In de stilte

Geplaatst op 29 oktober 202629 oktober 2026 door Gmt

William Merrit Chase, een intro (1849-1916)

Dora Wheeler kijkt peinzend terwijl ze achterover leunt in een stoel met hoge rugleuning en rode kussens op de zitting en armleuningen. Ze draagt een blauwe jurk, afgezet met bont, en laat haar kin op haar linkerhand rusten, terwijl naast haar een tafel staat met daarop een grote blauw-witte vaas vol gele bloemen. Volgens Hirshler heeft de kunstenaar „naam gemaakt door vrouwen af te beelden in allerlei rollen, zowel actief als meditatief, in het openbaar en thuis, en in professionele en huiselijke gedaanten“.

Chase William Merritt Portrait of Miss Dora Wheeler 1883.Oil on canvas – Collection of The Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio

Sommige van zijn vrouwelijke modellen waren zijn studentes, die later op eigen kracht een gevestigde naam werden. Zoals het Cleveland Museum of Art op zijn website uitlegt, werd de jonge „Wheeler de eerste studente van Chase toen hij terugkeerde van zijn studie in München en een atelier opende in New York. In die tijd waren er maar weinig Amerikaanse kunstenaars die vrouwen als privéleerlingen accepteerden. Na haar opleiding richtte Wheeler samen met haar moeder een succesvol interieurontwerpbureau op, een van de eerste bedrijven in het land dat volledig door vrouwen werd gerund. Voor het bedrijf ontwierp ze luxueuze stoffen, en het geborduurde zijden wandtapijt dat de achtergrond van haar portret vult, verwijst naar haar professionele interesse”.

Zelfportret 1916, een jaar voor zijn dood William Merritt Chase (1849–1916), Self Portrait in 4th Avenue Studio (1915-16), oil on canvas, 133.4 x 161.3 cm, The Richmond Art Museum, Richmond, IN. Wikimedia Commons.

Hierboven zie je zijn laatste onvoltooide doek ‘Late Zelfportret in de 4th Avenue Studio‘. Hij draagt een schort en houdt een palet, penselen en vodden vast. In een keramische kom zit terpentijn die uit de flessen op de tafel is gegoten. Er liggen nog meer vodden opgestapeld om de penselen schoon te maken. Net als in The Inner Studio, Tenth Street vormen de sporen op het onafgewerkte doek geen samenhangend geheel. Ella Bond Johnston, een museummedewerkster bij de Art Association of Richmond in Indiana, was verantwoordelijk voor de onderhandelingen over de opdracht met Chase. In de jaren 1930 herinnerde ze zich dat Chase haar had verteld dat hij het werk eigenlijk My Masterpiece had willen noemen, maar dat niet had gedaan omdat „mensen niet zouden begrijpen dat de titel verwijst naar het lege doek.” Het lege doek was bedoeld om „het verleidelijke, prikkelende meesterwerk” weer te geven „dat ik altijd had gehoopt te schilderen, maar nooit heb weten te creëren.”(panorama Journal of the association of american arts)

*The Inner Studio, Tenth Street*. 1882. (112 x 82.2cm)

William Merrit Chase was een veelzijdig kunstenaar; een man die bereid (en in staat) was om moderne en traditionele stilistische ideeën te verkennen via stadsgezichten, atelierinterieurs, societyportretten en stillevens. Hij toont zich een intuïtieve waarnemer van zijn tijd en omgeving, en gebruikt zijn palet om indrukken vast te leggen van het New Yorkse vrijetijdsleven bij het begin van de negentiende eeuw. Zijn stads- en parktaferelen werden weergegeven met losse penseelstreken en een licht kleurenpalet waarmee hij de invloed van het Franse impressionisme in de New Yorkse kunstscène introduceerde.

Hij verwierf ook erkenning door impressionistische technieken te verkennen via een heropleving van pastelcomposities. Tegelijkertijd putte hij in zijn portretten, en met name in een reeks opmerkelijke stillevens uit zijn late carrière, veel meer uit de sombere toonwaarden die hij had overgenomen uit zijn academische opleiding in München. Naast zijn eigen artistieke oeuvre bouwde Chase een carrière op als een van Amerika’s meest gewaardeerde kunstdocenten, waarbij hij lesgaf aan verschillende toekomstige Amerikaanse grootheden, waaronder Edward Hopper, Georgia O’Keeffe, Charles Sheeler en Rockwell Kent. (The Art Story)

“De titel van dit schilderij vat het afgebeelde thema perfect samen. Twee vrouwen en twee jonge meisjes zitten ontspannen in het gras, terwijl we op de achtergrond een stuk strand zien dat grenst aan een rustige blauwe oceaan. Dit schilderij illustreert hoe Chase zijn familie als model gebruikte: zijn vrouw Alice, twee van zijn dochters en zijn schoonzus. Zoals Hirshler het beschrijft: „Alice leest, terwijl een van de meisjes omhoog kijkt naar de voorbijtrekkende wolken; haar achtergelaten bessenmandje voegt een vleugje felrood toe dat past bij de hoed van haar moeder en de decoratieve rand van de dikke kussens”.

Shinecock Hills [c.1893-97]
c.1893-97; Oil on panel; Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid

Vanaf 1891 bracht Chase de zomers door in zijn ouderlijk huis in Shinnecock Hills. Het huis deed tevens dienst als zomercursus, waar hij aspirant-kunstenaars lesgaf. Net zoals Claude Monet inspiratie putte uit de prachtige omgeving van zijn tuinen in Giverny, zo inspireerde Shinnecock Hills Chase tot het maken van enkele van zijn beste landschapsschilderijen. De losse penseelstreek die hier duidelijk zichtbaar is, werd kenmerkend voor de Amerikaanse impressionistische stijl waarvan Chase een voorvechter was. Zijn meesterschap over het penseel is hier duidelijk te zien; een punt dat wordt benadrukt door de auteur Katherine Metcalf Roof, die verklaarde: „Chase tekende altijd met het penseel. Dat was voor hem de meest natuurlijke manier en de methode waarvan hij geloofde dat die het beste middel was om het doel te bereiken. Hij moedigde zijn studenten [zelfs] aan om te gaan schilderen vrijwel zodra ze hadden getekend”. (The art story)

Chease at the seaside (vergroot door op titel te klikken)

‘The storytelling picture, of course, is an absolute impossibility, the picture that depends for its interest alone on the story. Imagine how impossible! We who have ever told a story, seek not to tell the same story to the same person the second time.’

—William Merritt Chase, 1916

“Het ‘verhalende’ beeld is natuurlijk volstrekt onmogelijk: het beeld dat uitsluitend zijn belangstelling ontleent aan het verhaal. Stel je eens voor hoe onmogelijk dat is! Wij die ooit een verhaal hebben verteld, proberen niet hetzelfde verhaal een tweede keer aan dezelfde persoon te vertellen.”

William Merritt Chase (1849–1916)
The Young Orphan (An Idle Moment), by 1884
Oil on canvas, 44 x 42 inches
National Academy Museum, New York; courtesy, Museum of Fine Arts, Boston

Het is de blik van de jonge vrouw die in een rode fluwelen stoel zit die als eerste de aandacht trekt in het schilderij van Chase. Ze draagt een lange zwarte jurk, laat haar hoofd tegen de rugleuning van de stoel rusten en kijkt afwezig naar de toeschouwer. Tegen een rode muur, in dezelfde tint als de stoel, is de enige andere kleuraccent het witte zakdoekje dat de jonge wees in haar rechterhand vasthoudt.

Hoewel Chase bekend stond om zijn portretten van vrouwen uit de hogere kringen, is dit een schilderij waarin de geportretteerde in een zekere mysterie is gehuld. Zoals Hirshler opmerkt: „Als ze als wees wordt geïdentificeerd, lijkt ze duidelijk in rouw te zijn; haar zwarte jurk en het zakdoekje dat ze stevig vasthoudt, duiden op haar verdriet”. Chase presenteerde het werk echter aanvankelijk onder de titel At Her Ease en als we het werk onder die titel beschouwen, dan, zoals Hirshler betoogt, „wordt haar zware last verlicht, wat een positievere interpretatie van haar dagdromen mogelijk maakt“. Aangezien het thema van in gedachten verzonken vrouwen een onderwerp was dat Chase vaak verkende, is het onduidelijk waarom hij ervoor koos de titel te wijzigen, maar toen hij dat deed, maakte dit een geheel andere interpretatie van het onderwerp mogelijk. (the art story)

In ‘Did You speak to me?’ (ca 1887) zijn we in de studio in Shinecock. Zijn oudste dochter Alice Dieudonnée is dan tien en kijkt ons aan met de vraag of wij het waren die haar aanspraken.

William Merritt Chase (1849–1916), Did You Speak to Me? (c 1897), oil on canvas, 96.5 × 109.2 cm, Butler Institute of American Art, Youngstown, OH. Wikimedia Commons.

William Merritt Chase werd in 1849 in Indiana geboren als de oudste van zes kinderen van een redelijk succesvolle schoenenhandelaar en zijn vrouw. In 1872, na zijn studie in Indianapolis en aan de National Academy of Design in New York, werd Chase door een groep zakenlieden uit St. Louis gevraagd of hij met hun steun in Europa wilde gaan studeren. Naar verluidt zou hij hebben geantwoord: „Mijn God, ik ga nog liever naar Europa dan naar de hemel.“ Chase besloot in München in plaats van in Parijs te gaan werken – de trekpleister voor de meeste ambitieuze Amerikaanse kunstenaars aan het einde van de negentiende eeuw – omdat hij dacht dat de Duitse stad minder “afleidend” zou zijn. Hoewel hij zich inschreef aan de Academie van München, was hij meer geïnteresseerd in de flamboyante penseelvoering en het dramatische clair-obscur van Wilhelm Leibl, de Duitse vriend en stilistische alter ego van Gustave Courbet. Chase voelde zich ook aangetrokken tot het schilderachtige realisme van oude meesters zoals Peter Paul Rubens en Frans Hals. (Yale University Press)

I Think I Am Ready Now. c. 1883 private collection

“Darkness surrounds her suggestive form conjured out of thick brush strokes that mesmerize us as they reach a dramatic flourish in the abstract train of her dress. With her back turned, we encounter the subject from behind, glimpsing her face only through its reflection in the mirror. Through the title, Chase conjures an imagined dialogue between the subject and the unseen protagonist (the artist) who hovers outside the frame.” (Yale University Press)

“Duister omhult haar suggestieve gestalte, opgeroepen door dikke penseelstreken die ons betoveren terwijl ze uitmonden in een dramatische zwier in de abstracte sleep van haar jurk. Met haar rug naar ons toe zien we het model van achteren; we vangen slechts een glimp van haar gezicht op via de weerspiegeling in de spiegel. Via de titel roept Chase een ingebeelde dialoog op tussen het model en de onzichtbare hoofdpersoon (de kunstenaar) die buiten het kader zweeft.”

In een ander, even boeiend werk, getiteld May I Come In? (ca. 1883; privécollectie), nodigt Chase ons uit het schilderij binnen te treden met de titel zelf, zo niet visueel met de vrouw die achter een halfopen deur gluurt. Er is ruimte gelaten voor de (onzichtbare) gastheer-vrouw, degene die nu dit beeld bekijkt of bekeken heeft. Lees ook:

https://nl.wikipedia.org/wiki/I_Think_I%27m_Ready_Now

In William Merritt Chase’s Studio: insights and informal portraits

In 1878 keerde Chase terug naar New York om les te geven aan de pas opgerichte Art Students League. Dit was de eerste van vele functies die hem tot een van de meest gewaardeerde kunstdocenten van zijn tijd maakten. Hij huurde een klein atelier in het Tenth Street Studio Building in Greenwich Village. Dit gebouw, ontworpen door Richard Morris Hunt en geopend in 1856, was het eerste in New York – en mogelijk zelfs het eerste ter wereld – dat speciaal voor kunstenaars was neergezet. Het bestaan ervan duidde op de groeiende professionaliteit van Amerikaanse kunstenaars en de centralisatie van de Amerikaanse kunst in New York. Chase nam al snel de grote galerij over die oorspronkelijk bedoeld was als tentoonstellingsruimte voor alle huurders van het gebouw. Hij creëerde daar een prachtig atelier dat de perfecte omgeving vormde voor het elegante, vriendelijke imago dat hij voor zichzelf had gecreëerd. (Wikipedia)

Chase William Merrit. The Blue Kimono 1888

Werken van Chase zijn ook te v!nden in Fotki Honda 1992

https://public.fotki.com/honda1992/american_art/c_-_d/william_merritt_chase-1

Studio Interior c. 1882. Brooklyn Museum

The Inner Studio, Tenth Street [c.1881 – 1882]

Bezoek ook:

Reisgezel(4). J. Ottis Adams (1851-1927)

Sommige prenten kun je vergroten door op de gekleurde ondertitel te drukken

Geplaatst op 22 oktober 2026 door Gmt

Broer(s) en zus(sen) verwoord en verbeeld

Five Children of the Budd Family, unknown artist, circa 1818.

Dadelijk zou AI verwijzen naar ‘hartverwarmende en mooie citaten’, en inderdaad, zelfs Godfried Bomans wordt geciteerd: “Men is wel eens moe van familie.'” Terwijl ik even Homer Simpson als aanvulling gebruik: “Onthoud, voor zover iemand weet, zijn wij een leuke, normale familie.” Zelfs Leo Tolstoj wordt los gelaten: ‘Alle gelukkige gezinnen zijn hetzelfde; elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen manier.” Maar kijk naar de vijf hierboven, the Budd family. Bekijk hun gezichtjes en de 2O8 jaar tussen hen en ons verdampen tot een aardig wolkje boven onze gemeenschappelijke hoofden. En zie je het vingertje dat de kleinste met het lieftallige poesje op schoot, aanwijst? Daarover schreef P.A. de Génestet in ‘Dichtwerken’ (1869) al een aardig veel betekenend herkenbaar gedicht.

Benjamin–af

Haast ben je niet meer Benjamin, 
Dan neemt een ander je plaatsje in, 
Mijn lieve, kleine jongen! 
Dan zet je moeder je neer op de grond, 
Dan zegt je vader: loop heen, loop rond – 
Je wordt door een aapje verdrongen.  

Haast ben je niet meer Benjamin 
Dan krijg je niet altoos meer je zin, 
En moogt je fortuin gaan zoeken, 
Dan eet er een ander de kaas van je brood, 
Dan heerst er een ander op moeders schoot – 
Een koninkje in linnen doeken.  

Dan sta je gelijk, jij, met je andere broers, 
En maak je spektakel, men noemt u jaloers, 
Men lacht om uw gramschap, klein wichtje! 
Dan, wie er je soms nog beschermen moog – 
Een ander heeft ieders hart en oog, 
In spijt van je lieve gezichtje!

  Ja, haast ben je niet meer Benjamin,
 Je rijk heeft uit en een nieuw neemt begin, 
Zo gaat het met de aardse rijken!
 ’t Is goed dat je dit nu maar vroeg ondervindt: 
Het loopt in de wereld niet anders, lief kind! 
Dat zal je licht later blijken.  

Eerst word je vertroeteld, eerst ben je de man! 
Maar denk je, dat het lang duren kan? 
Wel neen, slechts een poosje, mijn baasje! 
Dan komt er een wolkje in ’t verschiet... 
Dan komt er een aapje, dat je eerst niet ziet... 
Hij schreeuwt en zit op je plaatsje!

Auguste, Eugénie, and Marie of Württenberg, the daughters of Count Wilhelm of Württenberg, later Duke of Urach, by his first wife, unknown artist, circa 1852.

Zussen zijn? P.K. Page schets een emotioneel beeld in haar gedicht ‘Sisters’.

Sisters 
 by P. K. Page (Canadian poet)

They split each other open like nuts, 
break and crack in the small house,
 are doors slamming; 
are gentle for their mother still and take 
her simple comfort like a drink of milk.

Fierce on the street, 
they own the sun and spin 
on separate axes and attract about them
 the shrieking neighborhood of little earths. 
In violence, hold hatred in their mouths.

With evening their joint gentle laughter leads 
them into pastures of each other’s eyes. 
Beyond, the world is barren. They contract 
tenderness from each other like disease 
and talk as if each word had just been born– 
a butterfly, and soft from its cocoon.

Source: Poetry (December 1946) © Poetry Foundation

‘De Hortensia’ of ‘De twee zussen’. Berthe Morisot. 1895

Zussen

Ze breken elkaar open als noten, 
breken en kraken in het kleine huis,
zijn dichtslaande deuren; 
zijn nog steeds teder voor hun moeder en nemen 
haar eenvoudige troost aan als een slok melk.

Woest op straat
zijn ze de baas over de zon en draaien
 om afzonderlijke assen en trekken om zich heen
de gillende buurt van kleine aarden wereldjes. 
In geweld houden ze haat in hun mond.

Met de avond leidt hun gezamenlijke zachte gelach 
hen naar weiden in elkaars ogen. 
Daarbuiten is de wereld dor. Ze lopen 
tederheid van elkaar op als een ziekte 
en praten alsof elk woord net geboren is – 
een vlinder, zacht uit zijn cocon.

Siblings, by George Romney, circa 1772-73.

Vanuit een persoonlijke ervaring schrijft George Eliot, schrijfster en dichteres, zus met broer te zijn.

Brother and Sister

I cannot choose but think upon the time
 When our two lives grew like two buds that kiss 
At lightest thrill from the bee's swinging chime, 
Because the one so near the other is.

He was the elder and a little man 
Of forty inches, bound to show no dread, 
And I the girl that puppy-like now ran, 
Now lagged behind my brother's larger tread.

I held him wise, and when he talked to me
Of snakes and birds, and which God loved the best, 
I thought his knowledge marked the boundary
Where men grew blind, though angels knew the rest.

If he said Hush! I tried to hold my breath; 
Wherever he said Come! I stepped in faith

Broer en zus

Ik kan niet anders dan terugdenken aan de tijd 
Toen onze twee levens groeiden als twee knoppen die elkaar kussen 
Bij de lichtste trilling van het zingende bijengeluid, 
Omdat de een zo dicht bij de ander is.

Hij was de oudste en een kleine man
 Van veertig inch, vastbesloten om geen angst te tonen, 
En ik het meisje dat nu als een puppy vooruit rende, 
Nu achterbleef bij de grotere passen van mijn broer.

Ik vond hem wijs, en wanneer hij met mij sprak 
Over slangen en vogels, en welke
God het meest liefhad,  dacht ik dat zijn kennis de grens markeerde 
Waar mensen blind werden, hoewel engelen de rest wisten.

Als hij zei: „Stil!”, probeerde ik mijn adem in te houden; 
Waar hij ook zei: „Kom!”, stapte ik vol vertrouwen.

George Eliot

John Oscar Kent and Sarah Eliza Kent, by S. L. Gerry, 1844.

Je neemt hem mee, je broertje. Bleef het in het begin bij kijken en voorzichtig de schommel duwen- niet te hoog, roept je moeder- daarna is het handje geven, speelgoed oprapen en zijn richting uitduwen, tot hij bij jou op de zetel in slaap valt en je ‘ssst!’ zegt als je moeder druk doend binnenkomt en jij ‘hij slaapt’ fluistert, fier op je nieuwe rol waarin je de indringer en je moeder weer als bondgenoten kunt beschouwen. Nu ben jij de oudste, dat klinkt niet zo sterk als de enige maar als troost voor de verlaten troon kan het best dienen. Hij blijft immers niet de jongste, denk je, maar de oudste dat ben jij en voor altijd! (Gmt)

The siblings Anders and Margaret Eek, by Knut Ekwall.

Geplaatst op 15 oktober 202615 oktober 2026 door Gmt

Uniformering en werkelijkheid, een oude vraag.

The battle-painter, Jørgen Sonne, in his studio, by Ditlev Blunck, circa 1826.

Boven zie je een schilderij van de Duits-Deense schilder Ditlev Blunk (1798_1854) omstreeks 1826 gemaakt. Hij schilderde hier een voor zijn tijd bekende ‘battle-painter’, Jørgen Sonne, (1801-1890) een Deense schilder van genrestukken, veldslagen en militaire geplogenheden dus. Tot meerdere eer van de overwinnaars. (meestal) Jørgen was zelf even militair geweest maar verkoos vanuit die ervaring het soldatenleven en de veldslagen van het Deense leger als militair-schilder in beeld te brengen, vaak aanwezig midden in de actie of onderaan, de morgen na de veldslag.

*Scene from the Battle of Dybbøl* (1871)https://en.wikipedia.org/wiki/J%C3%B8rgen_Sonne_(painter)#/media/File:Dybbol_Skanse.jpg

Jørgen Sonne, Danish painter (1801 – 1890)
The Morning After the Battle of Isted 25 July 1850

De werkelijkheid benaderd:

(Klik op onderschriften om te vergroten)

In hoe ver kun je naast het krijgshaftig geraamte, de mens invullen die menselijkheid blijft hanteren ook in de atmosfeer van een hybride oorlog?

Wat is hybride oorlog?

Een militaire strategie die de conventionele oorlogsvoering mengt met niet-militaire middelen zoals desinformatie, propaganda en politieke intimidatie.

Jeanron 1830 “les petits patriots” Let op de achtergrond.

Martijn Kitzen, bijzonder hoogleraar Krijgswetenschappen, waarschuwt dat Europa niet langer te maken heeft met afzonderlijke hybride dreigingen, maar met een hybride oorlog. Volgens hem passen sabotage, cyberaanvallen, verstoringen van vliegverkeer en andere moeilijk herleidbare acties in een bredere campagne tegen het Westen.

Kitzen benadrukt dat moderne militaire middelen hierdoor kwetsbaarder zijn geworden en dat Europese landen zich daarop moeten voorbereiden. Tegelijkertijd pleit hij voor een zorgvuldige reactie, waarbij diplomatieke en economische maatregelen vooropstaan. (BNR Universiteit Nijmegen)

Kun je al vroeg leren ‘onderhandelen’?

Rembrandt van Rijn ‘Oude man in een militair kostuum’. 1630-31

De kunst van het oorlogvoeren (Sūn Zǐ Bīng Fǎ) is het klassieke Chinese strategische werk uit de 5e eeuw v.Chr. van generaal Sun Tzu, waarin de nadruk ligt op winnen zonder te vechten en het kennen van jezelf en de tegenstander. Daarnaast verwijst de titel naar het gelijknamige werk van Niccolò Machiavelli uit 1520, dat via dialogen pleit voor een gedisciplineerd staatsleger in plaats van huurlingen. Beide invloedrijke klassiekers worden nog steeds geprezen om hun strategische inzichten.

In dertien korte hoofdstukken worden de verschillende factoren in het oorlog voeren beschreven, op een manier die nog steeds actueel is. Het boek heeft een grote invloed gehad op militaire strategieën zowel in het Azië als in Europa. De principes zijn ook op andere gebieden van toepassing, zoals in het management en de advocatuur.

Hij die de mensen kent, is verstandig,

maar hij die zichzelf kent, is verlicht.

Hij die andere mensen overwint is sterk,

maar hij die zichzelf overwint, is almachtig.

知人者智，自知者明。

胜人者有力，自胜者强。

(Aards maar bevlogen)

silhouette of person walking dog at twilight — Photo by Toni Seyfert on Pexels.com

Geplaatst op 8 oktober 202612 oktober 2026 door Gmt

Anne Carson: Sappho Drives Upstate

Sappho Drives Upstate

I saw two old white horses in a field,
in the corner of a field,
in the shade,
who had sought the shade,
thoughtfully.
glancing not quite at each other but past,
holding their heads close, their heads aligned,
standing
as they had stood many times,
a thousand times,
standing so,
weak moments, strong moments,
shivering slightly,
a cool breeze sliding down the apple branches or
All this—
you tore a hole, pushed your arm through, hit the switch.

‘Sappho rijdt de stad uit

Ik zag twee oude witte paarden op een veld,
in de hoek van een veld,
in de schaduw,
die de schaduw hadden opgezocht,
bedachtzaam.
niet dadelijk naar maar langs elkaar kijkend,
hun hoofden dichtbij elkaar, hun hoofden in dezelfde lijn,
staande
zoals ze vaak stonden,
een duizend keer,
zo staande,
zwakke momenten, sterke momenten,
lichtelijk rillend,
een koel briesje daalt langs de de appel -takken of
Dit alles –
je maakte een holte, stak er je arm door, drukte op de schakelaar.

Anne Carson (1950-) is a Canadian poet, essayist, translator and professor of Classics. She is the recipient of a Guggenheim Fellowship, a MacArthur Fellowship, and the PEN Award for Poetry in Translation. Her most recent book is Iphigenia among the Taurians.
A professor of the classics, with background in classical languages, comparative literature, anthropology, history, and commercial art, Carson blends ideas and themes from many fields in her writing. She is influenced by Ancient Greek literature, Sappho, Simone Weil, Homer, Virginia Woolf, Emily Brontë, and Thucydides. She frequently references, modernizes, and translates Ancient Greek literature. She has published twenty books as of 2016, most of which blend the forms of poetry, essay, prose, criticism, translation, dramatic dialogue, fiction, and non-fiction.

In 1986, Carson published her first book, Eros the Bittersweet. Named one of the 100 best nonfiction books of all time by the Modern Library, the book traces the concept of “eros” in ancient Greece through its representations in poetry of the time. Carson considers seriously how triangular and mimetic desires have been represented in the poetry of Sappho, as well as the relationship of eros to solitude. Famously, Carson analyzes Sappho’s Fragment 31 as representing “eros as deferred, defied, obstructed, hungry, organized around a radiant absence – to represent eros as lack.”

‘Autobiography of red‘, verschenen in 1998, is een uit zevenenveertig episodes bestaande roman in verzen. Voor haar hoofdpersoon liet Carson zich inspireren door een Griekse mythe: Geryon was een gevleugeld rood monster, hij hoedde een kudde rood vee en werd door Herakles gedood. In de roman is Geryon een jongen met een rode huid, een rode schaduw en vleugels op zijn rug, en is Herakles zijn minnaar. Vertaald ook naar het Nederlands. Een fragment als kennismaking: de woordzetting is van de auteur.

Virgil and Dante Riding Geryon, Divine Comedy

‘Geryon vond het als kind fijn om te slapen maar wakker worden vond hij nog fijner.
Dan rende hij in pyjama
naar buiten. De ochtendwind bestormde de lucht met levensflitsen zo blauw dat
elk een eigen wereld beginnen kon.
Het woord elk waaide zijn kant op en viel op de wind uiteen. Geryon had daar altijd
moeite mee – een woord als elk
viel, als hij ernaar staarde, in aparte letters uiteen en was dan weg. De ruimte voor
betekenis bleef maar was leeg.
Je kon de losse letters zien hangen aan takken of meubels in de buurt.
Wat betekent elk?
had Geryon aan zijn moeder gevraagd. Ze loog nooit tegen hem. Als zij de betekenis zei
ging die niet weg.
Ze antwoordde: Het betekent dat jij en je broer elk een eigen kamer hebben bijvoorbeeld.
Hij hulde zich in dit sterke woord elk.
Hij schreef het op school met rood zijdezacht krijt (foutloos) op het bord.
Hij dacht zachtjes aan andere
woorden die hij nu bij zich kon houden zoals kelk en welk. Toen moest Geryon
verhuizen naar de kamer van zijn broer.
Een ongelukkige samenloop. Geryons oma kwam op bezoek en viel van de treeplank
van de bus. De dokters maakten haar weer
met een grote zilveren pen aan elkaar. Erna moesten zij en haar pen vele maanden stil
in Geryons kamer liggen. Zo begon zijn nachtbestaan.
Voordien had Geryon ’s nachts niet geleefd alleen overdag en in de rode tijden ertussen.
Wat stinkt er hier in je kamer zo? vroeg Geryon.
Geryon en zijn broer lagen in het donker in hun stapelbed Geryon boven.
Als Geryon zijn armen of benen bewoog
klonk uit de veren een prettig ge-PING TJONK-TJONK PING dat hem van beneden omsloot als een dik schoon verband.
Het stinkt hier niet, zei Geryons broer. Misschien zijn het je sokken,
of de kikker heb je
de kikker mee naar binnen genomen? vroeg Geryon. Jij stinkt hier zo Geryon.
Geryon zweeg.
Hij eerbiedigde feiten misschien was dit er één. Hij hoorde nu van beneden
een ander geluid.

TJONK-TJONK PING PING PING PING PING PING PING PING PING PING PING PING
PING PING PING PING PING PING PING PING PING.’

(vertaling Marijke Emeis, het boek verscheen in 2000 Autobiografie van rood, Meulenhoff Boekerij)

Apostle Town – Poem by Anne Carson

After your death.
It was windy every day.
Every day.
Opposed us like a wall.
We went.
Shouting sideways at one another.
Along the road.
It was useless.
The spaces between us.
Got hard.
They are empty spaces.
And yet they are solid.
And black and grievous.
As gaps between the teeth.
Of an old woman.
You knew years ago.
When she was.
Beautiful the nerves pouring around in her like palace fire.

Short Talk on Major and Minor

Major things are wind, evil, a good fighting horse,
prepositions, inexhaustible love, the way people
choose their king. Minor things include dirt,
the names of schools of philosophy, mood and
not having a mood, the correct time. There
are more major things than minor things
overall, yet there are more minor things
than I have written here, but it is
disheartening to list them. When I
think of you reading this I do not
want you to be taken captive,
separated by a wire mesh lined with glass
from your life itself, like some Elektra.

japanese-beauty-soaking-in-the-onsen-all-things-japan-gallery

“We know from childhood that play can be serious. And it requires the freedom to play. Writing, like play, is an exercise of the imagination, and as such an exercise of desire that, Carson writes, teaches us “something about edges.” As does her work, which peers over precipices into error with error’s breath also on the back of its neck. Her brinkmanship addresses the point at which language’s tools are no longer adequate to the job—to death, heartbreak, betrayal, physical and mental trauma, absence, untranslatability—yet remain “an unfortunate necessity.” In the work’s desire to analyze what it knows defies analysis, to use its logic on the illogical, is felt the life force of curiosity. Curiosity and its procedures do not allow contingency to harden into a last word, and so are not much appreciated by systems that prefer power remain stable. As Ilhan Inan has noted, curiosity “can only take place in the absence of certainty.” (Karen Solie)

Deze aflevering publiceerden we in 2019, even dus vooruit gelopen. Zij was al enkele jaren kandidaat. Terecht!

“De dichteres krijgt de Nobelprijs “voor haar gedurfde en inventieve oeuvre dat, in speelse dialoog met de klassieke traditie, nieuwe vormen voor de hedendaagse literatuur heeft gecreëerd”.

O Small Sad Ectasy of Love

I like being with you all night with closed eyes.
 What luck—here you are
 coming
 along the stars!
 I did a roadtrip
 all over my mind and heart
 and
 there you were
 kneeling by the roadside
 with your little toolkit
 fixing something.
 Give me a world, you have taken the world I was.

Anne Carson


O kleine trieste extase van liefde

 Zalig om de hele nacht bij jou te zijn met gesloten ogen.
 Wat een geluk-hier 
 kom jij
 langs de sterren!
 Ik maakte een roadtrip
 dwars doorheen mijn hart en ziel
 en
 daar was jij
 knielend langs de wegkant
 met je kleine werkkist
 een klus aan 't klaren.
 Geef mij een wereld, jij hebt de wereld genomen die ik was.

Mijn Anne Carson bibliotheekje:

-Eros, the bittersweet, Dalkey Archive Press McLean/Dublin 7de uitgave 2014
-Eros, Bitterzoet, vertaald door Jip Lemmens, Octavo publicaties Amsterdam 2022
-Autobiografie van Rood, vertaald door Marijke Emeis Meulenhof editie 2000
-The beauty of the Husband, a fictional essay in 29 tangos Jonathan Cape 2001 (Cape poetry)
-Decreation, Poetry, Essays, Opera Jonathan Cape, London 2006
-Nox, een lang uitvouwblad (in box) nagedachtenis bij de dood van haar broer (an epitaph in the form of a book, this is a replica.) Nw Direction New York 2010

serene winter sunset with red berries — Photo by Valentyna Ivanova on Pexels.com

Dit overzicht wordt begeleid door een ‘automatische Nederlands sprekende stem’ die de begeleidende tekst leest op een afschuwelijke automatische gecomputeriseerde wijze. Zet dus de klank af, de Nederlandse tekst immers wordt volledig onder het beeld geprojecteerd. Draai zelf zachte muziek indien nodig.

Maar dan tot slot, Anne Carson zelf. Je kunt hier een mooie lezing meemaken met als onderwerp ‘Stillness’. Zit op de eerste rij van het ‘Centre for Comperative Literature University of Toronto 2020 met Northrop Fry Professor Anne Carson , duurtijd een uurtje.

minimalist reflection of wooden poles on water — Photo by JACQUES BARBARY on Pexels.com

Geplaatst op 3 oktober 20264 oktober 2026 door Gmt

Eric Ravilious, kunst en design (1903-1942)

Eric William Ravilious (22 juli 1903 – 2 september 1942) was een Britse schilder, ontwerper, boek-illustrator en houtsnijder. Hij groeide op in Sussex en staat vooral bekend om zijn aquarellen van de South Downs, Castle Hedingham en andere Engelse landschappen, waarin hij het Engelse landschap en de volkskunst met een eigenzinnige, modernistische gevoeligheid en helderheid in beeld brengt.

Hij was actief als oorlogskunstenaar en was de eerste Britse oorlogskunstenaar die tijdens de Tweede Wereldoorlog in actieve dienst omkwam, toen het vliegtuig waarin hij zich bevond voor de kust van IJsland verdween. (Wikipedia)

Tiger Moth 1942 Print Size: 29 x 23.8 cm

Still, somehow, Eric Ravilious (1903–1942) doesn’t quite fit into the mainstream narrative. Too easy to like? Not a pioneer in style? A decorator and designer as much as a ‘fine’ artist? All these are held against him. Yet it is his Train Landscape (1939) that features on the cover of Frances Spalding’s new survey of British art between the wars, The Real and the Romantic – he sells books, whatever else we think of him. (ART UK 2022 14 juli)

Eric Ravilious (1903–1942) ‘Train Landscape 1940

Toch past Eric Ravilious (1903–1942) op de een of andere manier niet helemaal in het gangbare verhaal. Te toegankelijk? Geen stilistische pionier? Evenzeer decorateur en ontwerper als ‘beeldend’ kunstenaar? Dit alles wordt hem aangerekend. Toch is het juist zijn Train Landscape (1939) dat op de omslag staat van Frances Spaldings nieuwe overzicht van de Britse kunst tussen de twee wereldoorlogen, The Real and the Romantic – hij verkoopt boeken, wat we verder ook van hem mogen vinden. (ART UK 2022 14 juli)

The Long Man of Wilmington
1939, watercolour on paper by Eric Ravilious (1903–1942)

te raadplegen:

https://artuk.org/discover/stories/the-real-and-romantic-the-life-and-work-of-eric-ravilious

Maar, als kers op de spreekwoordelijke taart, de mooie documentaire waarin Ella, zijn kleindochter, werkzaam als een curator in het Victoria & Albert Museum in Londen, ons mee op reis neemt door zijn leven en werk. Gebruik groot scherm, Engelse onderschriften. Nog geen half uurtje. Mooi om een weemoedige oktoberdag te beginnen of af te sluiten. Een juweeltje.

In de mooie documentaire is sprake van ‘Paul Nash’; over zijn broer ‘John Nash kun je ook onze aflevering bekijken. The Landscape of Love and Solace: John Nash (1893-1977)

The Landscape of Love and Solace: John Nash (1893-1977)

Eric Ravilious (designer). Wedgwood, Alphabet pattern, mug Designed 1937, manufactured (1940s)

Of hij wereldwijd was geland
net als Antoine de Saint-Exupéry
verdwenen in de waterdiepte
maar voortdurend aangespoeld
in hoofden en harten
van traag herstellenden
morgen wellicht opgeroepen
om weer vermisten op te sporen
nu wereldbrand journalen vult.

"Wilt u alstublieft...een schaap voor mij tekenen?"
'Mag het ook een paard zijn?' hoorde ik Eric vragen.

The Westbury Horse
1939, watercolour on paper by Eric Ravilious (1903–1942)

Whether he had landed anywhere in the world
just like Antoine de Saint-Exupéry,
vanished into the depths of the water
yet constantly washing ashore
in the minds and hearts
of those slowly recovering,
perhaps called upon tomorrow
to track down the missing once more,
now that global conflagration fills the news.

“Would you please… draw a sheep for me?”
‘Could it be a horse instead?’ I heard Eric ask.

Eric Ravilious: Proof of decoration to ‘The Writings of Gilbert White of Selborne’ including ‘The Natural History of Selborne’ selected and edited by H.J. Massingham, published by the Nonesuch Press, 1938. Wood- engraving

Geplaatst op 25 september 202625 september 2026 door Gmt

Mykola Tolmachev (°1993): Hedendaagse mythologie

Wat gebeurt er met de romantische of mythologische verbeelding wanneer deze wordt geconfronteerd met een generatie die gevormd is door sociale media, doordrenkt met tegenstrijdige beelden, blootgestelde intimiteit, hyper gemediatiseerde verlangens, gebanaliseerd geweld en, voor sommigen, de directe nabijheid van oorlog? Bij Tolmachev kan een engel plotseling opduiken in een bijna huiselijke scène, kunnen lichamen elkaar in een dubbelzinnige spanning raken, en kunnen dierlijke en menselijke figuren versmelten in een zachtheid die even verleidelijk als verontrustend is. Het vreemde verschijnt hier zonder veel ophef, met een bijna natuurlijke elegantie. Een subtiele ironie doordringt de beelden, discreet maar constant, als een manier om de ernst van het symbool te doorbreken of het tragische onmerkbaar te verschuiven. (Galerie DA-END )

Mykola Tolmachev groeide op in zijn geboortestad Brovary, zo’n twintig kilometer van Kiev. Oorspronkelijke voornaam Nikolay maar daarna veranderd in het Oekraïnische Mykola.
Hij volgde eerst een opleiding tekenen en daarna theater, waarna hij ging studeren aan een kunstacademie die gespecialiseerd is in grafische vormgeving, de Graduate School of Fine Arts in Oekraïne. In 2013 won hij de wedstrijd van de UART-Stichting, die tot doel heeft jonge, opkomende kunstenaars te promoten in groeps- en solotentoonstellingen.

De kracht van het werk van Mykola Tolmachev ligt juist in dit samengaan van tegenstellingen. Een bijna onredelijke technische beheersing, die uit een ander tijdperk lijkt te stammen, staat tegenover een universum waarin een diffuse erotische spanning, vreemde symbolische wrijvingen, een verontrustende zachtheid en een latent geweld met elkaar vermengd zijn. De verfijning van de lijnvoering en de harmonie van de kleuren verleiden onmiddellijk, om vervolgens een meer dubbelzinnige, soms verontrustende kant te onthullen, alsof er achter de schittering van de beelden altijd een schaduwzone schuilgaat. Hier brengt de gratie nooit helemaal rust. (ibidem)

Na een aantal jaren in Parijs te hebben doorgebracht, koos Mykola Tolmachev er toch voor om terug te keren naar Oekraïne. Toen de oorlog uitbrak, besloot hij te blijven. Sindsdien heeft er een ingrijpende en waarneembare verschuiving plaatsgevonden in zijn werk. De lichtheid is niet verdwenen, maar lijkt nu verzwaard door een nieuwe ernst. De composities worden gespannener, de stiltes zwaarder, de beelden minder luchtig. In de meest recente series is de materie zelf getransformeerd: de kleuren worden intenser, de texturen dikker, de aquarel verliest een deel van haar stralende transparantie ten gunste van een meer belichaamde, meer aardse aanwezigheid, alsof het gewicht van de werkelijkheid de droom langzaam komt veranderen. Kijk naar ‘La Fleur du Mal’ uit 2023. (ibidem)

“Il y a une tradition en Ukraine lorsqu’un bébé a un an, on l’assoit sur un tapis avec des objets autour de lui. On dit que les objets qu’il sélectionne présagent de ce qu’il fera dans la vie, moi j’ai choisi un crayon et un dollar : mon destin était tout tracé (rires). J’ai su très tôt que je voulais être artiste et mes parents m’ont toujours soutenu dans cette voie. Petit, je faisais beaucoup de sculptures en pâte à modeler et du dessin bien sûr. Vers l’âge de 16 ou 17 ans, j’ai commencé à faire des portraits des figures historiques qui me passionnaient. Et depuis je n’ai jamais cessé de dessiner.”

“J’ai grandi à la campagne, entouré de nature et de fleurs, ma grand-mère aimait faire pousser des roses. Je crois que cet environnement a forgé une partie de ma sensibilité esthétique. Beaucoup d’artistes dessinent des fleurs car c’est romantique et symbolique et… beau, tout simplement ! Peut-être que dans un monde parallèle, j’aimerais être jardinier mais dans la vraie vie je n’ai pas la main verte, alors il ne me reste plus qu’à peindre la nature.”

Lange tijd ontvouwde zijn werk zich in een oneerbiedige, bijna brutale lichtheid, bevolkt door melancholische hersenschimmen, androgyne figuren, erotische toespelingen en zwevende scènes waarvan de poëzie altijd op het randje van het absurde leek te balanceren. De aquarel, een medium dat lange tijd als ondergeschikt of decoratief werd beschouwd, werd hier de plek van een bijzondere intensiteit, in staat om verlangen, humor en onbehagen te bundelen in vaak bescheiden formaten, maar met een zeldzame emotionele dichtheid.

Het werk van Mykola Tolmachev blijft zo een ruimte van vruchtbare tegenstellingen openen, waar verlangen onlosmakelijk verbonden blijft met melancholie, de verfijning van verwarring en de poëzie van een duistere helderheid over onze tijd.

Bronnen: Galerie Da-End:

https://www.da-end.com/mykola-tolmachev

Geplaatst op 19 september 2026 door Gmt

Jeffrey Chong Wang (°1979) Een picturale mengeling tussen Oost en West

‘Go Player’. Jeffrey Chong Wang 2017)2021

‘Ik heb geprobeerd mijn techniek voor figuurschilderkunst te combineren met een stilleven om een verhaal te creëren waarin herinneringen aan mijn appartement in Peking zijn verwerkt. Ik ben al een paar jaar niet meer in China geweest en mijn herinneringen aan mijn leven daar zijn enigszins vervaagd; bijna alsof ze van iemand anders zijn. Om mijn herinneringen vast te leggen, heb ik mijn vrienden als voorbeeld voor mijn personages gebruikt en elementen uit het huidige tijdperk toegevoegd. Mijn doel hierbij was om de visuele elementen uit verschillende tijden te vervagen en te vermengen, en om de tegenstrijdigheid en absurditeit te verkennen die ontstaat wanneer deze twee elementen naast elkaar worden geplaatst. Ik heb gemerkt dat zowel in mijn kunst als in mijn leven de verwijzing naar het verleden vaak verandert wanneer deze wordt geconfronteerd met hedendaagse beelden.’

‘Via mijn schilderijen tracht ik de complexiteit van menselijke verbindingen weer te geven en te laten zien hoe onze omgeving en het verstrijken van de tijd deze relaties kunnen beïnvloeden. Door twee personages af te beelden, kan ik de fundamentele aspecten van elke relatie weergeven. Het verhaal van mijn schilderij begint meestal met de interactie tussen de twee personages, waarna hun relatie zich ontwikkelt en de uitdagingen zich opstapelen. Ik streef ernaar de fijne nuances van menselijke relaties uit te drukken en te laten zien hoe onze omgeving en de tijd deze kunnen beïnvloeden.’ (dorothycurcusgallery)

https://jeffreychongwang.com/about

IJeffrey Chong Wang, een kunstenaar afkomstig uit Beijing, maar momenteel gevestigd in Canada, is begonnen aan een globetrotting reis van artistieke verkenning. Hij verrijkte zijn creatieve gevoeligheden door middel van uitgebreide opleiding en training in Florence, Frankrijk en New York, uiteindelijk culminerend in het behalen van een Master of Fine Arts (MFA) diploma van de New York Academy of Art in 2009.

Wang’s artistieke expressie is een boeiende fusie van persoonlijke introspectie en surrealistische visies, uitgevoerd met een verfijnde en realistische picturale techniek. Zijn werk dient als een kanaal voor het vertellen van de verhalen van het dagelijks leven in China, verweven met knipogen naar de complexe geschiedenis van het land. Met nauwgezette aandacht voor detail portretteert Wang realistische figuren, die kijkers uitnodigen om door ramen te kijken, in huizen te kijken en de privéruimtes van zijn personages binnen te gaan. Deze scènes zijn doordrongen van klassieke composities, soms geïnspireerd op de artistieke erfenis van de Florentijnse Renaissance. Zijn werk stimuleert zowel onze emoties als kritisch denken, wat nieuwsgierigheid en uitnodigende contemplatie uitlokt.

Chong Wang: “Alle figuren die ik creëer op het canvas zijn in zekere zin mezelf; ze weerspiegelen mijn culturele opvoeding, persoonlijke gevoelens en ervaringen. Ik zie hen als personages in een drama en beschouw het canvas als een podium. Mijn werk is een reactie op de onbalans tussen mijn innerlijke gevoelens en de buitenwereld. Ik versmelt klassieke concepten en traditionele technieken in mijn werk met behulp van mijn eigen overdreven figuren. Deze figuren weerspiegelen de geschiedenis van westerse olieverftechnieken, maar verbeelden ook hedendaagse thema’s uit de oosterse cultuur.”

“My artwork is a reflection of my emotions and memories, and shows my understanding and interpretation of my life experience and the world that surrounds me. I have lived in Canada since 1999, but my time spent growing up in my native China has been an important influence on my artwork. I have painted portraits of my family members at different ages as well as different locations in China that I remember from my past.”

JEFFREY CHONG WANG, **Six Righteous Men in South Peking** (Collectie Ninalee Allen Craig)

JCW: Dit werk is een mengeling van mijn herinneringen en mijn verbeelding. De personages zijn zes van mijn vrienden, gebaseerd op hun persoonlijkheden. Ik heb ze in deze denkbeeldige ruimte geplaatst met meer geënsceneerde en overdreven poses. Mijn kunstwerken zijn een weerspiegeling van mijn emoties en herinneringen, en geven uitdrukking aan mijn begrip van en interpretatie van mijn levenservaringen en de wereld om me heen. Ik woon sinds 1999 in Canada, maar de tijd die ik als kind in mijn geboorteland China heb doorgebracht, heeft een belangrijke invloed gehad op mijn kunst. Ik heb portretten geschilderd van mijn familieleden op verschillende leeftijden, evenals van verschillende locaties in China die ik me uit mijn verleden herinner.”

今朝醉 / Fiesta / *Party*“, 2010 © Jeffrey Chong Wang

Deze versie van Dirk Bouts’ Laatste Avondmaal waar blijkbaar Judas in weinig feestelijke kledij de zilverlingen heeft geteld is vrij onbekend in het circuit zoals wel meer werken van J. Chong Wang. die in privécollecties zijn terecht gekomen. Zijn werk wordt binnen de internationale kunstwereld – en dus ook in China zelf- geaccepteerd, vertelt AI mij. Het wordt er net zoals in Europa veelvuldig geëxposeerd en er is ook daar een groep verzamelaars (collecors) ontstaan. Hoewel zijn schilderijen subtiele historische en culturele verwijzingen naar het communisme en het dagelijkse Chinese leven bevatten, richt hij zich niet op expliciete politieke kritiek of activisme. Zijn stijl is eerder melancholisch, nostalgisch en surrealistisch. Hij onderzoekt zijn eigen herinneringen en emoties uit zijn jeugd in Peking. In onze omgeing was er een tentoonstelling in Amerdam in 2022.

De Middagthee. Jeffrey Chong Wang Wang / Galeriehuis. Óleo sobre lienzo / *oil on canvas*, 2019 © Jeffrey Chong Wang / Gallery House

De visuele figuren in de schilderijen van Jeffrey Wang – voortdurend verdwaald en historisch samengevat – getuigen van zijn onuitputtelijke talent om historische kunstmodellen opnieuw uit te vinden voor een steeds veranderend, ahistorisch tijdperk. Jeffrey Wang werkt overwegend figuratief en daagt onze gevoeligheid uit met beelden die soms klassiek lijken, zelfs Florentijns of renaissancistisch, maar die doordrongen zijn van een kritische culturele visie. Deze schilderijen zijn op een vreemde manier verontrustend. De plaatsing van de figuren en hun satirische uitdrukkingen zijn vergelijkbaar met die van de Duitse expressionisten uit het verleden, de Neue Sachlichkeit (Nieuwe Objectiviteit) in het Weimar-Duitsland. De composities vertonen een lichte vervorming en incongruenties die de Duitse kunstenaar George Grosz waardig zijn. Wang streeft echter niet naar sociale satire, maar naar het plezier van het spelen met de manier waarop we beelden interpreteren. Zijn schilderproject lijkt in feite een herconfiguratie van de vertelkunst in te houden, afgestemd op een volledig relativistische en veelzijdige hedendaagse wereld. Wangs kunst daagt namelijk het idee uit dat historiciteit alleen vanuit een gehomogeniseerd perspectief kan worden bekeken. – John K. Grande. El Hurgador –

Vientos suaves / *Soft Winds*“
Óleo sobre lienzo / *oil on canvas*, 20″ x 16″, 2020 © Jeffrey Chong Wang / Gallery House

Chong Wang: “Alle figuren die ik creëer op het canvas zijn in zekere zin mezelf; ze weerspiegelen mijn culturele opvoeding, persoonlijke gevoelens en ervaringen. Ik zie hen als personages in een drama en beschouw het canvas als een podium. Mijn werk is een reactie op de onbalans tussen mijn innerlijke gevoelens en de buitenwereld. Ik versmelt klassieke concepten en traditionele technieken in mijn werk met behulp van mijn eigen overdreven figuren. Deze figuren weerspiegelen de geschiedenis van westerse olieverftechnieken, maar verbeelden ook hedendaagse thema’s uit de oosterse cultuur.”

Website:

https://www.jeffreychongwang.com

*Human Form Object*2020 · Oil on canvas · 76 × 50 cm

*Song of Youth*2022 · Oil on canvas · 120 × 100 cm

Geplaatst op 11 september 202611 september 2026 door Gmt

Matt Bollinger(°1980)- Empatische bricolage van de werkelijkheid.

Matt Bollinger, “Uncle Dave” (2023), flashe and acrylic on canvas, 96 x 78 inches (courtesy the artist and François Ghebaly Gallery, photo Dario Lasagni)

Van het Renaissance (Venetië)- Italië naar het hedendaags USA (Ithaca-NY) is een sprong waarin onderwerp en vormgeving – van het heilige naar het alledaagse- duidelijk van elkaar verschillen, maar alvast de intensiteit een gemeenschappelijk kenmerk kan zijn.

“None of the artist’s figures come close to fitting the ideals of physical beauty upheld by Hollywood, fashion designers, or fitness and beauty magazines. In contrast to Claude Monet and other Impressionists, who focused on leisure time, which was a new phenomenon in mid-19th-century France, Bollinger recognizes how the desire for cheap labor and profit has degraded that possibility. Staring blankly as they perform the necessary duties of an unfulfilling job, the men and women in his paintings are afflicted by an unnamable malaise. They know that what they are doing is fruitless. (John Yau Hyperallergic 2023)“

Geen van de figuren van de kunstenaar komt ook maar in de buurt van de idealen van fysieke schoonheid die door Hollywood, modeontwerpers of fitness- en schoonheidsbladen worden uitgedragen. In tegenstelling tot Claude Monet en andere impressionisten, die zich richtten op vrije tijd – een nieuw fenomeen in het Frankrijk, – midden van de 19e eeuw – erkent Bollinger hoe het verlangen naar goedkope arbeidskrachten en winst die mogelijkheid heeft aangetast. Met een lege blik staren de mannen en vrouwen in zijn schilderijen terwijl ze de noodzakelijke taken van een onbevredigende baan uitvoeren; ze worden gekweld door een onbenoembaar gevoel van onbehagen. Ze weten dat wat ze doen (vaak) vruchteloos is.

Matt Bollinger Half Time Flashe and acrylic on canvas 2024. 196 x 244 cm.

Flashe: (voluit Flashe Extra Fine Vinyl Paint van het Franse merk Lefranc Bourgeois) is een professionele vinylverf voor kunstenaars. Het is een uniek alternatief voor acryl- en olieverf bekend om zijn extreem matte, fluweelachtige en dekkende afwerking.

Matt Bollinger. Brothers V. Flashe and acrylic on canvass 61 x 50.8 cm

Ithaca-based artist Matt Bollinger works from a complex interdisciplinary base: as painter, draftsman, animator, and elegist, he creates work that straddles the projects of both visual art and narrative fiction. Buoyed by an early interest in American modernism as well as personal and familial origins in the Midwest, Bollinger tells stories by and large of America’s rural working class. Each is composed through a bricolage of memory, family history, direct observation, art-historical research, and literary invention. Through empathetic and meticulously crafted vignettes, Bollinger’s work offers poignant reflections on issues of labor, class, and the passage of time, encouraging viewers to sift through his vivid, often conflicted pastorales for a clear imperative of their own. (François Ghebaly Gallerie NY)

https://ghebaly.com/artists/matt-bollinger

Band, 2024. Flash and acrylic on canvas. 61 x 51cm

De in Ithaca (NY) gevestigde kunstenaar Matt Bollinger werkt vanuit een complex interdisciplinair uitgangspunt: als schilder, tekenaar, animator en elegist creëert hij werk dat het midden houdt tussen beeldende kunst en verhalende fictie. Gedreven door een vroege interesse in het Amerikaanse modernisme en zijn persoonlijke en familiale wortels in het Midwesten, vertelt Bollinger verhalen die grotendeels gaan over de plattelands-arbeidersklasse in Amerika. Elk verhaal is samengesteld uit een bricolage van herinneringen, familiegeschiedenis, directe observatie, kunsthistorisch onderzoek en literaire verbeelding. Door middel van empathische en zorgvuldig geconstrueerde vignetten biedt Bollingers werk aangrijpende reflecties op thema’s als arbeid, klasse en het verstrijken van de tijd, waarbij hij de toeschouwer aanmoedigt om in zijn levendige, vaak tegenstrijdige pastorale taferelen op zoek te gaan naar een eigen, duidelijke boodschap. (François Ghebaly Gallerie NY)

Army Knife, 2024. Flashe and acrylic on canvas. 61 x 51cm

In de nieuwste aflevering van Artforum’s Screening Room gaat Matt Bollinger diepgaand in op de alledaagse esthetiek van Midden-Amerika. De gezichtsuitdrukkingen van de personages in zijn hedendaagse genreschilderijen neigen naar somberheid, met gezichten die berusting uitstralen en de eindeloze compromissen weerspiegelen waarmee de werkende armen moeten leren leven. Toch weet de kunstenaar deze Amerikanen te voorzien van een pathos dat hen waardigheid verleent in plaats van ze vreemd of meelijwekkend te maken, zonder daarbij in triomfalisme te vervallen.Ook Bollingers animaties putten uit deze bron van ‘Main Street blues’ en vullen zijn weelderige, met de hand geschilderde beelden met de ondergewaardeerde veerkracht van de werkende gewone mens. Dawn, 2025 brengt de beproevingen en tegenslagen in kaart van een grijze dag in het leven van de gelijknamige medewerker van een buurtwinkel, inclusief lunches uit sardineblikjes, autopech, rookpauzes en rotbaasjes. (3’24”)

The way that I think of it, because the two things are formally so different from one another, is that there’s a narrative world in the animations, and then these works drop down out of it. It’s like a big umbrella because, for a little while, it was confusing, even to me. It was like, “Is the painting coming from the animation or the animation coming from the painting?” And then I realized everything was coming from my drawing and narrative, my writing, the writing part of the studio. I spent a lot of time in my sketchbook doing tiny drawings, and then the images either want to move or they want to be still. And it tends to be whether or not they arrive as a scenario or they arrive as a pictorial framework, like a set of geometry that works within a rectangle or something.

Matt Bolinger Cold Drinks 2023. 198 x 152cm

Zoals ik het zie – omdat die twee dingen formeel zo van elkaar verschillen – is er een verhalende wereld in de animaties, en daar komen deze werken dan uit voort. Het is als een grote paraplu, want het was een tijdje verwarrend, zelfs voor mijzelf. Ik dacht: „Komt het schilderij voort uit de animatie, of komt de animatie voort uit het schilderij?” En toen besefte ik dat alles voortkwam uit mijn tekeningen en verhalen, mijn schrijven, het schrijfgedeelte van mijn atelier. Ik bracht veel tijd door in mijn schetsboek met het maken van kleine tekeningen, en dan willen de beelden ofwel bewegen, ofwel stil blijven staan. En het hangt er meestal van af of ze zich voordoen als een scenario of als een picturaal kader, zoals een reeks geometrische vormen die binnen een rechthoek of iets dergelijks functioneren.

Juxtapoz / Evan Prico

bezoek de website van de kunstenaar:

https://mattbollinger.com

“At the beginning of the process, I’m doing this abstract stuff, but then I start to build the image. I had drawings of the truck and drawings of some of the individual men’s faces, as well as drawings of a boot, just so I know what the stuff was; but then I look less and less at that and more and more into the work, which is where it probably starts to take on that slightly fantasy look. It’s a parallel world that closely resembles ours.” (ibidem)

Matt Bollinger ‘Passenger’. 2022. 152cm x 198cm

“In het begin van het proces houd ik me bezig met dit abstracte werk, maar daarna begin ik het beeld op te bouwen. Ik had schetsen van de vrachtwagen en van de gezichten van enkele mannen, en ook een schets van een laars, gewoon om te weten wat het precies was; maar daarna kijk ik daar steeds minder naar en verdiep ik me steeds meer in het werk, en dat is waarschijnlijk het moment waarop het die ietwat fantasierijke uitstraling begint te krijgen. Het is een parallelle wereld die sterk op de onze lijkt.’

Of de isolatie van deze specifieke wereld primeert of de aansluitingen met ons aller alledaagsheid in ruime mate aanwezig is, kun je je inderdaad afvragen. Of ook de vormgeving deze mogelijke isolatie vermijdt of bevordert is een andere vraag. Ik denk dat de herkenning van eigenschappen die niet dadelijk afhankelijk zijn van een levensstijl, in ruime mate voorhanden zijn. Het is juist dat verbindende dat voor aansluiting zorgt met ons aller lot, verbindend met manieren waarop wij dat ingewikkelde bestaan dat leven heet, dagelijks doorstaan en eigen maken.

Matt Bollinger ‘Joy’. Flashe and acrylic on canvas 51 x 41cm

Geplaatst op 4 september 20266 september 2026 door Gmt

Zwervend tussen Leonardo en Giorgione: Giovanni Agostino da Lodi

Giovanni Agostino de Lodi ‘Engel van de Boodschap’ (uit Johannes de evangelist, schrijvend)

John Augustine uit Lodi als je het hedendaagser wil laten klinken. Of zoals hij gekend was: Giovanni Agostino da Lodi. Begin maar in de kring van Bramante en Bramantino in Milaan; verhuisde daarna naar Venetië, waar hij meer dan een decennium werkte aan het absorberen van de beeldende talen eigen aan de grote meesters. In 1510 is hij terug in Milaan waar hij bijdrages schilderde voor toonaangevende bouwplaatsen zoals Sante Maria della Pace en de Certosa di Pavia.

Het eerste schilderij waarin ‘Leonardeske’ elementen de overhand krijgen, is De voetwassing, in de Galleria dell’Accademia in Venetië. Hieruit blijkt een diepgaande kennis van de stijl van de Toscaanse meester, die hij tijdens een verblijf in Milaan in 1499 had leren kennen; bij zijn terugkeer in Venetië (na de val van Ludovico Sforza in datzelfde jaar) liet hij zich door hem inspireren en met ‘De voetwassing’ maakte Leonardo zijn intrede in Venetië.

Jezus was de voeten van de apostelen, hier is Petrus aan de beurt 1500 Giovanni Agostino da Lodi, *Lavanda dei piedi*, 1500, Venezia, Gallerie dell’Accademia

“Hij stond van de tafel op, legde zijn mantel af en deed een linnendoek om zijn middel. Daarna goot Hij water in een kom en begon de voeten van zijn leerlingen te wassen. Hij droogde ze af met de doek die Hij om zijn middel had.”
(Johannes 13: 4-5, HTB)

Kijk hoe de schilder de jongste apostel, Johannes, laat oplichten : Johannes vindt het maar niets dat Petrus eerst aan de beurt is, en of dat nu echt nodig was, een activiteit die meestal aan het dienstpersoneel was toevertrouwd? Of kijk naar de kleuren van hun kledij, hoe de verschillende tinten personages en atmosfeer duiden. Ze staan nog netjes op twee rijen, maar de sfeer van de bewonderde meester is zichtbaar. De enige ontspannen figuur is de naamloze schenker met krullend haar, die al de handdoek klaar legt om de voeten van Petrus af te drogen.

De Milanese opleiding van Giovanni Agostino komt tot uiting in de bijzondere aandacht voor de weergave van de gelaatstrekken en de gemoedstoestanden van de personages, die doen denken aan de stijl van Leonardo da Vinci in Het Laatste Avondmaal in het klooster van Santa Maria delle Grazie, met name in de combinatie, aan de rechterkant, van de gezichten van een peinzende jongen met krullend haar (de schenker) en een bejaarde man getekend door rimpels en melancholie. Het werk is het enige gedateerde uit het oeuvre van de kunstenaar uit Lodi – op de marmeren bank is namelijk het jaar 1500 gegraveerd – en behoort tot zijn vroege werk, dat nog beïnvloed is door de weergave van lichamen en stereometrische elementen die kenmerkend zijn voor Bramantino, maar tegelijkertijd oog heeft voor de Venetiaanse vernieuwingen, die Giovanni Agostino omarmt door de warme, vloeiende tinten van Giorgione over te nemen.

In dit kleine schilderij ’Sint-Petrus en Sint-Johannes de Evangelist’, dat wordt bewaard in de Pinacoteca di Brera (zijn enige gesigneerde werk), zijn Lombardische elementen te herkennen, afkomstig van Bramantino en Leonardo da Vinci, maar ook Duitse invloeden in de details (men veronderstelt dat hij Jacques de Barbary zou hebben ontmoet en dat deze hem kennis zou hebben laten maken met de kunst van Dürer, die in 1494 en 1506 in Venetië verbleef). Kunsthistoricus Giulio Bora betwijfelde of het onderwerp van het schilderij deze twee heiligen was, maar na een restauratie in 2007 is men er nu van overtuigd dat dit werk een andere titel zou moeten hebben. De volgende inscriptie in het Latijn en het Italiaans werd ontdekt: „Il maestro non vietava minimamente che il giovane pittore lo superasse.” oftewel „De meester verbood de jonge schilder geenszins om hem te overtreffen”. Het gaat dus om een eerbetoon van Giovanni Agostino aan de meester Leonardo da Vinci.

De heilige Maagd en Kind omgeven door heiligen (1492) (Kerk van de heilge Kristoffel Murano, San Michele eiland Venetiaanse omgeving

Zijn kunst kenmerkt zich door een unieke vormentaal en een bijzondere aandacht voor de natuur en het landschap, die hij weergeeft met penseelvoeringen vol harde effecten en spanning. Zijn stijl is onmiddellijk extravagant en anti-klassiek en komt duidelijk tot uiting in werken zoals de Pala dei Barcaioli in de kerk van San Pietro Martire in Murano, die kan worden gedateerd in het midden van het laatste decennium van de 15e eeuw: naar het voorbeeld van andere Venetiaanse kunstenaars, sacrale voorstellingen met een bewuste durf in het gebruik van het perspectief. (zie hierboven)

Kijk naar het schilderij hierboven. Het blauw van Maria’s mantel is een aloude traditie. In de tijd van Lodi was het ook al gebruikelijk geworden om het kind naakt af te beelden en Sint-Joris in een harnas te tonen. De draak is echter ongebruikelijk: een gedrongen wezen met een uiterst berouwvolle blik op zijn gezicht. (aan de voeten van de geharnaste Sint- Joris)

Ook het portret van Johannes de Doper wijkt enigszins af van het gebruikelijke. Het onderkleed is met de harige kant naar binnen gedraaid. Het rood van zijn mantel is een veelvoorkomend kenmerk in zijn portretten, maar het is wellicht veelzeggend dat het zo levendig is en dat het terugkomt in de linten van Sint-Joris, de mantel van de Madonna, het hemd van de putto op de sokkel en sommige delen van het gewaad van de bisschop links. Zelfs de putti boven de Madonna hebben rode vleugels. Het wijzende gebaar van Johannes leidt de aandacht gewoonlijk naar Christus, maar hier lijkt hij naar Sint-Joris te wijzen, met zijn rode kruis. Het rondel op de kleine sokkel tussen de bisschoppen toont Sint-Christoffel die het Christuskind draagt. Christoffel was de naamgever van de kerk waarvoor dit schilderij werd gemaakt.

Accademia – Madonna con il Bambino e SS.Simeone e Girolamo Cat.605

Giovanni Agostino onderscheidt zich door de eigenheid van zijn stijl en zijn bewegingen tussen Lombardije en Veneto, en wordt zo een van de belangrijkste bronnen voor de verspreiding van de Milanese vernieuwingen in Venetië. Zo ontstond zijn persoonlijkheid onder de naam Pseudo-Boccaccino, een anonieme schilder uit de Lombardische cultuur die in het laatste decennium van de 15e eeuw actief was.

Madonna met kind met de heilige Catherina en een andere heilige

Met de donkerende dagen en de net zo donkere wereld is het verlangen naar zacht licht bijna vanzelfsprekend. Ook in de rumoerige eeuw van Giovanni Agostino da Lodi was dat heimwee voelbaar en kreeg het gestalte in dit mooie doek. Twee herders (-je vindt de schapen en andere herders op de achterliggende heuvel-), een engel met instrument, een vrouw en een man en waar aller ogen op gericht zijn, bijna op de kille grond liggend, een kind. Het is nog vroeg in de morgen, of zou het een zachte avond zijn?

Giovanni Agostino da Lodi. ‘Johannes de evangelist; schrijvend. 1550

Nog even
en je voelt
hun adem
terwijl je kijkt.
Ook muziek
komt los van blad en beeld
vijfhonderd jaar is een zuchtje ver

Geplaatst op 28 augustus 20262 september 2026 door Gmt

Woorden-wekken, en een aanloop met Maya C. Popa (1989)

close up of cherry blossoms in coesfeld spring

black and white photo of people walking in a metro station platform — Photo by Ahmed Abouelhassan on Pexels.com

In a Station of the Metro
by Ezra Pound

The apparition of these faces in the crowd ;
Petals on a wet , black bough .

In een Metrostation
door Ezra Pound

De verschijning van deze gezichten in de menigte;
Bloemblaadjes op een natte, zwarte tak.

Enigszins verbaasd toen ik dit mooi uiterst kort gedicht van een befaamd Amerikaans dichter, Ezra Pound (1885-1972), in de New York Times las (24 augustus 2026) en het een volle pagina kreeg met langzaam verschijnende en verdwijnende verklarende teksten over de dichter en de reden waarom deze twee lijntjes een heus gedicht zouden zijn.

People-watchers, trainspotters and A.O. Scott agree: Ezra Pound’s “In a Station of the Metro” is one of the shortest great poems in English. (A.O. Scott en Alisa Aufrichtig)

“Ezra Pound (1885-1972) was een scherpzinnige en eigenzinnige voorvechter van het literaire modernisme, vastbesloten om de poëzie los te wrikken van haar romantische en Victoriaanse gewoontes. Hij had tal van uitgesproken, excentrieke ideeën over hoe dit moest gebeuren, waarvan hij sommige in de jaren 1910 en 1920 in essays en brieven vastlegde.
Later zou hij berucht worden vanwege enkele van zijn extreme, buitenliteraire opvattingen. Hij was een voorstander van bizarre economische theorieën, verspreidde antisemitische ideeën en omarmde het fascisme, waarbij hij tijdens de Tweede Wereldoorlog pro-Mussolini-propaganda uitzond op de Italiaanse staatsradio. Na de oorlog werd hij beschuldigd van verraad en opgesloten in een psychiatrisch ziekenhuis in Washington, D.C.”

(NY Times ibidem)

portrait of woman in ankara metro station — Photo by Doğukan Melik Sevindik on Pexels.com

“Poëzie,” zo verklaarde Pound, “moet minstens even goed geschreven zijn als proza.” Dit hield in dat men zich moest ontdoen van overbodige woorden, afgezaagde retoriek en ouderwetse conventies op het gebied van metrum en rijm. In het maartnummer van 1913 van het tijdschrift Poetry legde Pound de volgende beeldvormende axioma’s vast:

Een directe benadering van het “ding”, of dit nu subjectief of objectief is.
Absoluut geen enkel woord gebruiken dat niet bijdraagt aan de weergave.
Wat het ritme betreft: componeren volgens de volgorde van de muzikale frase, niet volgens de volgorde van een metronoom.

In plaats van vage noties van lyrische schoonheid dringt Pound aan op directheid en efficiëntie.

(NY Times 24 Aug 2026)

woman and man waiting for subway train at broadway station new york city usa — Photo by Kyle Miller on Pexels.com

Het metro-vers van Pound is uiteraard door Japanse poëtische genres beïnvloed zoals de haiku en de tanka, korte vormen waarin levendige, onverwachte beeldspraak samengaat met taalkundige precisie. Je zou kunnen zeggen dat ze een beeld schetsen maar dat is niet helemaal waar. Het is eerder een versmelting: één uit de moderne, gemechaniseerde wereld en één uit de natuur, tot één idee. Die versmelting is niet dadelijk de reële fotografische ervaring van gezichten in de metro met een natuurbeeld, maar een ‘innerlijke’ versmelting. Het is een dubbele ervaring tot één nieuwe innerlijke emotie herleid. (De combinatie verbaast, maar die verbazing is net het ‘aha’-gevoel, de verwondering.)

“In a Station of the Metro” sluit nauw aan bij de geest van Matsuo Basho, de 17e-eeuwse haiku-meester wiens gedichten vaak thema’s als reizen behandelen en bloemenbeelden bevatten.” (En elementen uit het reeds geciteerde artikel NY Times)

man standing beside wall — Photo by Ronaldo Santos on Pexels.com

The Romantics

In raptures over Chapman’s Homer, Keats forgets
who discovered the Pacific—not stout Cortez
with eagle eyes but Balboa upon a peak in Darien.

Where he withdrew his handkerchief and saw
the death warrant drop of arterial blood,
a fate too deep for tears. Years, I was afraid

someone would refer to you in past tense,
and I’d sink like an animal past the dream
of evolution clean into disrepair. You lived—

this wasn’t that sort of tragedy. More like
a fairground after rain where heavy tents
had gauged large crevices. Franz said the silences

need to be loved, perhaps more than the words
that describe them in time. The dog cries
because it sets the human world in motion,

and I rise to stop the wailing, accusative at times.

Maya C. Popa (from the collection If You Love that Lady)

Eerste Europeaan aan de kust: Vasco Núñez de Balboa bereikte in 1513 als eerste Europeaan de Stille Oceaan. Hij stak te voet de landengte van Panama over en noemde het water de Mar del Sur (Zuidzee) Conquistador Hernan Cortez eiste echter de eer op de eerste zijn. De eigenlijke ontdekker, Vasco Nunez de Balboa werd later op verdenking van verraad onthoofd (1519)

night time circus entrance with crowd in black and white — Photo by Alexis B on Pexels.com

De Romantici

In vervoering over Chapmans Homerus vergeet Keats
wie de Stille Oceaan ontdekte – niet de stoere Cortez
met arendsogen, maar Balboa op een bergtop in Darien.

Waar hij zijn zakdoek tevoorschijn haalde en zag
hoe het doodsvonnis in de vorm van arteriële bloeddruppels viel,
een lot te diep voor tranen. Jaren was ik bang

dat iemand in de verleden tijd over jou zou spreken,
en dat ik als een dier zou wegzinken, voorbij de droom
van evolutie, rechtstreeks in verval. Jij leefde –

dit was niet dat soort tragedie. Eerder
een kermis na de regen waar zware tenten
grote scheuren hadden achtergelaten. Franz zei dat de stiltes

bemind moeten worden, misschien wel meer dan woorden
die hen in de tijd beschrijven. De hond huilt
omdat het de mensenwereld in beweging brengt,

en ik sta op om het gejammer te stoppen, soms beschuldigend.

Maya C.Popa

black and white carousel and elephant reflection — Photo by L’oeil à deux Vanessa et cédric on Pexels.com

Lief leven,
Ik kan niet ongedaan maken wat ik mezelf heb aangedaan, wat ik heb laten gebeuren door mijn honger naar liefde.
Ik heb de hele wereld gewild, met al haar schoonheid en al haar pijn; op sommige dagen denk ik dat zoiets straf genoeg is.
Vaak kreeg ik meer dan ik had gevraagd,
zo werkt het nu eenmaal – je vist in open water, bereid om gekwetst te worden door wat je binnenhaalt.
Het teruggooien was een nachtmerrie. Het teruggooien en mijn eigen gezicht zien
terwijl het in het donkere water verdween.
Mijn tong plotseling aan metaal vastgehaakt, de haak in mijn open handpalm spugend.
Lief leven: vandaag voel ik die haak des te scherper.
Zou je de lijn wat losser willen maken – je zult luisteren
als ik het je vraag,
als je het soort leven bent dat ik denk dat je bent.

Maya C. Popa

man fishing on beach in black and white — Photo by Alex Dos Santos on Pexels.com

Dear Life
I can’t undo all I have done to myself, what I have let an appetite for love do to me.

I have wanted all the world, its beauties and its injuries; some days, I think that is punishment enough.
Often, I received more than I’d asked,
which is how this works – you fish in open water ready to be wounded on what you reel in.
Throwing it back was a nightmare. Throwing it back and seeing my own face

as it disappeared into the dark water.
Catching my tongue suddenly on metal, spitting the hook into my open palm.
Dear life: I feel that hook today most keenly.
Would you loosen the line – you’ll listen
if I ask you,
if you are the sort of life I think you are.

May C. Popa

hooked fish emerging from water in guaratuba — Photo by Landiva Weber on Pexels.com

Maya C. Popa (°1989) is the author of If You Love That Lady (W.W. Norton, 2026), Wound is the Origin of Wonder (W.W. Norton, 2022), and American Faith (Sarabande Books, 2019), as well as three chapbooks. She is the poetry reviews editor at Publishers Weekly and teaches poetry at NYU.

Popa holds a PhD in Creative Writing from Goldsmiths, University of London; an MA from Oxford University, where she was a Clarendon Scholar; and an MFA from NYU. She graduated Summa Cum Laude from Barnard College, where she worked closely with the late Saskia Hamilton. In 2015, Popa received The Editors Prize from the Poetry Foundation for her essay “Forever Writing From Ireland.”

She is the founder of Conscious Writers Collective, a global online writing platform and community providing ongoing literary education and support outside formal academia.

Maya C. Popa

What are you hopeful for?

“I am full of hope in the widest sense. It’s a choice that I make each day to look for evidence that there’s as much reason to feel hope as apprehension amidst the endless reports of calamities and struggle. I see examples of basic and extraordinary generosity, ingenuity, and kindness each day. I am especially aware of the urgency of addressing the climate crisis, but I have hope that duress can put pressure on human resourcefulness in positive ways, and that people across the ages have felt those oscillations of trust in life’s continuity and anxiety over the same. I take hope seriously. I write with and from that hope. “(Maya C. Popa)

Any day now, autumn. Winter any day.
I’ve shot my arrow and lived by its arc
and still, the hours won’t acquit.
The first time we met we said goodbye,
then we never stopped saying it.

(Uit ‘Year’)

Het kan elk moment herfst worden. Wnter elk moment.
Ik heb mijn pijl afgeschoten en heb geleefd volgens zijn baan,
en toch willen de uren me niet vrijspreken.
De eerste keer dat we elkaar ontmoetten, zegden we tot ziens,
toen stopten we nooit meer dit te zeggen.

man aiming bow and arrow — Photo by RDNE Stock project on Pexels.com

Lees:

https://www.weber.edu/michaelwutz/pound-assignment.html

Ezra Pound, on “In a Station of the Metro”

Een verhelderend, knap geschreven artikel uit Streven jaargang 26 (1972-73) van Paul Claes: ‘Erza Pound Apologie voor ‘a poets’ poet ‘is ook nog in 2026 erg actueel.

Lees:

https://www.dbnl.org/tekst/_str005197201_01/_str005197201_01_0043.php

“Pound wordt wel eens ‘a poets’ poet’, een dichter voor dichters, genoemd. Waarmee hem wordt verweten dat hij te esoterisch, te moeilijk, te veeleisend voor de gewone lezer zou zijn. Maar het verwijt kan ook omgekeerd worden. Waarom zouden wij een dichter vragen zich tot ons peil te verlagen? Vooral als het een dichter is die zo tegen vooroordelen en sjabloondenken gereageerd heeft als Pound. Is er trouwens een vleiender uitnodiging denkbaar dan die van een dichter die zijn lezers vraagt mee dichters te worden?” (Paul Claes)

Bezoek Maya C. Popa’s website:

https://www.mayacpopa.com

Geplaatst op 21 augustus 202625 augustus 2026 door Gmt

Alles verhaalt: werk en wereld van Daniela Danz (°1976)

close up shot of a butterfly on a lavender — Photo by David Fantin on Pexels.com

Mythos

Die Erzählungen der Ameisen auf ihren Pheromon Gleisen,
die Erzählungen der Bienen in ihren Schwänzeltänzen,
die Erzählungen der abgeknickten Zweige eines Wildwechsels,
die Erzählung der Entwurzelten, der morschen, der von Kerfe durchfurchten Buchenstämme,
die Erzählung der Wolken und des Lichts,
die Erzählung der wandernden Schatten im Sand,
die Erzählung des Nieselregens im Wasser,
die Erzählung der Falten, meiner Hand, der Tonlage meiner Stimme,
die Erzählung des Blicks, mit dem du die Welt betrachtet,
die Erzählung der Welt, ohne dass du sie anschaust.
Weiter und weiter erzählt sich die Welt noch lange, nachdem du und ich und keiner, den wir kannten, mehr zuhört.

Daniela Danz. “Wildnis”

Mythe

De verhalen van de mieren op hun feromoonpaden,
de verhalen van de bijen in hun kwispeldansen,
de verhalen van de afgebroken takken langs een wildpad,
het verhaal van de ontwortelde, de verrotte, de met inkepingen doorboorde beukenstammen,
het verhaal van de wolken en van het licht,
het verhaal van de ronddwalende schaduwen in het zand,
het verhaal van de motregen in het water,
het verhaal van de rimpels, van mijn hand, de toon van mijn stem,
het verhaal van de blik waarmee je naar de wereld kijkt,
het verhaal van de wereld, zonder dat je ernaar kijkt.
De wereld blijft zich maar doorvertellen, lang nadat jij en ik en niemand die we kenden- er nog naar luistert.

shards of a broken mirror held by a young woman — Photo by Kağan Karatay on Pexels.com

Uur Nul: Loop

De lindeboom heeft al zijn bladeren verloren
en van de zomer is niets meer over dan
de wens om het hoofd van het Oude Duitsland
nog één keer de kop te kroelen
en te beloven dat zijn kleinkinderen
het beter zullen onthouden – wat heb je aan een gedicht
wanneer de steeds hoger wordende berg van dingen
ons dwingt om een signaal te geven door te jodelen.

Zero Hour: Loop
The linden tree has lost all its leaves
and nothing is left of the summer but
the wish to stroke Old Germany’s
head one more time
and to promise that its grandchildren
will remember better—what is the use of a poem
when the increasing mountain of things
compels us to signal by yodeling.

vertaling naar het Engels: Monika Cassel

traditional bavarian musicians performing at oktoberfest — Photo by Bastian Riccardi on Pexels.com

Wir leben-Wir sind für alles

Wie geht anfangen wie geht
erinnern ohne zu vergessen
vor mir im Schnee ein Mann
sein Rücken einsam düster
wie geht anfangen nicht erinnern
Lichtblitze die ihm als Junge Bilder
zeigten kurz und grell sieh im Licht
die Schatten wie geht nicht erinnern
horch das Zischen sieh das Licht
und Deutschlands Leichtigkeit
wie hell ist Deutschland wie Ruß
wie Bilder kurz und grell wie geht
Anfangen riech den Schnee
er ist neu gefallen in der Nacht
im Dunkeln geht vergessen
in Bildern kurz horch den Schnee
ganz leicht liegt er wie Leinen
etwas brennt ein Zischen düster
wie Bilder nachts an Wänden horch
das Zischen riech den Brandgeruch
sieh das Ruß auf weißem Grund

Wij leven – Wij zijn voor alles

Hoe is beginnen, hoe is
herinneren zonder te vergeten
voor mij in de sneeuw een man
zijn rug eenzaam donker
hoe is beginnen niet herinneren
Lichtflitsen die hem als jongen beelden
toonden kort en fel zie in ’t licht
de schaduwen hoe is dat niet herinneren
hoor het gesis zie het licht
en Duitslands lichtheid
hoe licht is Duitsland als roet
als beelden kort en fel hoe is
beginnen riek de sneeuw
hij is ’s nachts vers gevallen
in het donker gaat vergeten
in beelden vlug luister naar de sneeuw
heel licht ligt hij als linnen
iets brandt een duister sissen
als beelden ’s nachts op muren hoor
het sissen riek de brandlucht
zie het roet op witte achtergrond.

crumbling brick wall ruin in lush greenery — Photo by Mariia Stepanova on Pexels.com

Masada

Als je dan staat waar het stil is, zodat je
het merkt wanneer het denken ophoudt en
het horen begint, wanneer het horen ophoudt
en het zien begint, wanneer een vogel
vliegt, wanneer je als een zwarte vogel zweeft
en schreeuwt, wanneer je begint te spreken
in de heldere lucht en over niets anders
kunt spreken dan over het licht, alsof dit het eerste
licht was, wanneer je een schaduw op de rots
werpt en zegt: mijn schaduw blijft
en de rots verdwijnt, wanneer het voor nu waar is
dat het goed is om alles op het spel te zetten,
dan kun je de woestijn bij naam noemen.

Masada

Wenn du dann stehst wo es still ist dass du 
es merkst, wenn das Denken aufhört und 
das Hören anfängt wenn das Hören aufhört 
und das Sehen anfängt wenn ein Vogel 
fliegt wenn du als schwarzer Vogel gleitest
 und schreist wenn du zu sprechen ansetzt
 in der klaren Luft und von nichts sprechen
 kannst als dem Licht so als wäre es das erste
 Licht wenn du einen Schatten auf den Fels 
wirfst und sagst mein Schatten bleibt 
und der Fels vergeht wenn für jetzt wahr ist 
dass es gut ist den ganzen Einsatz zu wagen 
kannst du die Wüste mit Namen nennen
``

Masada komt van het Hebreeuwse woord metsada en betekent "vesting" of "burcht". Het verwijst naar een historische rotsfort in Israël bij de Dode Zee, dat bekend staat als symbool van moed en de laatste Joodse opstand tegen de Romeinen.

photo of man on the dessert during daylight — Photo by FAICAL Zaramod on Pexels.com

Bio:

Zij werd in 1976 in Eisenach geboren en woont in Kranichfeld. Ze studeerde kunstgeschiedenis en Duitse taal- en letterkunde in Tübingen, Praag, Berlijn, Leipzig en Halle en promoveerde op een proefschrift over de bouw van ziekenhuiskerken tijdens de Weimarrepubliek. Sinds 2002 is ze freelance schrijfster en kunsthistorica. Ze werkte meerdere jaren als inventarisatrice van kunstcollecties voor de Evangelische Kerk in Midden-Duitsland. Van 2013 tot 2020 stond zij aan het hoofd van het Schillerhaus in Rudolstadt. Sinds 2021 is zij directeur van de nationale wedstrijd „Demokratisch Handeln“, vicevoorzitter van de Academie voor Wetenschappen en Literatuur in Mainz en sinds 2022 lid van de Beierse Academie voor Schone Kunsten.

Bezoek haar website:

chiragon.de

“Mijn inspiratiebron is nog steeds de fundamentele vraag die ik als tiener had: in welke samenleving wil ik leven en in welke samenleving leef ik? Daaruit vloeien alle vragen voort die mij echt bezighouden. Dat is voor mij ook het meest persoonlijke. Niet zozeer liefdesgedichten, waarvan ik er nauwelijks heb geschreven, maar echt deze vraag over de samenleving en hoe die zou moeten zijn; daaruit komen alle thema’s voort. In mijn eerste bundel (= Serimunt, 2004) ging het over Oost- en West-Duitsland, in de tweede bundel (= Pontus, 2009) ging het over Europa, waar de grenzen van Europa eigenlijk liggen en wat dit Europa nu is. In de derde (= V., 2014) ging het om wat thuis, vaderland en grenzen überhaupt betekenen en in de vierde (= Wildniß, 2020) om hoe een samenleving zowel met haar natuur omgaat – met wat ze daar aan natuurlijke omgeving heeft – als met zichzelf. In Wildniß rijst ook de vraag hoe de samenleving omgaat met de wildernis tussen de mensen, met de spanning tussen beschaving en wildernis. In het proza heeft het meer te maken met politieke zaken.” (Rezensöhnchen 2024)

“Alexius” is een gedicht van Daniela Danz uit haar dichtbundel Portolan. Het is gewijd aan de legendarische figuur van de heilige Alexius (Alexius van Edessa) uit het oude Turkije en belicht zijn radicale vervreemding van de wereld en zijn pijnlijke terugkeer naar huis.

Hier staat de ‘drift’ symbool voor de drukte van het leven binnen de conventies, in overvloed en in blindheid. De rondrennende ‘bewoners’ – dat zijn de familie van Alexius en zijn vrouw – lopen dwars door hem heen.

Daarna gaat de zin zonder komma en als het ware ademloos verder. Alexius wil snel verder. Want op dit punt loert een pijn die zelfs de heilige niet zomaar wegstopt. Zijn vroegere dierbaren herkennen hem niet meer. En dat niet alleen vanwege zijn baard of de bedelaarskleren. Ze kunnen hem niet herkennen, de heilige die uit hun wereld is verdwenen.

En zo raakt de heilige Alexius, die 17 jaar in eenzaamheid heeft doorgebracht, in een onrustige overpeinzing. Hij is terug en toch niet echt aanwezig. Was hij er dan überhaupt ooit? Heeft hij er misschien nog nooit echt bij gehoord? Of is hij vandaag de dag iemand anders dan degene die hier ooit opgroeide? Hoe dan ook, de thuisgekomen man is hier niet thuis, want de heilige is niet de zoon, erfgenaam en bruidegom, en hij kan dat ook niet ‘nog eens worden’. Of dit toch de stille hoop was die Alexius terugbracht, blijft in het gedicht even open als in de verschillende versies van zijn legende.

Alexius

op de muur nog een restje zon van gisteren
en vandaag al sneeuw
ik was zo lang niet thuis
en toen ik eindelijk terugkwam kraakte de deur
alsof zij het mij niet vergeven kon

de vork viel op de grond
de wind bladerde de boeken alleen door
het kussen droomde zich de wereld uit

in de stroom van de dag lopen de bewoners
door mij heen, ik moet verder
misschien was ik nooit daar
misschien moet er tijd verstrijken
voordat ik weer word wie ik was

Daniela Danz

cozy interior with sunlit window curtains — Photo by Anna Danilina on Pexels.com

Geplaatst op 16 augustus 202616 augustus 2026 door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (slot)

close up of wheat at sunset — Photo by Viktoria Emilia on Pexels.com

Maar Moeder Aarde-ingesloten door de Oceaan,
terwijl veel zeeën en rondom geslonken waterstromen
reeds waren terug gekropen in haar donkere moederschoot-
hief dorstig haar tot aan de hals geschroeid gelaat ten hemel,
beschermde met een hand haar blik en deed haar lichaam met
een zware trilling schudden, toen bedarend, lag ze dieper
dan ze normaal lag, en haar stem klonk plechtig, toen ze sprak:

‘Als dit dan moet, als ik dit heb verdiend, waarom dan niet door
uw bliksems, Jupiter? Als ik moet sterven door het vuur,
laat mij dan sterven in uw vuur dat zou mijn dood verzachten.
Maar ik… ik krijg nauwelijks deze klanken uit mijn keel…!”
-haar stem werd door de rook verstikt- ‘zie mijn verschroeide haren,
zie in mijn ogen al die as, as tot in mijn mond!
Is dit de prijs die gij mij gunt, het loon voor al mijn zwoegen
en vruchtbaarheid? Voor ’t feit dat ik voortdurend wonden voel
van en en kromme ploeg, en dat ik ieder jaar bewerkt word,
groenvoer laat groeien voor het vee en voor het mensenras
het milde graan? En dat ik u, de goden wierook lever?
En stel dat ik zo’n ondergang verdiend heb -wat dan nog,
wat heeft de zee, uw broer, misdreven? Waarom wijkt het water
dat hem door’t lot werd toegedacht, steeds verder van de hemel?
Maar als u zich niet om uw broer bekommert noch om mij,
denk dan toch aan uw eigen hemel, kijk toch om u heen!
De beide polen branden al! Als zij door ’t vuur verzwakt zijn,
stort ook uw hemelwoning in! Zie Atlas, hoe hij zwoegt!
Als alles wordt vernietigd, aarde, zee en hemelrijk,
zijn wij weer terug bij Chaos, in de oertijd. Red wat nu nog
uit ’t vuur te redden valt, en denk toch om uw koninkrijk!’

Hier zweeg de Aarde want zij kon de hete lucht niet langer
verdragen en niet verder spreken. Ze verborg haar hoofd
binnen zichzelf, in diepe grotten, dichtbij de doden.

Gustave Moreau (1826-1898), De val van Phaëthon (1878), aquarel, hoogtepunt en potlood op papier, 99 x 65 cm, Musée du Louvre, Parijs. Wikimedia Commons.

In Gustave Moreau’s schitterende aquarel The Fall of Phaëthon (1878) is alles oranje aan het schroeien. De zonnewagen staat net op het punt neer te storten, Phaëthon is in nood in de strijdwagen, en de paarden trappelen in totale wanorde. Phoebus Apollo, getoond in een van zijn voorstellingen als een leeuw, achtervolgt de strijdwagen in paniek, en een enorme slangachtige basilisk of draak stijgt op van de aarde. Links wordt de maan getoond die net over de horizon gluurt, en de bliksemschicht van Jupiter vliegt naar beneden om Phaëthon te treffen. (Het Eclectische Lichtbedrijf geen AI)

Terwijl ik deze slotaflevering samenstel woeden in eigen land moeilijk blusbare branden in de Hoge Venen. Dichterbij de werkelijkheid kan ik je niet brengen.

Je voelt het bij elke zin. De ‘grote Baas’, Jupiter moet ingrijpen. En zeg nooit meer dat Latijn een ‘dode taal’ zou zijn!

-hij klom naar ’t punt
vanwaar hij altijd wolken uitzendt over wijde landen
vanwaar hij donder dreunen laat en bliksemschichten richt.
Maar nu ontbraken wolken om de aarde te bedekken,
nu kon hij ook geen regen sturen uit de lucht, maar wel
gaf hij een donderslag en met één goedgerichte bliksem,
dicht langs zijn rechteroor, schoot hij de wagenmenner van
zijn wagen af, het leven uit, en deed met felle vuurschicht
het andere vuur vergaan…

Phaëton zelf stort neer, terwijl het vuur nog rondraast in
zijn rosse haardos; in een grote boog , dwars door de lucht,
schiet hij omlaag, zoals een ster uit onbewolkte hemel
niet echt omlaag valt, maar de schijn kan wekken dat zij valt;
en ver van huis vangt de Erdanus, hoofdstroom in’t westen
hem in zijn water op en wast het roet van zijn gezicht.
De waternimfen van het Avondland leggen zijn lichaam,
nog smeulend van de bliksem, in een graf. Het grafschrift luidt:
‘Dit is het graf van Phaëton, de Zonnewagenmenner,
hij was te klein en stortte neer, zijn waagstuk was te groot.

Jacopo Tintoretto (c 1518-1594), Fall of Phaëthon (1541-42) (E&I 18), olieverf op paneel, afmetingen niet bekend, Galleria Estense, Modena, Italië. Afbeelding door Sailko, via Wikimedia Commons.

De vader, fel gepijnigd door verdriet, had met een sluier
zijn hoofd bedekt, en als het waar is wat men zegt, dan is
er één dag zonder zon geweest. Die dag hebben de branden
voor licht gezorgd. Zo had de hele ramp nog enig nut.
Nadat zijn moeder Clymene alles wat men bij zulke
rampen kan zeggen had gezegd, ging zij bedroefd, verdwaasd
haar kleed gescheurd in rouwbeklag, de hele wereld door,
eerst zoekend naar het dode lichaam, toen naar beenderen
en vond de beenderen, maar wel op een verre kust begraven.
Zij knielde bij die plek, plengde haar tranen op de steen,
waar zij zijn naam in las en die zij aan haar boezem drukte.

Wood Engraving, 19Th Century, After The Painting By Cornelisz Van Haarlem.

En verder? Vertellen we nog dat de zussen van Phaëton in barnsteen-bomen werden veranderd, een vrij pijnlijk gebeuren. De boomschors overdekte hun laatste woorden en sindsdien vloeien hun tranen als een vocht dat tot barnsteen stolt en als sieraad voor Latijnse meisjes wordt meegenomen.
Zijn vriend Cycnus verandert al rouwend in een soort vogel die zich ver van Jupiters hemel houdt, denkend aan zijn snelle vuur, zijn hals rekt uit en hij kiest zijn nest bij stromen die vuur-vijandig zijn. Een zwaan dus.
Daarna wil de zon niet meer schijnen.
’t Is genoeg, zegt hij van in het begin heb ik geen rust gekend.
Hij biedt de hemel zijn ontslag aan.
En als niemand nog met de zonnewagen wil of durft moet Jupiter het maar zelf doen.
(en je hoeft daarom nog niet te sterven als je de wagen slecht ment!)

Aldus zijn woorden. Alle goden vormen om de zon
een kring en smeken hem om asjeblief niet alles duister
te maken. Jupiter biedt zelf excuus aan voor het werpen
van bliksems, maar als opperheerser weet hij ook te dreigen.
Dan spant de Zon zijn dolle en nog steeds spichtige
paarden weer in en zweept er fel op los, bedroefd en razend
want in zijn razernij verwijt hij hen Phaëtons dood.

Een bekende redenering. Jupiter inspecteert de wereld en als hij ziet dat alles nog stevig en hecht is onderzoekt hij ook de aarde en de bouwsels van de mensen.

…Maar zijn grootste zorg geldt toch zijn eigen landstreek, Arcadië: bronnen, rivieren, zelf nog angstig om te stromen brengt hij weer op gang. En hij geeft het land weer grassen, bomen, loof, het aangetaste bos weer nieuwe kracht. Er komt nog een avontuurtje van Jupiter met Callisto maar zij wordt na het gedoe met ‘de grote dondergod’ door zijn ega in een beer veranderd.
Bijna wordt ze door haar eigen zoon Arcas gedood, maar zo ver laat Jupiter het niet komen. Hij laat hen beiden ‘vervoeren’ door de wind en geeft ze voor altijd een plaats aan de sterrenhemel. De Grote en de Kleine Beer. (Zij kan zich wel nooit meer baden want de Grote Beer gaat nooit onder in de zee!)

Vertaling van Ovidius Metamorphosen, M/ d’Hane-Scheltema. Atheneum Polak A’dam. 27-28ste druk. 2026

Muzikaal ook vertaald door Camille Saint-Saëns Opus 39 Phaéton 8’24”

Geplaatst op 11 augustus 202612 augustus 2026 door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (2)

golden sunset with silhouetted grass blades — Photo by Alban Mehmeti on Pexels.com

Ver moet je haar niet zoeken, de zon. Zij is deze dagen duidelijk aanwezig. (geweest)

In het Nederlands is zij vrouwelijk: De zomerzon is in het Nederlands een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het is een de-woord, en hoewel het in het dagelijks spraakgebruik vaak wordt verward of onzijdig lijkt, wordt het traditioneel en in woordenboeken aangeduid als vrouwelijk. ANW (Algemeen Nederlands Woordenboek)

In Ovidius’ verhaal is de zon mannelijk. Hij is een God. Helios. En zijn zoon Phaëton wil hoe dan ook met de zonnewagen rijden die dagelijks gemend zijn pa Helios van de morgen naar de avond brengt. De gevleugelde paarden wachten ongeduldig onwetend dat Phaëton de zonnewagen zal besturen.

Intussen blazen Pyroïs en Eoüs en Aethon,
de vleugelpaarden van de Zon met Phlegon, nummer vier,
vlammend gehinnik uit, hun hoeven beuken aan het hek.
Als Thetys dat geopend heeft -niets wetend van het lot
van Phaëthon, haar kleinzoon -, als het wijde luchtruim lokt
kiezen zij snel hun pad; hun benen trappend door de lucht
en dwars door ’t hangend wolkendek, omhoog gevoerd op vleugels
jagen ze langs de wind die uit hetzelfde oosten blaast.
Maar het gewicht was licht. Het Zonnespan kon niet herkennen
wat het gewoonlijk voelde en het juk kreeg minder druk.
Zoals gewelfde schepen zonder juist gestuwde ballast
onzeker over zee gaan bij gebrek aan stevigheid,
zo mist de wagen zijn gewoon gewicht en gaat met sprongen
de lucht door, schokte omhoog, omlaag en lijkt wel onbemand.
Het vierspan voelt het, maar stuift voort, het laat de karrensporen
voor wat zij zijn, en loopt niet met de oude regelmaat.
De jongen schrikt, niet wetend wat hij met de teugels aan moet
noch waar de weg loopt, en dan nog…hoe stuwt hij hen daarheen?
Dit was nog nooit gebeurd.

Ovidius heeft niet dadelijk een extra breed filmscherm nodig om ongeziene rampen in beeld te brengen. Het is ons allen bekend: ach was ik maar…En had ik maar nooit…Ook tweeduizend jaar geleden beseften stervelingen dat tussen willen en kunnen vaak onoverbrugbare afstanden liggen. Dat wat ons moet gidsen spookgestalten blijken en wat wij vreesden gebeurt: ‘Ook de aarde brandt, grasvlakten worden as, geboomte vlamt met loof en al, het droge veldgewas zorgt brandend voor zijn eigen brandstof.’

Ja toen…had hij maar nooit de Zonnepaarden aangeraakt,
nooit naar zijn afkomst willen vragen, nooit zijn zin gekregen!
Hij wil weer Menops zoon zijn, maar nu wordt hij meegesleurd
gelijk bij snelle noorderstorm een schip waarvan de stuurman
het roer laat gaan; goden en bidden zijn zijn laatste hoop…
Wat moet hij doen? Een groot stuk lucht ligt achter hem, maar voor hem ligt nog veel meer.

Hij schat de afstand van elk werelddeel,
kijkt naar het westen voor zich uit- hij zal het door het noodlot
niet meer bereiken-, kijkt ook naar het oosten achter zich.
Verlamd , niet wetend wat te doen, kan hij geen teugels vieren
noch strakker houden en de paardennamen kent hij niet.
Ook ziet hij rondom in de sterrennacht vreemde gestalten,
angstig ontwaart hij diergedaanten van enorm formaat.

Hij komt vlak langs de Schorpioen die daar zijn beide scharen
in holle bochten uitzet om met kromme armen én
zijn staart een breedte van twee sterrenbeelden in te nemen.
De jongen ziet hoe hij een sap met donker gif uitzweet
en zich gereedmaakt met zijn kromme angel toe te steken,
en laat, verstijfd van angst, geheel van streek, de teugels gaan.
Als die de paardenruggen raken en daar blijven liggen,
schieten de dieren opzij; nu zonder mensenhand,
gaan ze door onbekende luchtstreek, stuiven zonder richtlijn
waarlangs hun vaart hen meeneemt, botsend tegen de sterren aan,
hoog aan het hemeldak, sleuren de wagen waar geen weg is,
rennen nu eens omhoog, storten zich dan weer steil omlaag,
afgronden in die steeds meer dichter bij de aarde liggen,
zodat de Maan verbaasd is dat de paarden van haar broer
onder de hare langsgaan, en de wolken zwart geschroeid
gaan roken. Ook de aarde brandt, althans haar hoogste toppen,
de grond splijt scheurend open, door dat het vocht verdampt,
grasvlakten worden as, geboomte vlamt met loof en al,
het droge veldgewas zorgt brandend voor zijn eigen brandstof.

John Gibson Reliëf van Phaëton die de zonnewagen bestuurt. (marmer)

En, schrijft Ovidius, dit zijn dan nog de kleine klachten.
‘Grote steden gaan met muur en al teloor.
Het vuur doet landen met hun volken geheel tot as vergaan.
Bergen met bossen branden kaal.’
Hij noemt ze dan met naam, zelfs de berg der Muzen, de wieg van Orpheus.

Zo ziet Phaëton een aarde die langs alle kanten in brand staat. Tegen zoveel hitte is hij niet bestand. En zelfs de rivieren waren niet veilig, want de rook steeg uit de Don omhoog, en ook zij worden met naam en/of toenaam genoemd.
‘De Nijl was in paniek en is naar ’t eind der wereld weggevlucht, waar hij zijn hoofd tot heden toe verborgen houdt;’ (de bronnen van de Nijl bleven tot in de 19de eeuw onvindbaar)
Ook de zeeën trekken zich terug, een vlakte van droog zand vervangt wat water was.

‘Het hele aardvlak splijt uiteen, het licht dringt door de spleten
de Hades binnen en verschrikt het koningspaar der doden.’

Tijd voor moeder Aarde! Lees haar tussenkomst in een volgende aflevering om deze metamorfose af te ronden.

De zonnewagen van Trundholm (CC BY-SA 3.0 – Nationalmuseet – wiki)

Geplaatst op 6 augustus 2026 door Gmt

De zonnewagen, verteld door Ovidius Naso (1)

silhouette of grass against the sunset — Photo by San Photography on Pexels.com

In de luwte, dat wel, de tweede metamorfose van Publius Ovidius Naso (43 voor Chr.-17 na Chr.) gelezen, “Het huis van de Zon”.

“De heerserswoning van de Zon stond op gestrekte zuilen,
hoog, schitterend door goud en vuuruitstralend koperwerk.
glanzend ivoor bedekte tot de top de gevelvelden
en dubbele zilveren deurpanelen straalden in het licht..”

…volgt dan de beschrijving van wat de goden-smid Vulcanus in zijn vurige smidse had gehamerd tot na al dat moois de zoon van de Zon (Helios) thuiskomt, Phaëton. Niet te dichtbij want daar was de lichtgloed niet te verdragen.

“…Daar, gehuld in purperrode mantel
en op een zetel stralend van smaragden zat de Zon.
En links en rechts stonden de Dag, de Maand, het Jaar, de Eeuwen,
de Uren met gelijke tussenruimten opgesteld.’

Ja, Phaëton was een beetje bang, schrijft Ovidius, een vader met allesziende ogen en op de vraag wat hij kwam doen brengt de sluwe jongen dadelijk zijn afkomst in het midden. Hij wil een bewijs van Helios’ vaderschap., Verlos mij asjeblief van elke twijfel. Dus mag hij vragen wat hij wil, en inderdaad, het kind vraagt een ritje met vaders Zonnewagen te mogen rijden.

Helios en zijn zonnewagen (CC BY-SA 4.0 – British Museum – wiki)

Helios kan niet weigeren, maar wel waarschuwen.

‘Je bent een mens maar wat jij wenst in niet meer menselijk.
Je reikt in je onnozelheid naar meer dan wat zelfs goden
ooit kunnen krijgen. Iedereen mag doen naar eigen dunk,
maar niemand heeft de kracht de Zonnewagen te besturen
behalve ik! Zelfs onze heerser op de Olympus berg,
die zo vervaarlijk woest met bliksems slingert, kan mijn wagen
niet mennen, en wie is nu machtiger dan Jupiter?”

De bezorgde vader beschrijft zelfs het traject, het eerste stuk, dan het midden en tenslotte het laatste dat snel daalt.

Bedenk ook dat hemel in constante wenteling
rondjaagt en hoge sterren meevoert naar een snelle draaiing.
Ik zwoeg daarentegen , die maalstroom overheerst mij niet
gelijk de rest, ik rijd mijn baan dwars door hun snelle omgang.
Nu stel, jij krijgt mijn wagen. Wat te doen ? Kun jij de draai
der polen langsgaan zonder dat de snelle as je meesleurt?
Dacht je dat daar het lustoord van de goden is
en heilig bosgebied met tempels rijk aan offeranden?
Het is een weg vol hinderlagen tussen monsters door
en zelfs al blijf je in de baan en hou je goede richting
toch zul je een gehoornd tegenstander als de Stier
ontmoeten, en de Schutter, en de Leeuw met felle kaken;
en ook de Schorpioen die wijd zijn scherpe scharen kromt;
daarna de Kreeft, heel anders maar met even scherpe scharen…
En dan mijn snelle dravers, vurig door die vlammengloed
die ze vanbinnen kweken en uit mond en neusgat blazen,
kun jij nooit teugelen: wanneer hun fel gemoed echt kookt,
dulden ze mij al niet en rukken koppig aan de teugels.

Helios op zijn zonnewagen – Hans Adam Weissenkircher

En ja, Phaëton krijgt de zonnewagen. Elk uitstel is tevergeefs, elke vaderlijke raad nutteloos. De wagen door Vulcanus zelf gemaakt, met gouden as en gouden distel, en rondom de wielen velgen van goud waarin een rij van zilveren spaken blinkt, topazen langs het juk en lange rijen edelstenen. Mooi hoe dan de noodlottige morgen wordt beschreven.

Als Phaëton heel zelf verzekerd, vol bewondering
dit pronkstuk aanziet, heeft Aurora -altijd vroeg ontwaakt-
de purperen poorten van de rozenzaal in’t lichtend oosten
opengezet. De sterren vluchten heen, met Lucifer
als achterhoededrijver, als ook hij, de laatste ster,
naar de aarde afdaalt en de zon hem ziet , en ziet hoe rood
de wereld kleurt en hoe de bleke Maan haar sikkel kwijtraakt
-zo lijkt het- , geeft hij aan de snelle Horae opdracht om
de paarden in te spannen. De godinnen halen schielijk
de vuurspuwende dieren, die zich bij de hoge ruif
voeden met ambrozijn, en doen het rinkelende tuig om.
De vader heeft zijn zoons gelaat met goddelijke zalf
bestreken om het te beschermen tegen felle hitte,
heeft hem de stralenkrans op’t hoofd gezet en diep bezorgd
met zuchten die verdriet voorspellen, eenmaal nog gesproken.
‘Misschien dat je nu toch luistert naar dit wederwoord…
Wees zuinig met de zweep, gebruik je krachten voor de teugels

Weldra deel 2 en slot

Bust of the sun-god Helios, second century AD; the holes were used for the attachment of a sun ray crown, Ancient Agora Museum, Athens, Greece.
George E. Koronaios – Own workhttps://en.wikipedia.org/wiki/Helios#/media/File:Bust_of_the_sun-god_Helios._2nd_cent._A.D.jpg

De vertaling van deze ‘metamorfose’ is van M’ d’Hane-Scheltema ‘Ovidius Metamorphosen’ Atheneum Amsterdam 27-28ste druk 2026

Lees over dit onderwerp onze aflevering:

Aspecten van de ‘metamorfose’(3) ‘Ovidius Naso’

Geplaatst op 31 juli 202631 juli 2026 door Gmt

Reisgezel (6) David Tindle (°1932)

Baltais Dzidrais, 1979 by David Tindle. Photograph: Redfern Gallery, London

“David Tindle, geboren in 1932 in Huddersfield, heeft naam gemaakt met zijn verfijnde schilderijen in eitempera, waarop vaak een glimp te zien is van scènes door open deuren en ramen, die doen denken aan de beklemmende onrust in het werk van Andrew Wyeth en Vilhelm Hammershøi. Tindle heeft over zijn werk geschreven: ‘Misschien zie ik religie bevroren in de tijd, maar klaar om uit alledaagse voorwerpen te breken.’ Daardoor bezitten veel van zijn schilderijen een stille diepgang.” Hij leeft (hopen wij) en werkt in Toscane. (vernamen wij)

“I can remember all my early days, because at 10 years old I chose to be a “boy scout” and look after myself, they even started me painting. This was in the Second World War and I lived in Coventry during the bombing. I was moved around and no family background, education was nil. Art seemed better than the life around me, I painted landscapes on the spot to study the flexibility of nature, with the help of the master Constable.” (Redfern Gallery)

David Tindle; 1985 National Portrait Gallery, London; http://www.artuk.org/artworks/david-tindle-158068

‘Veel belovend’ zou je zijn start in de kunstwereld niet kunnen noemen. Zes maanden aan de kunstschool voor jongeren in Coventry waarna hij op 14-jarige leeftijd werk vond in een commerciële studio. Twee jaar later werd hij aangenomen als assistent door Edward Delaney, een in Londen gevestigde theaterdecoratieschilder – een ervaring die een blijvende invloed zou hebben – en het was dan ook in de hoofdstad waar hij op zijn negentiende zijn eerste tentoonstelling had.

Tindle, een bewonderaar van John Minton, vond diens nummer in het telefoonboek en belde hem op om hem uit te nodigen om zijn tentoonstelling te komen bekijken. De twee raakten bevriend en Minton stelde hem voor aan zijn vriendenkring, waartoe onder meer Francis Bacon, Keith Vaughan en John Craxton behoorden. Zo zag John Minton de jonge kunstenaar.

Minton, John(1917-1957): David Tindle (b.1932), as a Boy 1952; Pallant House Gallery; http://www.artuk.org/artworks/david-tindle-b-1932-as-a-boy-70489

Het feit dat ze ouder en gevestigd waren, gaf hem meer zelfvertrouwen: „Ik nam afstand van mijn directe leeftijdgenoten en leerde op een meer volwassen manier te leven en na te denken over schilderkunst,” herinnerde hij zich in een gesprek met Ian Massey, de curator van de overzichtstentoonstelling in de Huddersfield Art Gallery. Omdat hij zich als kunstenaar wilde ontwikkelen, was hij aan het begin van zijn carrière „erg vatbaar voor invloeden”. Zeker als je in hun nabijheid een atelier had zoals Lucian Freud.

Tindle, David; Tea; Government Art Collection; http://www.artuk.org/artworks/tea-30219

“But look closer. Beyond the flask, the field looms up almost monstrously to meet a blue-black sky. Once you’ve noticed this, the whole thing suddenly tilts, shifting on some invisible axis, the thermos taking on an altogether different quality. How noble it now seems, like a lighthouse in a storm.

This sense of a creeping darkness is developed more fully in Tindle’s mature work, produced after he began painting in egg tempera, an exacting medium he adopted in the early 1970s, and which helped him to achieve a ‘crisper articulation of form’.”

ART UK Rachel Cooke 2017

The most perfect expression of this painterly veracity – a quality that plays, in the most delicate and subtle of ways, with the idea of realism – is to be found in the series of gardens (I’ve referred to them elsewhere as ‘verdant rooms’) that he made his primary subject in the late 1970s and beyond: among them Door Slightly Open, Mural (reproduced at the top of this article) and The Garden. (ART UK. Rachel Cooke 2017)

Tindle, David; Balloon Race, Clipston; Government Art Collection; http://www.artuk.org/artworks/balloon-race-clipston-29401

In de verte rechts boven een luchtballon. beneden in de natuur is het herfst. Een late namiddag. Ver weg kunnen? Of net terug thuis zijn? Het raam open zetten, ‘egg on a table’. Je kunt ver kijken., maar ook heel dichtbij: het ei. De kern der dingen.

Tindle, David; Egg on a Table; Kirklees Museums and Galleries; http://www.artuk.org/artworks/egg-on-a-table-22030

De tijd. En hoe hij voorbijgaat. Nooit terugkomt tenzij in deze dromen, en wij vergeten dat het dromen waren?

Na een bezoek aan de fresco’s van Masaccio in Florence ging Tindle eiertempera gebruiken voor zijn werk, een arbeidsintensief proces waarbij het beeld wordt opgebouwd uit dunne verflagen. Het is wellicht ironisch dat hij juist voor dit nauwgezette medium koos, want de daaropvolgende onderwerpen – of het nu stillevens of landschappen zijn – zijn in wezen reflecties op de tijd en het verstrijken ervan. Zijn werk wordt door critici vaak omschreven als ‘spookachtig’ en ‘beklemmend’, aangezien de composities doorgaans een lege stoel bevatten, of een deur die op een kier staat, alsof er een menselijke aanwezigheid is, of geweest is. (The Redfern Gallery)

https://www.redfern-gallery.com/artists/63-david-tindle-ra/works/11519

https://artuk.org/discover/stories/time-and-its-passing-the-contemplative-and-tender-works-of-david-tindle