tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar schreef er, samen met andere dichters zoals Edward Thomas, Wilfred Owen en Siegfried Sassoon, heel anders over. Hij zag dat het weer de verkeerde kant op ging en besloot toen „Goodbye to All That“ te zeggen en het leven op zijn eigen voorwaarden te proberen.

Careers

Father is quite the greatest poet
    That ever lived anywhere.
You say you’re going to write great music—
    I chose that first: it’s unfair.
Besides, now I can’t be the greatest painter and
        do Christ and angels, or lovely pears
        and apples and grapes on a green dish,
        or storms at sea, or anything lovely,
Because that’s been taken by Claire.

It’s stupid to be an engine-driver,
    And soldiers are horrible men.
I won’t be a tailor, I won’t be a sailor,
    And gardener’s taken by Ben.
It’s unfair if you say that you’ll write great
        music, you horrid, you unkind (I sim-
        ply loathe you, though you are my
        sister), you beast, cad, coward, cheat,
        bully, liar!
Well? Say what’s left for me then!

But we won’t go to your ugly music.
    (Listen!) Ben will garden and dig,
And Claire will finish her wondrous pictures
    All flaming and splendid and big.
And I’ll be a perfectly marvellous carpenter,
        and I’ll make cupboards and benches
        and tables and … and baths, and
        nice wooden boxes for studs and
        money,
And you’ll be jealous, you pig!

Robert Graves

Geboren in 1895; Anglo-Ierse vader, Duitse moeder. Soldaat-dichter in WOI met zijn vrienden Sassoon en Owen. Na een mislukt eerste huwelijk en vier kinderen schreef hij afscheid van All That en trok zich terug in Mallorca met dichter Laura Riding (1929). Daar schreef hij zijn best verkopende I, Claudius (1934). Zelden behandelend hetzelfde onderwerp twee keer, leidde zijn roman Het Gouden Vlies hem naar zijn baanbrekende stelling over oude religies De Witte Godin (1948) en naar zijn Griekse Mythen. Hij was een bijbelgeleerde, biograaf, vertaler, maar vooral een dichter. Hij publiceerde meer dan 1200 gedichten. Hij werd verkozen tot hoogleraar poëzie aan Oxford (1961) en kreeg de Queen’s Medal for Poetry (1968). Hij ligt begraven in Deià, Mallorca.

Geplaatst op door Gmt

Aspecten van de ‘metamorfose’(3) ‘Ovidius Naso’

De val van Phaëthon naar de Metamorfosen van Ovidius. 1590 (klik op de ondertitel en daarna op prent voor vergroting)

De rit van Phaëthon in de zonnewagen van zijn vader Apollo kent een rampzalige afloop. De paarden hebben de aarde in brand gezet. Rivierbeddingen komen droog te liggen en riviernimfen beklagen hun lot. Neptunus met drietand komt uit de zee omhoog en strekt zijn arm ten hemel. Moeder aarde, met stedenkroon verbeeld als Cybele, steekt haar hoofd uit de aarde en beschermt met een hand haar blik. Atlas zwoegt om het hemelgewelf te torsen. Jupiter gooit bliksemschichten en Phaëthon valt met wagen en al uit de hemel. Een gravure bij het verhaal uit ‘Metamorfosen’ van de Romeinse auteur Publius Ovidius Naso .

“Het jaar 762 ab urbe condita (8 v.C). Publius Ovidius Naso staat op het punt zijn omvangrijke “Metamorfosen” af te sluiten. Hij heeft zes jaar gewerkt aan de vijftien boeken die samen meer dan twaalfduizend versregels bevatten. In het lange gedicht verhaalt hij over 231 gedaanteveranderingen van goden en halfgoden, beginnend bij de schepping van de wereld en eindigend bij Caesar, de goddelijke Julius die in een ster veranderde.” (Marc Holthof ‘De Witte Raaf 1995)

De ontvoering van Europa

“Nog maar net klaar met de “Metamorfosen” of hij wordt verbannen door keizer Augustus. Reden onbekend. Paste hij met zijn frivole Grieks georiënteerde poëzie niet in de hervormingspolitiek van Augustus, of was hij betrokken bij een of andere politieke intrige? Ovidius verbrandde het manuscript van zijn “Metamorfosen”. Maar afschriften ervan waren gelukkig al bij zijn vrienden beland, zodat het werk bewaard bleef. Ovidius werd verbannen naar Tomis (het huidige Constanza in Roemenië) aan de Zwarte Zee. Hij schreef er treurzangen en zijn “Epistulae ex Ponto”, Brieven van aan de Zwarte zee – echte exilliteratuur. Hij stierf er in 17 na Christus, 60 jaar oud. Ook Augustus’ opvolger Tiberius heeft de verbanning van Romes beroemdste dichter nooit ongedaan gemaakt.” (ibidem)

Giambattista Tiepolo, Apollo en Daphne,1 74 3­1 74 5 . Het Louvre, Parijs © Fine Art Images/Heritage Images via Getty Images

“U kent allemaal de verhalen over Daphne die achtervolgd wordt door Apollo en veranderd wordt in een laurierboom, Echo’s ongelukkige liefde voor Narcissus, die zijn eigen spiegelbeeld prefereert en in een bloem veranderd wordt. De twee ouderlingen Philemon en Baucis, die als enigen in hun streek gastvrij zijn voor Zeus en door hem bij hun dood veranderd worden in in mekaar groeiende bomen. Er is het verhaal van Acteon de jager die per toeval de godin Diana naakt ziet baden en door haar in een hert wordt veranderd, dat dan prompt door zijn eigen honden verslonden wordt. Geniaal is de manier waarop Ovidius het moment beschrijft waarop de jager plots beseft dat hij de prooi geworden is. Er zijn Pygmalion, Midas, Ariadne, Jason en de Argonauten, Orpheus, de Centauren en vele, vele anderen. ” (ibidem)

Franz von Stuck Orpheus

Tegenover de proteïsche metamorfose plaatste auteur Canetti het masker. Hij meende dat het masker het definitieve einde was van de metamorfose tussen mens en dier, mens en plant: “Een eindtoestand van de metamorfose is het masker (de ‘figuur’). Eén van de eigenschappen ervan is dat het geen verdere metamorfose toelaat. Het masker (de figuur) is in al haar trekken omgrensd en duidelijk. Het is geen product van de natuur, maar een schepping van de mens. Het is een redmiddel uit het eeuwige fluïdum van de metamorfose. (…) Het masker onderscheidt zich door zijn starheid van alle andere eindtoestanden van de metamorfose (…) De betekenis van het masker is (…) juist eindtoestand te zijn. Het in mekaar vloeien van onduidelijke, half uitgeklaarde metamorfosen die eigen zijn aan de wonderlijke uitdrukkingsmogelijkheden die ieder natuurlijk menselijk gezicht bezit, mondt uit in het masker, het eindigt erin.”
Het masker, het vastleggen, vastroesten van de metamorfose is iets zeer negatiefs en gevaarlijks voor Canetti. Het heeft met macht en geweld te maken. “Masse und Macht”, zelf een zeer veelvormig metamorfisch boek, is in de eerste plaats een reflectie over het fascisme. En precies in het verstarren van een bepaald soort rationaliteit ziet Canetti (een beetje zoals Adorno en Horkheimer in hun “Dialectiek der Verlichting”) het ontstaan van het fascisme. Het fascisme, elke vorm van fundamentalisme, is niet metamorfisch, het is één, verstard en onveranderlijk. Het is, kortom, het duizendjarige rijk waar Augustus al van droomde.(ibidem)

Lees de bijdrage:

De metamorfosen van deze tijd

Andere bronnen:

Publius Ovidius Naso: Teksten in andere boeken/tijdschriften in DBNL

https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=ovid001

https://www.groene.nl/artikel/ontembare-lusten – (vrouwonvriendelijk?)

https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/afgelopen/metamorfosen

https://www.koxkollum.nl/ovidius/ovidius.htm: leven en werk van Publius Ovidius Naso (met tekstvoorbeelden)

Wie ik geweest ben, ik, de speelse dichter van de liefde -
    luister, dan weet u wie u leest, ook na mijn dood:
Sulmo was mijn geboorteplaats, omringd door koele stromen,
    zo'n tienmaal negen mijl verwijderd van de Stad.
Daar zag ik dus het levenslicht en vraagt u naar een jaartal:
    dat jaar stierven twee consuls in eenzelfde strijd.
Van ouds behoorde mijn familie tot de ridderklasse,
    wat dat ook zegt ... Ik was bepaald geen parvenu,
ook niet de oudste zoon: toen ik verscheen was er een broertje
    dat vier kwartalen voor mijn komst geboren was;
onze verjaardag mocht dezelfde Morgenster begroeten
    en één dag werd met tweemaal offerkoek gevierd
tijdens de feestweek van de wapendragende Minerva,
    en wel de eerste dag met gladiatorenbloed.

Tristia IV, 10; vert. M. d’Hane-Scheltema

Michele Tosini, Leda, ca. 1560–70. Galleria Borghese, Rome.
Daarom, omdat ik leef en zware moeilijkheden aan kan
    en dit mistroostig daglicht mij nog niet benauwt,
ben ik mijn Muze dankbaar: zij komt steeds weer met vertroosting,
    zij geeft mijn onrust rust, zij is mijn trouwe arts,
mijn leidsvrouw, mijn vriendin; zij voert mij mee, weg van de Donau
    en biedt mij 'n zetel midden op de Helicon.
Zij gaf mij zelfs al bij mijn leven - en dat is vrij zeldzaam! -
    verheven roem, zoals vaak opklinkt ná de dood;
en nooit heeft Afgunst, die de werkelijkheid kleineert, haar scherpe
    jaloerse tanden in mijn poëzie gezet,
want al mijn levensdagen - toch een tijd van grote dichters -
    is geen kwaadaardig woord gezegd over mijn werk.
Ik mag dan opzien tegen velen, maar word zelf niet lager
    geschat dan zij: de hele wereld leest mij graag.

Welaan dan, als voorspellingen van zangers waarheid zingen,
    zal ik, al sterf ik wel, niet echt begraven zijn
en of ik deze roem nu dank aan dichttalent of goodwill,
    de meest verdiende dank geldt, lieve lezer, u!