The Unknown Citizen, W.H. Auden

8291573_f520

The Unknown Citizen

W.H. Auden 1907-1973

(To JS/07 M 378
This Marble Monument
Is Erected by the State)

He was found by the Bureau of Statistics to be
One against whom there was no official complaint,
And all the reports on his conduct agree
That, in the modern sense of an old-fashioned word, he was a
saint,
For in everything he did he served the Greater Community.
Except for the War till the day he retired
He worked in a factory and never got fired,
But satisfied his employers, Fudge Motors Inc.
Yet he wasn’t a scab or odd in his views,
For his Union reports that he paid his dues,
(Our report on his Union shows it was sound)
And our Social Psychology workers found
That he was popular with his mates and liked a drink.
The Press are convinced that he bought a paper every day
And that his reactions to advertisements were normal in every way.
Policies taken out in his name prove that he was fully insured,
And his Health-card shows he was once in hospital but left it cured.
Both Producers Research and High-Grade Living declare
He was fully sensible to the advantages of the Instalment Plan
And had everything necessary to the Modern Man,
A phonograph, a radio, a car and a frigidaire.
Our researchers into Public Opinion are content
That he held the proper opinions for the time of year;
When there was peace, he was for peace: when there was war, he went.
He was married and added five children to the population,
Which our Eugenist says was the right number for a parent of his
generation.
And our teachers report that he never interfered with their
education.
Was he free? Was he happy? The question is absurd:
Had anything been wrong, we should certainly have heard.
(From Another Time by W. H. Auden, published by Random House. Copyright © 1940 W. H. Auden, renewed by the Estate of W. H. Auden. Used by permission of Curtis Brown, Ltd.)

The Unknown Citizen, with its long rambling lines and full rhyming end words, has a bureaucrat as speaker paying tribute to a model individual, a person identified by numbers and letters only. It is delivered in, some might say, a boring monotonous tone, a reflection of the bureaucracy under which the citizen served. The poem is a powerful reminder to us all that the state, the government, the bureaucracy we all help create, can become a faceless, indifferent and often cruel machine. It raises the two important questions – Who is free? Who is happy?

3380746211_11b7d49c2c_b

Dat waren vragen van Andrew Spacey die het gedicht besprak in Owlocation
Auden schreef het gedicht in 1939, op een keerpunt in zijn leven toen hij Engeland verliet en uitweek naar de USA. Hij was gehuwd met Erika Mann, dochter van Thomas om haar uit de brutaliteit van de nazis te redden.

nussbaum-refugee

(Felix Nussbaum (Osnabrück 1904- Auschwitz-Birkenau 1944), The refugee, Brussels 1939)

Auden was a gifted craftsman as a poet, writing long, technically astute poems but he also embraced the move towards free verse, combining both modern and traditional elements. The human condition was his main focus, but he did say that:

“poetry is not concerned with telling people what to do, but with extending our knowledge of good and evil…”

Teacher, essayist and social commentator, but above all a poet, he continued to live in the USA, after becoming a citizen in 1946. New York city was his home for many years.

(https://owlcation.com/humanities/Analysis-of-Poem-The-Unknown-Citizen-by-WHAuden)

quote-in-the-nightmare-of-the-dark-all-the-dogs-of-europe-bark-and-the-living-nations-wait-each-w-h-auden-303066

tom lovellchrismas morning

(Tom Lovell Christmas Morning 1939)

felix-nussbaum

Felix Nussbaum studied art in Hamburg in 1922 and a year later continued his studies at the Lewin-Funcke Schule in Berlin. Between 1924 and 1929 he studied at the Vereinigten Staatsschulen für Freie und Angewandte Kunst. In 1932 he was awarded the Rome Prize and with it a scholarship to study at the Villa Massimo in Rome. Following the Nazi rise to power, he wandered through Europe and in 1935 sought refuge in Belgium for himself and his partner, the artist Felka Platek. Initially, the couple lived in Ostend; two years later, they moved to Brussels. Following the German occupation of Belgium in May 1940, Nussbaum was arrested and interned in the Saint Cyprien camp in southern France. Several months later, he escaped and returned to Brussels, where he went into hiding with his wife. He created dozens of artworks reflecting the anguish of the persecuted Jews. Only with the help of friends, who secretly safeguarded the works, did these survive the war. In June 1944 the couple was denounced, arrested, and transferred to the Mechelen camp. In July they were deported on the last transport from Belgium to Auschwitz-Birkenau, where they were murdered. (hieronder: Masquerade, 1939)

Nussbaum - Masquerade

 

Deze geuren zijn zo week…

 

P3010391

Kort was de tijd voor de seringen.
Ze brandden diep purper, andere zacht rose. Maar vlug regende het honderde kleine bloempjes op de grote tuintafel. Alsof je pas bij hun sterven ontdekt dat de trossen uit ontelbare kleine fijne enkelvoudige bloemetjes bestonden.

P3010456
Het beeld is heel menselijk. Teruggetreden uit het leven word je zichtbaar.
Vanop de rotsachtige heuvelhellingen van de Balkan, daar kwamen ze vandaan.

P3020006

Op de teruggesnoeide hedera verzamelden zich een streepje bladeren.
Als vogeltjes dicht bij elkaar op een tak, zei Marie. Hedera hibernica, grootbladige klimop.
Hij komt uit Ierland. Maar hij was thuis langs de Atlantische kusten van Portugal tot Ierland.
Hij is een bodembedekker maar hier hangt hij in de lucht fraai te wezen. Klimmen kan hij als geen ander.

marie cassat
Nu nog enkele droge dagen om buiten het steeds latere licht te vieren.
Ik lees dat je van seringenbloemetjes siroop kunt maken.
‘Heerlijk met water, witte wijn of cava.’ volgens de moestuin-weetjes.

In het dialect hebben ze wel 50 verschillende namen:
Belzemienen (Neerpelts), Jozzemeene (Mechels), Krûûnnoahels (West-Vlaams), Baalzemienen (Lokers), Stansemeien (Menens), Nejgelkes (Hasselts), Jeseminnen (Antwerps), Zeezemienen (Brugs). Zjasmien (Veurns) enz. Zjuzzemiene (Onze-Lieve-Vrouw-Wavers) enz.

Bij luidop zeggen muziek verzekerd.
En van dichter Willem de Merode (1887-1939) dit mooie gedicht:

De seringen

Deze geuren zijn zo week als ’t strelen
Van een hand door zijïg zachte haren.
O hun vleiïng die het bloed met zware
Slagen door de vingeren doet spelen

En dan zachtjes tempert tot bedaren.
En een vreemde droefheid glijdt met hele
Lichte aarzelingen in vervelen
Over, en een lusteloos strak staren.

O dit wreed genadeloze dringen
Van uw schone rouw, paarse seringen,
Tot ons denken, tot ons vlotte bloed,
Is gelijk een overmacht van minnen,
Die ’t weerstreven der nerveuze zinnen
Sidderend zich onderwerpen doet.

Het Kostbaar Bloed (1918-1921)

Collage_Fotortuin

tumblr_phmghkf2811rx0l7qo1_1280

schilderijen van Marie Cassat (1844-1926) en Jean Brusselmans (1884-1953)

‘Catch of the day’, Finuala Dowling

pryanishnikov 1882

Vangst van de dag

Mijn therapeute schudt haar hoofd.
‘Het is complexer dan dat, zegt ze.

Zelfs als ik aarzelend begin:
Voor mij schijnt het, zeg ik –
haar hypothese-stijl imiterend,
haar kikkervisjes van mijn eigen analyse voorspiegelend –
Hierin ben ik opnieuw fout.

Leven kun je niet als een vis binnehalen.

Daarna laat ze me buiten.
Mijn auto staat beneden onder een gomboom
en ik wil zeggen:

Voor mij schijnt het dat wat we hier bekijken
een witte Toyotta Carolla is, geparkeerd onder een gomboom.

Juist voor één moment zonder dubbelzinnigheid !
Om aan te voelen -zelfs maar even-dat ik gelijk heb,
dat ik vasthou -zelfs maar kort- het ding dat me ontglipt.

Onder de eucalyptus
slaapt mijn Toyata vredevol

maar hij is geen vis.

Neen, Het is complexer dan dat.

Resized_20171021_123654-01_9022

Catch of the Day

My therapist shakes her head.
It’s much more complex than that, she says.

Even if I begin hesitantly:
It seems to me, I say –
mimicking her style of hypothesis,
dangling before her some tadpole of my own analysis –
I’m wrong again in this.

Life cannot be scooped up like a fish.

Afterwards she sees me out.
My car is parked beneath a gumtree
and I want to say:

It seems to me what we are looking at here
is a white Toyota Corolla parked beneath a gumtree.

Just to have one moment with no ambiguity!
To feel – even once – that I’m right,
that I’m holding – however briefly – the thing that slips away.

Beneath the eucalyptus
my Toyota sleeps in peace

but it is not a fish.

No. It’s much more complex than that.

georges-one-17-michael-ward-canvas-print

Finuala Dowling was born in Cape Town in 1962, the seventh child of radio personality Eve van der Byl and broadcaster/copywriter Paddy Dowling. Her previous novels are What Poets Need, Flyleaf and Homemaking for the Down-at-Heart, which won the 2012 MNet prize for fiction. The Fetch is her fourth novel.

Dowling established her literary career as a poet. Her first collection, I flying, won the Ingrid Jonker Prize; her second, Doo-Wop Girls of the Universe, was a co-winner of the Sanlam prize, and her third, Notes from the Dementia Ward, won the Olive Schreiner Prize. She has been invited to read her poetry internationally.

In addition to novels and poetry, Dowling has published short stories in national and international anthologies, and has had plays and skits performed on stage and radio. She has published widely in the field of education.

Dowling is currently senior lecturer in the Centre for Extra-Mural Studies at UCT. She has a D.Litt from Unisa, where she taught English for several years. She has also taught English and creative writing at the University of Stellenbosch. She was married to the late writer, actor and raconteur, Guy Willoughby, and has a daughter, Beatrice.

·Finuala is an Irish name which means “white shoulder” and relates to a myth about a swan.
·She has given readings of her work at the Aldeburgh Festival in the United Kingdom, as well as at various literary festivals in South Africa.
·Along with her sisters, Cara and Tessa Dowling, she has formed a theatre company called Dowling Sister Productions. They have regular music and reading events, as well as cabaret performances.

1550241 Jones 20180427

Prises de la Journée

Mon thérapeute secoue la tête.
C’est beaucoup plus complexe que cela, dit-elle.

Même si je commence à en hésitant:
Il me semble, dis –je –
imitant son style de l’hypothèse,
pendantes devant elle quelques têtard de ma propre analyse –
Je suis de nouveau mal dans ce.

La vie ne peut pas être ramassé comme un poisson.

Par la suite elle me voit.
Ma voiture est garée sous un kijiji
et je tiens à dire:

Il me semble que ce que nous recherchons ici, c’
blanche est une Toyota Corolla garé sous un kijiji.

Juste pour avoir un instant sans ambiguïté!
De sentir – encore une fois – que je suis de droite,
que je suis holding – même brièvement – la chose qui se dérobe.

Sous les eucalyptus
ma Toyota dort en paix

mais il n’est pas un poisson.

Pas de. C’est beaucoup plus complexe que cela.

buckinghamscopperjohn

https://www.theguardian.com/books/booksblog/2019/may/13/poem-of-the-week-catch-of-the-day-by-finuala-dowling

Poème de la semaine: les prises de la Journée par Finuala Dowling

2020-toyota-corolla-sedan

 

Woelen en staren, een kortverhaal

341806_1_m

Ben je nog geen veertig dan is ‘slapeloosheid’ niet dadelijk verontrustend. Ze wijst waarschijnlijk op een te kort of een te veel aan dagelijkse activiteiten. Ze wordt opgelost met een kop warme melk, een fikse avondwandeling, een tranquilizer of een yoga-oefening, al naargelang de levensovertuiging van de slapeloze.
Blijft ze echter aanhouden en heeft de slapeloze de hierboven geciteerde hulpmiddelen in voldoende mate aangewend dan blijven er slechts weinig andere wegen dan tenslotte het dichterschap of de carrière van nachtelijk denker, ook wel eens filosoof-bij-nacht genoemd.
Noch met poëzie, noch met filosofie was Hendrik Diependaele meer dan de gewone sterveling bekend. Hij hoorde wel eens een gedicht op de radio of bij een begrafenis, waarbij hij zich telkens afvroeg of de maker ervan niet beter ‘ik zie het niet meer zitten’ of ‘ ik ben gek op jou’ kon zeggen. Hij filosofeerde ook wel eens over het bestaan maar die activiteit was dan gericht op een naderende loonsverhoging en zijn vage plannen wat hij daar in de toekomst mee ging doen, als hij al iets deed.

tumblr_n300iimmhk1r5iroio1_1280

Samengevat: poëzie en filosofie waren Hendrik Diependaele slechts bekend wanneer ze ofwel onafwendbaar ofwel in nuttig opzicht in zijn leven verschenen.
Toch leed Hendrik aan een niet te verklaren slapeloosheid.
Keek hij slaperig en geeuwend naar de uitzendingen van de nationale of een commerciële zender, hij was klaar wakker en kiplekker eens de klok middernacht naderde en de mensheid rond dit tijdstip het staande leven met het liggende verwisselde.
Hij dronk eerst een kop gesuikerde melk, een recept van zijn grootmoeder die na inname het bewijs leverde met een serie geeuwen waarbij de andere huisbewoners onmiddellijk uit hun sluimer wakker schrokken, terwijl Hendrik alleen last van een dunne stoelgang kreeg.

1334_50968646f03d358c0c3475194eaf2bdd_1000
Wierp hij zich daarna op de yoga-oefeningen dan bracht dat al vlug een platonische verhouding met de iets oudere yoga-lerares met zich mee die hem bij ‘-in-ademen-en-weer-traagjes uitademen zo hulpeloos en liefelijk leek dat hij bij herhaling van de oefeningen alle vormen van uitgestelde opwinding over zich heen voelde komen in plaats van de rust die hem in Morfeus’ armen moest drijven.
De derde remedie, de fikse avondwandeling, bezorgde hem een flinke bronchitis zodat hij tot vroeg in de morgen kuchend en hoestend zichzelf en de geburen wakker hield.
Tenslotte probeerde hij heel voorzichtig de ‘milde’ tranquilizers zoals ze door de farmaceutische religie werden aangeprezen. Hun mildheid strekte zich niet verder uit dan een vermeende ontspanning, en die ontspanning gaf hem dan zo’n zin tot arbeiden dat hij tot in de vroege uurtjes zijn klantenlijsten en boekhouding aanvulde en moe in slaap viel, net voor de wekker met fel geluid het uur van opstaan aankondigde.
Uitgeput, bleek en suf offerde hij tenslotte een kaars bij het beeld van de heilige Rita, patrones van de hopeloze gevallen. Maar ofwel was de heilige niet te paaien met een dun gedraaide kaars van twee euro vijftig, ofwel catalogeerde zij slapeloosheid bij ‘beproevingen’ die ieder mens overkomen, een peulschil overigens bij het verdienen van de eeuwige rust in het hiernamaals.

insomnia

Hendrik Diependaele bleef inslapen voor het televisietoestel en werd klaarwakker eens de nacht de mensenkudde naar hun ‘sponde’ dreef.
’Dvd’ s over de schaapherders van Anatolië, de vreedzame winterslaap van egels, of de panfluit-door-de-eeuwen heen, het luisteren naar de nachtradio die uitgerekend op rustige uren de meest wilde fantasieën van componisten wist te verklanken, het mocht niet baten. Hij bleef klaarwakker.
Wiskundige problemen, een uitgestorven taal, het van buiten leren van de beurskoersen of het pie-getal met zevenenzeventig getallen na de komma, zijn geest bleef naar meer verlangen tot het morgen werd.

d3ow23-29519feb-d687-496f-94a2-52d356d7aec5
Hij wilde best het leven met een vrouw proberen, maar waar zij na gedane liefelijke eenwording diep in slaap viel, bleef hij alleen op een eiland van onrust en zin tot herhaling achter, wat hem na enkele maanden een onfrisse bijnaam bezorgde.
‘Nachtarbeid!’ dat zou de oplossing zijn.
Hij liet zich als ongeschoolde arbeider aanwerven, maar de krachtinspanningen die hij toen moest leveren waren echter zo miniem dat hij ook overdag nog klaar wakker was. Er waren immer ‘gastarbeiders’ in overvloed om het werkelijk zware werk te presteren zodat de inlandse bevolking ‘op de spade geleund’ zich kon overgeven aan grappen en grollen over homo’ s, joden gekken en vreemdelingen.

Ten einde raad dacht Hendrik Diependaele eraan zijn wakkere uren op te vullen met het schrijven van een steungevend boek voor andere slapelozen.
‘Woelen en staren’ zou de titel zijn. ‘Een ervaring van een slapeloze’ als ondertitel.
Een uitgeverij, gespecialiseerd in het op de markt brengen van levensboeken, vond het een uitstekend idee en Hendrik Diependaele kreeg een contract.
Hij kocht tweehonderd velletjes extra-strong voor de printer, evenveel gelijnde pagina’s en een nieuwe vulpen waarmee hij de eerste proef zou uitschrijven.

insomnia2

‘Ook ik woel, ook ik staar…’ schreef hij, maar dan liet de inspiratie hem in de steek. Het schemerde voor zijn ogen en plotseling overviel hem een sinds lang onbekende vermoeidheid.
Het hoofd op het nauwelijks beschreven blad viel Hendrik Diependaele in een diepe slaap nog voor de klok twaalf nachtelijke slagen sloeg.
En elke nacht als de slaap niet kwam, ging hij bij zijn lege schrijfblok zitten, herlas hij de eerste zin, ook ik woel, ook ik staar, en probeerde hij een vervolg te bedenken.
Maar dat was niet meer nodig want één blik op zijn bundel papier volstond om een weldoende moeheid te voelen opkomen.

Hendrik Diependaele is een uitstekende slaper geworden.
Het boek ‘Woelen en staren’ wacht echter op een andere schrijver.

Night_and_Sleep_-_Evelyn_de_Morgan_(1878)

JEANNE MAMMEN, nur 2 Augen sein…

kaft bio

Gertrude Johanna Luise Mammen wordt op 21 november 1890 in Berlijn geboren. Een lang leven voor zich dat zich tot het jaar 1976 zal uitstrekken. Het jongste kind van wat men in mooi Duits…’Kind einer gutbürlichen, weltoffenen und ausgesprochen liberalen Familie’ noemt.
Mama is Ernestine Delhaes, in 1859 in Aachen geboren, en werkte voor haar huwelijk als taallerares. Vader, Gustav Oskar Mammen in hetzelfde 1859 in Plauen geboren, telg van een oude oostfriese, ver vertakte en uiterst succesrijke koopmansfamilie.
Een beroemde grootoom van Jeanne Mammen was Franz August Mammen (1813-1888) ‘ein Industrieller und liberaler Politiker’, die met een compagnon een lingerie- en een broderiefirma had overgenomen.
Met Oskars Mammen’s vader zorgden ze voor een heuse industriële innovatie in Plauen (nog steeds aanwezig!) door een machine gestikte ‘Tüllspitze’ (raschel-kant) te produceren die naar Frankrijk, Noord-en Zuid Amerika, en vooral naar Frankrijk werd uitgevoerd als ‘dentelles de Saxe’ en ‘Saxon laces’.
Ik heb nog een mooie ‘postkaart’ van iets latere datum gevonden met publiciteit voor dit product.
(Ze kregen in Parijs een aantal prijzen en eervolle vermeldingen voor deze uitvinding op de wereldtentoonstelling van 1900.)

ishot-6
Het netwerk van deze nijvere koopmannen strekte zich via Plauen uit naar Berlijn, Parijs, Londen en New York.
Oskar werd dus ook koopman en leerde in Parijs Ernestine Delhaes kennen. Daar werd ook de eerste dochter Louise geboren, Loulou in de omgang. (1882)
Het blijft niet bij Saksiche kant want in 1885 neemt papa samen met de broers Emil en Robert Mosig de gerenommeerde lettergieterij Theinhardt in Berlijn over. (Ze waren o.a. beroemd wegens hun ‘hiërogliefen-schrift!) En het is die lettergieterij die het middelpunt van het familieleven wordt. In 1886 volgt broertje Oskar, in 1888 Adelina en tenslotte in 1890 Gertrude Johanna Luise.
Het ouderlijk huis is duidelijk frankofoon ingesteld dus worden de meisjes als Loulou, Mimi en Jeanne aangesproken.
Onrustige tijden zijn het, want onder de naam ‘Mammen’ vinden we wisselende woon- en werk-adressen in de Berlijnse adresboeken uit die periode.
Rond de eeuwisseling verhuizen ze terug naar Parijs.

de voorspelster
In 1901 verkoopt Oskar Mammen zijn aandelen van de lettergieterij en dat blijkt een goede beslissing want ook in deze tak zijn het alleen de grootsten die zullen overleven. Hij investeert in Parijs in een Franse glasblazerij en tegelijkertijd vermoeden we dat hij ook de familie-producten uit Plauen verhandelt.
Zijn handelsadressen: 32, Boulevard de Strasbourg (articles de bazar) en 80, Boulevard Magenta.
De familie betrekt een villa in 37, Rue de Boulainvilliers in Passy in het 16de arrondissement van Parijs.
Het is een exclusief stadsdeel aan de rechter Seine-oever, ‘in dem vornehmlich das gehobene Grossbürgertum angesiedelt ist.’
Daar groeien de kinderen op, ieder naar hun begaafdheid en interesses. Meisjes of jongen, de best mogelijke schoolopleiding zullen ze krijgen.
De oudste, Loulou had, voor ze in een defitg meisjespensionaat in de omgeving van Brussel verbleef, in Berlijn de Charlotteschule bezocht, een school die een leidende rol in de Pruisische meisjesopvoeding speelde. En met een moeder als ex taallerares werd ook thuis de opleiding verder gezet.
In Parijs bezochten de zusjes het Molière lyceum, dat bij de groeiende vrouwenbeweging een voorname rol heeft gespeeld. De leraressen moedigen de meisjes aan na hun schoolopleding een studie te beginnen en zich geen enkele beperking te laten opleggen.
Ze zullen de wereld slechts vanuit wetenschappelijke kanten leren bekijken, echter zonder haar schoonheid uit het oog te verliezen. Muzische vorming is dan ook zeer belangrijk.

638738

‘Viele der Absolventinnen erobern die Hochschulen, erwerben Abschlüsse in Medizin, Philosophie, in den Rechts- oder Naturwissenschaften, einige kehren als Professorinnen an ihre ehemalige Schule zurück. Hervorragende Lehrerinnen unterrichten hier, zu Jeannes Schulzeit unter anderem Blanche Adèle Moria (1859–?), die ihre künstlerische Ausbildung an der Académie Julian erhalten hatte.’

Dat er de nodige discipline heerste, hoeft niet gezegd. Als je naar een school gaat die in het park van kasteel Boulainvilliers ligt dan is een voorbeeldige ‘levenswandel’ ten zeerste aangeraden.
Al op dertien jaar is Jeanne een grote liefhebster van Franse literatuur: Alphonse Daudet, Gustave Flaubert, Emile Zola en Victor Hugo. Ze spreekt Duits en Frans en zal later door haar vele reizen ook vlot Spaans en Engels leren.
Als ze 85 is terugkijkend op haar kindertijd :
‘… so gradlinig wie eine Rakete. Es war ein großes Glück, trotz aller Pein das Beste, was mir passieren konnte.’

02_Boring-Dolls-1920s

Na hun schoolopleiding aan het lycée Molière schrijven zusjes Jeanne en Mimi zich in bij een van de meest gerenommeerde kunstacademies van die tijd: de Julian-academie. Van 1907-1908 volgen ze de lessen in het ‘damesatelier’ 55, Rue du Cherche-Midi.
In het kasboek van de academie betalen ze voor 35 weken en kunnen ze er ook kunst-materialen kopen, een welgekome inkomstenbron voor de school.

‘Zahlreiche private Kunstakademien boten eine Konkurrenz zu den offiziellen staatlichen Kunstschulen, an denen bis 1897 auch in Frankreich Frauen nicht zugelassen waren. Zudem wurde Ausländern durch äußerst schwierige Französischprüfungen eine Aufnahme erschwert; das auf 30 Jahre festgelegte Höchstalter war ein weiteres Hindernis für die Aufnahme in die staatliche Kunsthochschule École des Beaux-Arts.’

07_Mammen_CarnivalinBerlin

De vrij onconventionele ouders bieden de nog niet volwassen kinderen hun vrijheden: daarbij horen het door Parijs slenteren om het dagelijkse leven van de bewoners te observeren, en het mee te beleven, ‘auch zu spätere Stunde’.
In november 1908 beëindigen ze hun Parijse studie en gaan ze naar Brussel en laten zich aan de Académie des beaux-Arts inschrijven. (op dat moment verbleef hun oudste zus Loulou ook al in onze hoofdstad.)

01_balcony

‘Brüssel gilt zum Ende des 19. Jahrhunderts als Zentrum des Jugendstils, besonders für die Architektur, und ist längst aus dem Schatten von Paris hervorgetreten. Die 1711 gegründete, traditionsreiche Académie Royale hat den Rang einer bedeutenden Lehrstätte und nimmt zunehmend Einfluss auf die Entwicklung des Realismus, des Symbolismus, des Impressionismusund des neu entstehenden Expressionismus. Seit 1889 ist es hier auch Frauen gestattet, an einer Klasse für Fortgeschrittene teilzunehmen und sich gleichberechtigt an den Kunstwettbewerben zu beteiligen. Gründe genug für die Geschwister, nach Brüssel zu wechseln. An der Académie Royale sind Jeanne und Mimi ab November 1908 eingeschrieben. Sie belegen die Kurse in »Malerei nach der Natur« und »Figurenzeichnen«. Sie wohnen in der Rue d’Edinbourg 34 bei Mademoiselle Michelot zur Untermiete.’

Ze studeerden er anatomie, mythologie en architectuur, esthetiek en literatuur.

‘Wir mussten furchtbar arbeiten: von acht Uhr früh bis zehn Uhr abends. […]. Man war den ganzenTag auf den Beinen: morgens malen, abends zeichnen, nachmittags malen, dazu die ganzen Kurse.«

En natuurlijk bezoeken ze ook de opera en andere ‘gezellige’ plaatsen..

Jeanne-Mammen-27

Sie sind in ihrem Paradies. Beide Schwesternerhalten Preise und Auszeichnungen, als 18-Jähriger wird Jeanne 1909 die Medaille für Komposition verliehen: »ich habe einen Kuß und 150 Francs bekommen.«

Ook de bibliotheek vindt bij Jeanne veel aantrek. Literatuur zal haar blijven begeesteren.
Voor een korte cursus zijn ze weer in Parijs bij Julian, daarna terug naar Brussel en in 1911 een studiereis naar Rome aan de Scuola Libera del Nudo dell’ Academia di Belle Arti di Roma.

Ein Studienkollege aus Brüssel, Louis Buisseret (1888–1956), der 1911 von der Stadt Antwerpen den Prix de Rome für Radierung erhalten hatte, ist ebenfalls in Rom. Er hat Jeanne Mammen eine aquarellierte symbolistische Bleistiftzeichnung einer jungen Frau mit einem Absinthglas vor sich auf dem Tisch und mit dem Tod im Hintergrund gewidmet:
»A Mademoiselle Jeanne Mammen avec toute mon admiration«, die sie in ihrem Atelier aufbewahrt hat.

15_two

In 1912 keren Jeanne en Mimi terug naar Parijd en richten er elk hun eigen atelier in waar ze ook hun werk voor vrienden tentoonstellen. Maar weldra zijn weer terug in Brussel waar ze ook een atelier inrichten.
In hun schetsboeken vinden we resultaten van hun dagelijkse observaties:

‘Sie zeigen ihre außerordentliche Beobachtungsgabe und Fähigkeit, Gestalt, Gestik und Bewegungen der Menschen lebendig einzufangen und die charakteristischen Wesenszüge treffsicher darzustellen. Hier wird deutlich, dass Jeanne Mammen ihre Studien nicht nur am statischen Modell im Atelier betreibt. Für sie ist es eine äußerst fruchtbare Zeit, in der sie weitere Motive und Inspiration vor allem auch aus der Literatur schöpft. Um 1910 bis1914 entsteht ihr erster geschlossener Werkkomplex, das symbolistische Frühwerk, mit etwa 50 aquarellierten Bleistift- und Tuschzeichnungen, darunter ihre Illustrationen zu einem ihrer Lieblingsbücher, Gustave Flauberts La Tentation de Saint Antoine.’

605424

Bij het begin van de eerste wereldoorlog verandert het leven voor de familie Mammen. Ze worden als Duitsers tot vijandige buitenlanders verklaard. Begin augustus 1914 verlaten Jeannes ouders Parijs en vluchten ze via Brussel naar Nederland. Begin 1915 wordt het familie-vermogen onder curatele geplaatst (in beslag genomen). Het echtpaar Mammen is dan al in Berlijn aangekomen. Daar wonen ze in de Motzstrasse 33. Er wordt niet getreuzeld, vader gooit zich in levensmiddelen en conserven. Jeanne’s broer Oskar wordt opgeroepen als soldaat. Loulou leeft bij familie in Plauen en begin een secretaresse-opleiding en komt daarna naar Berlijn.
Jeanne en Mimi verlaten in 1915 Brussel en we vinden ze een tijdje daarna terug in Berlijn.
De drie meisjes proberen op eigen benen te staan en in 1916 bespreekt das Kunstgewerbeblatt werk van Jeanne en Mimi.

Jeanne-Mammen-The-Observer-main3

‘Auch die übrigen, hier abgebildeten Zeichnungen geben Zeugnis von dem zeichnerischen Können der beiden Künstlerinnen und ihrer Befähigung, entweder ein eigenes, inneres Erlebnis auszusprechen, oder mit Phantasie den Werken der Dichter nachzubilden.«
Het satirische tijdschrift ‘Lustige Blätter’ geeft tijdens de oorlogsjaren een aantal boeken uit waarvan de zussen er een enkele illustreren.
Na de oorlog zorgt vader voor een extra ruimte: het vroegere foto-atelier van Karl Schenker waar ze hun atelier inrichten
En dan de twintiger jaren! In Berlijn. Werk in kunst- en modetijdschriften, en de vriendschap met Steffie Nathan (1895-1972) die na een jaar kunstopleiding in Berlijn schilderwerk en grafiek verzorgt voor verschillende tijdschrijften. Er ontstaat een intense briefwisseling die ook nog na Steffie’s vlucht naar Engeland zal blijven voortduren.

jeanne-mammen-gold-fischfang

Grace and guts: that was how Kurt Tucholsky described Jeanne Mammen’s figures in 1929. Her urban milieus teeming with divas, vamps and cheeky hussies were all the rage in the illustrated and satirical magazines of the 1920s. The readers were above all trendy young women who worked in the big city offices. The cosmetics and fashion industries were booming, while advertising and mass media promoted the image of the New Woman. The press had a special penchant for athletic and ladylike types. Jeanne Mammen created one for the cover page of “Schöne Frau” in 1926: the face, cropped by side strips, appears very narrow, an impression reinforced by the long neck. A black forehead curl sets up a contrast to the pale face with its blue eyes darkly lined, slightly curving brows, beauty spot, discreet rouge to match the pink of the stripes and perfect lipstick. The lady wears drop earrings to match her eyes. This is the cool elegance of art déco. (Berlinische Gallerie)

Jeanne-Mammen-40

Jeanne heeft talrijke reizen ondernomen om andere landen en culturen te leren kennen. Naast haar schilderwerk en literatuur is reizen haar derde ‘Leidenschaft’. Haar grote liefde is de zee, het strand, de verwilderde duinenlandschappen. In 1929 aquareleert ze in Nida/Nidden in Litauen, maar ook daarvoor en daarna vaak in De Panne en Oostende.

oostende am strand

In diesen Jahren wird Jeanne Mammen zu einer Chronistin der »wilden Zwanziger«. Sie zeichnet und aquarelliert die neue, selbstbewusste Frau in ihren Rollen im Großstadtdschungel, den Vamp, die junge Naive, die Spießerin, die Intellektuelle. Sie schildert Szenen auf den Straßen, in den Cafés und Clubs, den Kneipen und Kaschemmen, im Milieu des Proletariats. Sie porträtiert die Gewinner und Verlierer im Trubel der Großstadt – die dem Betrachter Geschichten ihres Lebens erzählen. Das trifft den Nerv der Zeit und kommt an. Mit ihrer Art der Darstellung lassen sich die Wünsche der florierenden Printmedien und ihrer Zeitgenossen erfüllen; in ihren Werken paart sich Pariser Esprit mit Berliner Schnoddrigkeit. Und das Fantastische ist – sie kann davon leben. Damit gehört sie zu den wenigen Künstlerinnen, denen das in jener Zeit gelingt. Für sie ist dieser Erfolg besonders wichtig, da sie im Gegensatz zu ihren Kolleginnen Käthe Kollwitz (1867–1945) und Renée Sintenis (1888–1965) darauf angewiesen ist, mit ihrer Kunst auch ihren Lebensunterhalt zu verdienen. In allen namhaften Zeitschriften sind Arbeiten von ihr zu sehen.

13_two_ladiesx550d

Aus dem haarscharf Charakteristischen ihrer Porträtierkunst ergibtsich, wie von selbst, das Karikaturistische. Ob sie porträtiert oder karikiert, es fließt aus der gleichen Intuition und Absicht des Erkennen und Durchschauens. […] Die Menschen, die sie zeichnet oder malt, sind alle Brüder und Schwestern, eine große Familie mit der unverwechselbaren Ähnlichkeit ihrer Herkunft aus der einen Hand und Werkstatt. Diese Menschen sind zugleich komisch und tragisch […]. Das Tragische und Komische fließt in einer Zwischenwelt zusammen, auf einer ge-fühlsproblematischen Ebene […]. Ihre Karikatur mündet darum nie im Witz, nie im Literarischen, sondern in einer tiefen und zwangvollen Anschauung von Welt und Mensch. Jeanne Mammen ist eine Menschen-Darstellerin mit den einfachsten, geradesten und entschlossensten Mitteln der Kunst.«

10_the-redhead

The 1920s were boom years in Berlin. After the First World War, young people flocked to the capital of the new republic in search of work, prosperity and a life of their own choosing, and possibly to escape traditional gender roles. Jeanne Mammen, who had benefited from a progressive upbringing and education in Paris, arrived in the German capital in 1916 impoverished and unemployed. She survived by selling fashion drawings, poster designs and illustrations. In 1920, she moved into a studio in a fashionable neighbourhood downtown west, in a rear tenement right on Kurfürstendamm at no. 29. This was her base for excursions with her pencil and sketch pad into the chic urban bustle of this major boulevard, but also to the gay and lesbian subculture around Nollendorfplatz and the proletarian pubs of Wedding. Back in her studio, she painted watercolours published by satirical magazines and still celebrated today, like “Two Women Dancing” (zie hierboven) (c. 1928).(ibidem) –En als het dansen niet lukt, dan zie je dit:

638794

Een uitgebreide biografie vind je in:

http://www.jeanne-mammen.de/
en daarin een PDF Jeanne-Mammen Biografie

Vooral haar familie, haar jeugdjaren heb ik hier beschreven omdat daar de kern is gelegd voor een rijk en doorleefd bestaan. Met dank aan Cornelia Pastelak-Price en Ines Quitsch. Een Engels overzicht vind je: https://wrldrels.org/2018/11/13/15206/

in de zetel

‘Ik wou gewoon een paar ogen zijn die ongezien door de wereld konden wandelen, alleen in staat om anderen te zien.’

Jeanne-Mammen-The-Observer-main2

VOOR DE VOORSTELLING

WOA_IMAGE_1

Niemand is nog wie hij was.
Loodgieter werd Pierrot,
hoedenverkoopster nu een vrouw van stand
en de pastoor drukt doodsbrieven
terwijl de geliefde bier tapt,
de landeigenaar kinderen onderwijst
en de edelknaap glazen wast.

Onder hun pruiken, in brokaat gekleed
wachten zij, bevolken zij de kleedkamer,
zweven zij tussen wie ze waren en wat ze moeten zijn,
bladeren zenuwachtig door de tekst
en voelen tussen hun schouderbladen
de vleugels groeien waarmee ze uit dat dagelijks lijf gekropen
over de dorpse dagen heersen.

De hoedenmaakster glimlacht vanuit haar pas verworven hoogte,
de drukker zegent herderlijk Pierrot,
de landeigenaar lonkt naar de edelknaap.

De nar zegt dat hij dringend moet.
De lichten doven.
De geliefde zucht.

markt

Er duikt wel eens een werk op van schilder Constant Wauters (door sommigen ook vermeld als ‘Wouters’) (1826-1853) maar je moet al in de diepe documententrommel duiken om een biografisch spoor van enige betekenis te vinden.
Zelf was het thema ‘Voor de voorstelling’ (nu in Hermitage, Sint Petersburg) eerder een aanleiding dan wel de uitvoerder van het genrestuk te belichten, bijgevoegd een markttafereel van dezelfde kunstenaar.
In het tijdschrift ‘De Vlaamse School’ Jaargang 3 1857 deze aandoenlijke tekst:

In 1853, overleed te Napels, in den bloeijenden ouderdom van 27 jaren, de veelbelovende genreschilder Constantinus Wauters van Antwerpen.

Zoon van Jan-Frans Wauters en Joanna – Elisabeth Verel, was deze kunstenaer op 5 juny 1826 geboren. Leerling der koninklyke akademie van Antwerpen, trad hy, by het bereiken der jongelingsjaren, in het werkhuis van den gunstiggekenden schilder Ferdinand de Braeckeleer, alwaer hy zich door gewetensvolle studiën onderscheidde, In 1846, by het openen der Antwerpsche tentoonstelling van schoone kunsten, ontwaerde men in deze verzameling een tafereel des jeugdigen meesters welk in den cataloog onder den titel van den Kranken Schilder stond aengeteekend. Dryjaren daerna, vonden wy van hem dry andere tafereelen: De geredde onschuld, een Toonkunstenaer, en de droomery; in 1852 zag men er een trio en de herinnering, twee doeken die veel van de toekomst des schilders deden verhopen.

De drift om zich in zyn vak te oefenen, deed onzen jeugdigen meester tot de gedachte komen, Italië, het zoo vaek beroemde land te bezoeken; helaes! om er zyne laetste rustplaets te vinden. Te Napels aengekomen, werd Wauters door eene ziekte aengerand, die hem in weinige dagen ten grave voerde. ‘Wat my aengaet, schryft de heer E. Pittore, ik denk nooit aen Constant Wauters zonder een diep gevoel van droefheid en smert; hy stierf zoo jong, verre van de zynen; alléen om zoo te zeggen, hebbende niets om de zorgen zyner moeder te vervangen, dan de opofferingen van Laureys, wiens naem van den zynen niet meer zal gescheiden worden. – Hy had eene schoone toekomst, eene lange baen te doorloopen, en buiten twyfel ware hy gelukkig geweest, want hy bezat al de hoedanigheden des herten die den mensch doen beminnen.’

De tyding der dood van Wauters kwam zyne vrienden te Antwerpen pynelyk treffen. Door één gevoel beheerscht, namen zy het lofweerdig besluit den overledenen een eeuwig gedenkteeken hunner aengekleefdheid op te richten. De bouwmeester P. Dens werd gelast met de plannen des monuments te verveerdigen, terwyl de schilder Jos. Lies het portret zyns te vroeg ontstolen kunstmakkers zou uitvoeren.

_vla010185701ill0089

(Een onzer antwerpsche kunstschilders de heer J.B. Huysmans, die over eenige maenden eene reis in den Oosten deed, heeft te Napels het grafteeken van Wauters op doek gebracht. Dit tafereel werd dezer dagen door den heer Ghémar op steen geteekend.)

Monument en portret werden op 4 juny 1856, in de St-Andrieskerk te Antwerpen ingehuldigd, in tegenwoordigheid van een aenzienlyk getal kunstenaren en vrienden des overledenen; de geleerde heer P. Visschers, Pastor van St-Andrieskerk, hield te dier gelegenheid een redevoering, welke wy gelukkig genoeg zyn hier te kunnen mededeelen.

Of het daar nog steeds aanwezig is valt te betwijfelen want ik vond op de website van de kerk geen enkele vermelding bij het intikken van de diverse betrokkenen.

Om maar te zeggen dat elke ‘voorstelling’ ook weer vlug vergeten wordt.

Hieronder, zelfde thema, een werk van de Duitse Jeanne Mammen (1890-1976), daarover later meer.

638733

DEBORAH TURBEVILLE (1932-2013): an idea of disintegration

20131026TURBEVILLE-slide-U9NP-superJumbo

Wat ze in de modewereld wilde zeggen kon ze best zelf zeggen. Met haar eigen beelden. In haar eigen settings.
‘Ik verwoest het beeld als ik het gemaakt heb,’ zegt ze.
Dat doet ze soms letterlijk. Ze gaat haar foto’s letterlijk te lijf, scheurt ze, gebruikt onderdelen als collages, werkt met een stevige korrel, let niet op de esthetica maar zoekt een atmosfeer.
‘The idea of disintegration is really the heart of my work.’
Maar het staat niet los van de tijd. Niet onmiddellijk de zeventiger jaren maar met verwijzingen naar de pioniersjaren van de fotografie, met de liefde voor het onaffe waarin de verbeelding en niet de afbeelding het haalt.
Hier kom je alleen mee weg als je oorspronkelijkheid telkens weer de bovenhand haalt op de makkelijke manipulatie van het medium. En die oorspronkelijkheid is rijkelijk aanwezig.
Op weg naar ‘a woman’s private world where you never go’ om haar te citeren.
Kom voorzichtig dichterbij, geheimschrift laat zich traag ontcijferen. Daar waar je herkenningen vindt staat de deur op een kier.

original_deborahturbeville_p102-103-jpg

Overall, Turbeville’s work was characterized by a seemingly paradoxical sense of both decay and sensuality. She often set her scenes in decrepit, once-grand interior spaces and framed her shots in such a way that emphasized their cavernous emptiness and amplified the smallness and fragility of her models. She also shot out-of-doors, including in such historically resonant places as the woods of Normandy, France. There, she captured models in attire that appears utilitarian or vaguely militaristic, in poses that seem to suggest soldiers standing in formation or immediately after capture.
Turbeville’s compositions recall those made in the late 19th- to early 20th-century pictorialist style, characterized by a soft-focus, painterly technique, and stylized or romanticized imagery. To further heighten the feeling of removal from the everyday in her photographs, she would manipulate her negatives by, for example, scratching or sprinkling dust on them, or she would intentionally overexpose her prints.

in bos

…or Turbeville, conveying the psyche of the model wearing the clothes was almost more important than showing the clothes themselves. “A woman in my pictures doesn’t just sit there,” she once said. “In what kind of mood would a woman be, wearing whatever? I go into a woman’s private world, where you never go.” (Karen Kedmey, Artsy 2015)

deborah7

“Through a series of vignettes in stills, I wish to use the medium of photography to explain a group of rather eccentric people – sometimes one or two, sometimes many – placed in settings that help describe them. These people perform like a repertory company, often reappearing in different roles. My pictures walk a tightrope. They never know… I am one of the very few ‘enfants terribles’ still claiming to take fashion photography. I am not a fashion photographer, I am not a photojournalist, I am not a portraitist. The photographs are a little like the women that you see in them. A little out of balance with their surroundings, waiting anxiously for the right person to find them, and thinking that perhaps they are out of their time. They move forward clutching their past about them, as if the ground of the present may fall away. Their exteriors seem walled-up and introverted; the interiors endless… airless. The very print quality reflects something in the women that is hesitant, a little faded and scratched; or that, having emerged into a light too harsh, stand frozen in space, overexposed.” (Wallflower 1978)

DTF026+DTF027_Composite_72

Deborah Turbeville was born in 1932, in Boston. Summers were spent in Ogunquit, Maine. ‘Beautiful Place by the Sea’ is the oceanside township’s motto. ‘Very bleak, very stark, very beautiful,’ was Turbeville’s description of it. Life was comfortable – she went to private school. Yet her mother described her as a ‘shy and scary child’. Which is as it should be. The uneasy shuffle of ambiguity is the essence of Turbeville and her work – which itself shuffles between fashion magazine and art gallery, never fully at peace in either place.

deborah2

‘The idea of disintegration is really the core of my work.’

DTF025_Two+Figures+Normandy+Crop_72

‘One of the problems I have with photography in general and my work is that I have an extremely enlarged frame of references, and it’s frustrating sometimes that people don’t understand a photograph. So I wanted to show, if I could, some things that I thought maybe people didn’t understand. I like people to get involved and see that there’s so many influences, between filmmakers, painters, writers, poets, and all the things I’ve absorbed. It’s a big part of what’s important for me.’

slide-847802dc-211f-49d8-b7c7-6ef75fe0b5a5

Deborah was quite independent and liked to be a little mysterious. She loved Russia, the old Russia, and spent a lot of time in St Petersburg. I think, though I may be wrong, that she was a former model, but she was not of the trendy world of fashion. In fact, she was the opposite. She did not follow; she did her own thing. She never called herself an artist and when others did, she would say: “I’m a photographer.”

deborah-turbeville-header-untitled-collage-1280x736

For me, though, she was an artist. She led a kind of revolution in fashion photography with her early work, with the atmosphere and locations, but she was not a fashion photographer. The term is too confining for what she did. She made these beautiful books about places and buildings, like her Versailles book (Unseen Versailles), but I do think her fashion photographs worked against her in the art world. She was always somehow in the middle – between the worlds of art and fashion. She never really fitted into either. (Franca Sozanni, Vogue Italia The Guardian 2013)

zetels

Turbeville’s photographs are recognizable by their grain, by their colors of pastel, sepia, or black and white, and by the image blurring. She sometimes reworks her shots by scraping or taping them with the help of her assistant and collaborator, Sharon Schuster. According to Pete Silverton, these photographs are “consciously damaged goods.” Furthermore, according to Turbeville, “I destroy the image after having created it (…) Erasing a bit in such a manner that it is never completely there…” Or: “The idea of disintegration is really at the heart of my work.” This work of alteration is one of the elements that make Turbeville an artist, as she provokes a reflection on the medium, and the medium is in itself significant. Her images, “scraped, twisted, erased, damaged artificially to give the impression of old clichés, contradict the technical perfection that even an amateur photographer can get these days. Turbeville exposes the lie that with technique and determination an artist who seeks to create imaginative content resonates ambiguities.” “Yes, the images’ apparent stillness hides an undercurrent of violence (…) This violence is reinforced by the artist in her work: she violates her own images.” (Wikipedia)

Deborah-Turbeville-05.nocrop.w1800.h1330.2x

Turbeville picked up a camera in the first place because, as a fashion editor, she was having trouble finding someone to execute the visions she hoped for. Mentored by fashion photography luminaries like Richard Avedon and Bob Richardson, Turbeville soon began shooting her own work full time, leaving the editorial world behind. Rejecting the glossy, sexualized, and female-commodifying style of popular ’70s photographers like Guy Bourdin and Helmut Newton, Turbeville’s work instead turned inward. “It is the psychological tone and mood that I work for.”

Turbeville_Nude_front_mirror_HiRes-691x1024

It is an unorthodox vision, at once haunting and memorable. The characters (mostly women) interact with their strange, elusive environments as anachronisms; misplaced, out of sync with their time and context. A group of Turbeville’s favorite actresses and models (mostly unknown) act as a repertoire cast who interpret these endangered species. Mutations in a mannequin workshop, statues in a Paris art school, automatons in a derelict factory. They reveal inner thoughts, emotions, and a sense of unease. There is a sense of fragmented dreams, dislocation, hallucination, a time without boundaries — ongoing — the past imperfect. (Marisa Bartolucci)

American-Vogue-1975-The-B-006

She photographed her models intimately, yet the emotional gulf between them and the viewer at times seems insurmountable, as though seen through a scrim. What these women might be thinking as they drape themselves over dusty velvet couches, or huddle together in furs over an unlit fireplace can only be known to them, and one senses that was what Turbeville was getting at. “Glamour and beauty don’t always go hand in hand with emotional security and happiness,” she once said. “Sometimes the two go the very opposite ways. Some simple, plain woman out in Wyoming probably has a more pleasant life.” (Max Lakin )

DT-19-CLEAN-16X20-1-1024x682

“I’m not a romantic photographer,” she told one interviewer. “I want to get on people’s nerves. Eerie. Not definitively eerie like Joel-Peter Witkin … mine is a more subtle way.” If her work was to be construed as “romantic,” she said it was in the 19th-century sense of the word. She wanted to be likened to Charles Baudelaire and Edgar Allen Poe.

deborah11

“People started talking about Auschwitz and lesbians and drugs,” Ms. Turbeville recalled in an interview quoted in the 1991 book “Appearances: Fashion Photography Since 1945,” by Martin Harrison. “And all I was doing was trying to design five figures in space.” (Margalit Fox NY Times 25/10/2013)

Screen-shot-2014-01-06-at-5.59.31-PM

https://www.theguardian.com/fashion/fashion-blog/2013/oct/31/photography-deborah-turbeville-fashion

Turbeville was not only prolific and internationally published as an image-maker, but was also a maverick printmaker. She used unusual papers, experimented with toning and alternative processes, and intentionally scratched her negatives, striving to imbueherprints and collageswith a sense of decayand timelessness.

deborah18

http://www.deborahbellphotographs.com/deborah-turbeville

quote-in-my-pictures-you-never-know-that-s-the-mystery-it-s-just-a-suggestion-and-you-leave-deborah-turbeville-88-16-43

traviata-by-deborah-turbeville-06

NEGENTIEN, een verjaardagstekst

78912007-arabisch-cijfer-19-negentien-van-blauwe-vergeet-mij-niet-bloemen-geïsoleerd-op-een-witte-achtergrond

een verjaardags-tekst

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Net voor 2 x 10
En na 2 x 9.
Geklemd, gepriemd:
Negentien (19).

Tweemaal na elkaar:
1919
een jaar waarin miljoenen doden
nog nieuwe namen waren
onder de opgewoelde aarde,
en jij – honderd jaar later-
in 2019
vandaag: 28 april,
negentien werd.

Vanuit de schrijver beschreven
was zijn opa negentien
zes jaar voor de eerste wereldbrand,
en zijn vader negentien
zes jaar voor de tweede wereldbrand,

Wij, de ouders en het kind
werden negentien
in een wereld van alles en iedereen.

1440_1989_13-December_Friends-of-the-Arts-Xmas-drinks-invite-1-1024x768

Jij, het kleinkind
op de rand van gisteren en morgen
-geboren in een sprookjesjaar-
duwt vragend de deur open.

En met jou
al die anderen uit het scharnier
tussen 2 millennia,
besproken maar
ook spraakzaam.

Niets was
wat niet geworden is.

Net voor 2 x 10
En na 2 x 9.
Geklemd, gepriemd:
negentien. (19)

Neen, niet bang
maar lang
zullen ze
leven.

(al dan niet in de gloria)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Adrian Rice, ‘Breath’

fine-art-photography-inspiration

Het kan ook heel anders, dichten omtrent de dood.
Dat bewijst de uit Noord Ierland afkomstige dichter, nu in North Carolina USA levend, Adrian Rice (1958) besproken als gedicht van de week in The Guardian van 22 april.
Met als ondertitel: A poem about final acts of love that spans playfulness, anger and delicate eroticism.
https://www.theguardian.com/books/booksblog/2019/apr/22/poem-of-the-week-breath-by-adrian-rice

En hier graag in de collectie van onze binnentuin opgenomen.

iStock157397667-880x250

Breath

What is death,
but a letting go
of breath?

One of the last
things he did
was to blow up

the children’s balloons
for the birthday party,
joking and mock-cursing

as he struggled
to tie all
those futtery teats.

Then he flicked them
into the air
for the children

to fight over.
Some of them
survived the party,

and were still there,
after the funeral,
in every room of the house,

bobbing around
mockingly
in the least draft.

Banksy%u2019s-Girl-with-Balloon-on-a-South-Bank-wall-near-the-National-Theatre-in-2004.-Photograph-Alamy

She thought about
murdering them
with her sharpest knife,

each loud pop
an angry bullet
from her heart.

Instead, in the quietness
that followed her
children’s sleep,

she patiently gathered
them all up,
slowly undoing

each raggedy nipple,
and, one by one, she took his
last breaths into her mouth.

What is life
but a drawing in
of breath?

Above-First-Love

http://www.adrianrice.com/home/biographical-note

iStock157397667-880x250

Forrest Gander, ‘The Sounding’

ForrestGander

Je ontdekt het in een bundel waarmee hij, de dichter, Forrest Gander (1946), de Pullitzer prijs voor poëzie won in 2019. ‘Be with’ heet de bundel.
Dat ‘met iemand zijn’ wordt duidelijk als je verneemt dat Forrest Gander in 2016 zijn vrouw dichteres C.D. Wright (1949-2016) verloor: hersenklontertje bij een lange afstandsvlucht van Chili op weg naar huis in de USA.
Als je zelf ook al een tijdje met iemand bent, is het niet moeilijk je dat verlies voor te stellen.
Je leest één van de gedichten: ‘The sounding’ (de Peiling) en je probeert de tekst naar het Nederlands over te brengen.
Be with: met de inhoud van het gedicht.
Be with: met de dichter
Be with: met de afwezige persoon.
Be with: de verbinding met de persoon hier, nog steeds aanwezig.
Dan is er natuurlijk de vormelijkheid waarin betekenis, melodie en prosodie zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst zouden moeten aanleunen. Je hoort mij voorzichtig zijn.
Ik bewonder de beelden die vanuit een diep onbereikbaar gemis ongenadig als een stortvloed door je heen gaan.
Lees en herlees dit prachtige gedicht.

58733306-heavy-rain-raindrop-on-the-window-of-the-car-abstract-blur-bokeh-of-traffic-and-car-light-

The Sounding

What closes and then
luminous? What opens
and then dark? And into
what do you stumble
but this violet
extinction? With
froth on your lips.
8:16 a.m. The morning’s
sleepy face

rolls its million
eyes. Migrating flocks
of your likesame species
incandesce
into transparency.
A birdwatcher lifts

her binoculars. The con-
tinuous with or without
your words
situates you here
(here (here)) even while
you knuckle your eyes
in disbelief. Those

voices you love (human
and not), can you
hear their echoes
hissing away like
fiery scale
from an ingot hammered
on some
blacksmith’s anvil?
And behind those
voices, what is that
blowing
the valves of your ears open
as black rain,
not in torrents, but
ceaselessly comes
unchecked out of everywhere
with nothing
to slacken it.

Forrest Gander, Be With (New Directions, 2018), 80pp.

shes missing you_600_72

De Peiling

Wat sluit en dan
lichtend? Wat opent
en dan donker? En waarover
struikel je
dan over dit violet
uitdoven? Met
schuim op je lippen.
8:16 a.m. ’s Morgends
slaperig gezicht

rolt zijn miljoen
ogen. Migrerend kuddes
van jouw gelijkende soorten
heet gloeiend
naar transparantie.
Een vogelaar licht

haar verrekijker. Het voort-
durende met of zonder
je woorden
situeert je hier
(hier (hier)) zelfs terwijl
je je ogen uitwrijft
in ongeloof. Deze

door jou geliefde stemmen (menselijk
en niet), kun je
hun echo’s horen
wegsissend zoals
een boze slag
van een gehamerde staaf
op een
hoefsmid’ s aambeeld?
En achter deze
stemmen, wat is dat
openblazend
de schelpen van je oren
zoals zwarte regen,
niet in stortvloed, maar
onophoudelijk komt
ongecontroleerd weg van overal
met niets
om het te vertragen.

mike-barr-early-morning-rain-rainy-streetscape-bluethumb-7991

‘The best poetry, then, is like hearing your name called in a language you don’t understand. A word calls you, but the word is accented, stressed to make it unfamiliar. It is understandable, but you must work to respond to it.’

cdwright

C.D. Wright was the wife of Forrest Gander, whose new collection of poems is under review here. Wright died unexpectedly in early 2016, from a clot that had formed inside a blood vessel on a flight home from Chile. Later in 2016 Gander published his translations of the lost poems of Pablo Neruda, Then Come Back (Copper Canyon), as well as Alice Iris Red Horse (New Directions), the selected poems of Yoshimasu Gōzō, which he edited, but Be With is his first book of his own poetry since Wright’s death. It is, unsurprisingly, a book full of death, of questions of translation and translinguality, and of testing the relationship between words and the world. (Lucas Klein review Forrest Gander’ s challenging new collection of poetry)

16Taylor2-superJumbo

“Be With” — a book that probes, among other things, the sudden death of Gander’s wife, the celebrated poet C. D. Wright — explores a related question: How do we know where we ourselves begin or end? In many ways, the book’s focus is strikingly inward, showing how grief sounds in the body, mapping paths, making previously hidden regions visible. In another sense, Gander’s poems are public howls that trace a luminous borderland where the self dissolves into the world. The book’s epigraph tackles this friction head-on: “The political begins in intimacy.” (Tess Taylor NY Times 2018)

5b8bf20d331e3-missing-you-so-much

Read together, Gander’s verses have a shattering, symphonic quality, but he uses poetry to locate and dislocate at once, pushing against the borders of meaning or pitching his camp where language estranges itself from sense. “Poetry is more a threshold than a path,” Seamus Heaney once wrote, also during challenging political times. In this book, Gander’s poems are like rich Möbius strips, entrances and exits at once, tunnels that simultaneously displace us and gather us up, drawing us into a profound human longing. There are dazzling fragments, unraveling syntax, poems that, in their ghostliness, also force us to be alert to our own fragile lives. (ibidem)

16Taylor1-superJumbo

Forrest Gander was born in the Mojave Desert and grew up, for the most part, in Virginia. A U.S. Artists Rockefeller fellow, Gander has been recipient of grants from the NEA, the Guggenheim, Howard, Witter Bynner and Whiting foundations. His 2011 collection Core Samples from the World was an NBCC and Pulitzer Prize finalist for poetry.(2019)

‘Experimental isn’t a very satisfying word to me. As someone said, No one has an experimental baby. Different kinds of poetry drive the art forward. I try to keep myself open to modes that aren’t comfortable to me. The ceramic artist Tracye Ware used to have a big sign in her kitchen: “Comfort Kills.” Some so-called experimental contemporary work challenges me, too. But I feel that that’s good for me. That I don’t get stuck in my ruts, am made to feel uncomfortable. When I hear work that can hop off in directions that seem quirky, I can feel as though I’m watching a mind at work that’s moving faster than my mind. So I just kind of hold on, and I can find that the effect overall is powerful and that I come away feeling that I am seeing something I haven’t seen before.’

https://forrestgander.com/

8fp4dsau8yay8emw4pm0

Vroege bloesems

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Enkele dagen
met hun voeten
in witte narcissen
zingen zij dit lied
van nutteloze schoonheid.

Geboorteschrei
van engelen en godenkinderen
scheurt de wintervliezen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Geen vruchten
noch wijze lessen
geen lofzangen
of boetepsalmen,
maar van het puurste roze
de adem
waarmee het schone
wierookt.

Enkele dagen maar,
de onderste trap
naar het hemelrijk.

Zonder te bezwijmen
of elkaar te kussen
lopen wij voorbij.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

(eigen foto’s)

Chris Killip,the closest way to make our memories seem real.

View+of+Skinningrove,+1983

The village of Skinningrove lies on the North-East coast of England, halfway between Middlesbrough and Whitby. Hidden in a steep valley it veers away from the main road and faces out onto the North Sea. Like a lot of tight-knit fishing communities it could be hostile to strangers, especially one with a camera.

Crabs+and+people,+1982

“Now Then” is the standard greeting in Skinningrove; a challenging substitute for the more usual, “Hello”. The place had a definite ‘edge’ and it took time for this stranger to be tolerated. My greatest ally in gaining acceptance was ‘Leso’ (Leslie Holliday), the most outgoing of the younger fishermen. Leso and I never talked about what I was doing there. but when someone questioned my presence, he would intercede and vouch for me with, ‘He’s OK’. This simple endorsement was enough.’

Blackie,+Mato+Smith+at+sea,+1982

We gaven de lezer al een aanduiding waar Chris Killip één van zijn fotografische verhalen vertelde in de tachtiger jaren.
We laten hem nu zelf aan het woord.
Beluister en bekijk zijn verhaal hieronder. Je kunt altijd ‘ondertiteling’ inschakelen mocht het ietsje te zacht klinken.
Het is een belangrijk verhaal, ongewoon wellicht voor een fotograaf, maar in deze ‘goede week’ helemaal wat het moet zijn: verbinding. Luister en bekijk hoe hij over zijn ‘onderwerpen’ (vergeef me de oneerbiedige benaming) mensen dus, spreekt.

‘When you’re photographing you’re caught up in the moment, trying to deal as best you can with what’s in front of you. At that moment you’re not thinking that a photograph is also, and inevitably, a record of a death foretold. A photograph’s relationship to memory is complex. Can memory ever be made real or is a photograph sometimes the closest we can come to making our memories seem real.’

Simon+Coultas+being+taken+to+sea+for+the+first+time+since+his+father+drowned,+1984

“I didn’t have a political agenda. I liked the area a lot, and wanted to photograph it as well as I could. I was aware of the sense of history, more than politics; the idea that things will change, and nothing lasts forever.”

killip_if2_37_yezerski

“That’s why you should give it your utmost to try and take the best photographs you can. It was only with hindsight that you can see things like – I am the chronicler of the deindustrialisation revolution. At the time, I was not that conscious of that, but I was focused on photographing all the industries I could, even with limited access. Because I knew it was important.”

sunday

Thatcher did not believe in society, yet of course society persisted. Killip excels at showing just that persistence: a community eking a living, even a life, from the scraps, the ruins, the flames, the waves, the dirt. More radically, our current masters do not believe in the state, whose death they are likely to be more successful in bringing about. If so, it will have the effect of rendering many effectively if not literally stateless — and thus conveniently invisible. But whoever emerges to document their tragedy could do far worse than study In Flagrante, an essential visual record of a sociopolitical disaster, which shows you probably can’t get to the heart of your subject without making yourself part of it. Just remind yourself that it comes from a time when these souls could still feed themselves without food banks, were not forced to move home for the crime of having a spare room, and when Jeremy Corbyn’s boldest ideas would have been considered meekly centrist. And then shudder.

Huck-ChrisKillip-WebC2-958x559

‘I remember speaking with Josef Koudelka in 1975 about why I should stay in Newcastle. Josef said that you could bring in six Magnum photographers, and they could stay and photograph for six weeks – and he felt that inevitably their photographs would have a sort of similarity. As good as they were, their photographs wouldn’t get beyond a certain point. But if you stayed for two years, your pictures would be different, and if you stayed for three years they would be different again. You could get under the skin of a place and do something different, because you were then photographing from the inside. I understood what he was talking about. I stayed in Newcastle for fifteen years. I mean, to get the access to photograph the sea-coal workers took eight years. You do get embroiled in a place.’

killip_if2_12_yezerski

(Feestdag koninklijke bruiloft Diana and Charles 1981)

Born in Douglas, Isle of Man in 1946, he left school at age sixteen and joined the only four star hotel on the Isle of Man as a trainee hotel manager. In June 1964 he decided to pursue photography full time and became a beach photographer in order to earn enough money to leave the Isle of Man. In October 1964 he was hired as the third assistant to the leading London advertising photographer Adrian Flowers. He then worked as a freelance assistant for various photographers in London from 1966-69. In 1969, after seeing his very first exhibition of photography at the Museum of Modern Art in New York, he decided to return to photograph in the Isle of Man. He worked in his father’s pub at night returning to London on occasion to print his work. On a return visit to the USA in 1971, Lee Witkin, the New York gallery owner, commissioned a limited edition portfolio of the Isle of Man work, paying for it in advance so that Killip could continue to photograph.

FS_10812

In 1972 he received a commission from The Arts Council of Great Britain to photograph Huddersfield and Bury St Edmunds for the exhibition Two Views – Two Cities. In 1975, he moved to live in Newcastle-upon-Tyne on a two year fellowship as the Northern Arts Photography Fellow. He was a founding member, exhibition curator and advisor of Side Gallery, Newcastle-upon-Tyne, as well as its director, from 1977-9. He continued to live in Newcastle and photographed throughout the North East of England, and from 1980-85 made occasional cover portraits for The London Review of Books. In 1989 he was commissioned by Pirelli UK to photograph the workforce at their tyre factory in Burton-on-Trent. In 1989 he received the Henri Cartier Bresson Award and in 1991 was invited to be a Visiting Lecturer at the Department of Visual and Environmental Studies, Harvard University. In 1994 he was made a tenured professor and was department chair from 1994-98. He retired from Harvard in December 2017 and continues to live in the USA.

killip2

‘Great photographers need determination not talent’

Killip1

https://www.howardyezerski.com/killip

http://www.chriskillip.com/

display of baked beans

1111-57

Het geklop, een kortverhaal

433px-Carl_Heuser_Portrait_of_an_old_lady_with_fur_hat

Sommige mensen, eens ze een bepaalde leeftijdsgrens voorbij zijn, lijken tijdloos. Je kunt ze jaren na elkaar terugzien zonder dat ze merkbaar veranderen. Juffrouw Rutters was tijdloos. Nauwkeurigheid vereist dat ik haar als weduwe Rutters-De Geest benoem. Haar man was tien jaar geleden overleden, en buiten het atelier van de leerlooierij waren er weinig tastbare zaken ter zijner nagedachtenis overgebleven.
Dat atelier lag achter het eerder kleine huisje van het vroegere kinderloze echtpaar.
Atelier is natuurlijk een erg mooi woord voor een ruime schuur bedekt met glazen pannen. Via de bergplaats kwam je van het atelier in de woonvertrekken. Na de dood van meneer Rutters had ze de kamerplanten die licht en ruimte nodig hadden verhuisd, enerzijds om er de lege ruimte mee op te vullen en anderzijds om de kleine vertrekjes iets vriendelijker te doen schijnen dan ze in werkelijkheid waren.

ensor old lady

De merkwaardige gebeurtenissen die zich rondom weduwe Rutters-De Geest afspeelden heb ik uit de eerste hand, en ik kan de lezer verzekeren dat ik met eigen ogen heb gezien wat ik hier met enige huiver zal vertellen.
Weduwe Rutters liep zoals alle mevrouwen lopen eens ze in de tijdloze leeftijd zijn binnengetreden. Voorover, met schuldbewuste pasjes, maar met een merkwaardig goed draaiend hoofdje dat op elk ogenblik alle kanten uitkon. Een hoofdje dat de stramheid van lijf en leden niet gevolgd was, dat een zelfstandig bestaan leidde. Een hoofdje dat alles waarnam wat er gebeurde, en daar hoorde de nooit geborstelde goot van het jonge drukke echtpaar bij als de nauwkeurig geschilderde ramen van de op rust gestelde beroepsmilitair. De kleinste details van een losliggende stoeptegel, naast het aandachtig bestuderen van de nieuwe buren, en het langdurig bekijken van de postbode of het minutenlang stilstaan bij het zwalpend gedrag van de beroepsmuzikant, behoorde tot haar dagelijkse bezigheden.
Mensen op leeftijd wordt veel vergeven want al wist iedereen dat ze nooit met de buren sprak , noch met familieleden of kenissen met wie ze haar observaties toch kon delen, niemand maakte zich verder zorgen over haar voortdurend verwerven van nieuwe inzichten betreffende het reilen en zeilen van wat wij graag als het dagelijks doen en laten bestempelen.

151302_1524004979-850x550_width_50
Haar rechter-buurman hoorde als eerste het aanhoudend geklop in het atelier.
‘Daar schenk je in het begin helemaal geen aandacht aan,’ verklaarde hij later. ‘Iedereen heeft wel eens iets te hersellen, en ze zag er flink genoeg uit om nog zonder hulp kleine klusjes te klaren.’
Het geklop bleef duren, vaak tot laat in de nacht.
‘Ik dacht dat ze een of andere machine in huis had,’ zei de linker buurvrouw. ‘Maar als je goed luisterde kon je wel horen dat het niet erg regelmatig klonk. Nu en dan verhevigde het kloppen, dan waren er weer tragere slagen, en daarna een tijdje helemaal niets.’
Het kloppen duur de een week of drie. De linker buurman had er weinig last van want die was hardhorig, maar het echtpaar naast haar begon zich toch vragen te stellen naar het wie, wat en waarom van de aanhoudende kloppartijen.
‘Mensen zijn veel gewoon,’ zei de vrouw. ‘Lawaai hoor je niet meer. Maar als het blijft duren en op dezelfde plaats is gelocaliseerd dan begin je je toch vragen te stellen.’

Het geklop werd onderwerp van alle gesprekken in de buurt en wijde omgeving.
‘Misschien is het een noodsignaal,’ zei een buurtwerker.
Maar of de weduwe Rutters- De Geest onder ‘medeburger-in-nood’ kon geklasserd worden bleef een open vraag.
‘Ze kan net zo goed aanbellen, dat geklop hoeft helemaal niet.’
‘Ik wil dadelijk een handje toesteken,’ zei een agent die in zijn vrije uren ook loodgieter, huisschilder en dierenverzorger was.

old lady pen inkt

De rechterbuurman besloot vrijblijvend aan te bellen terwijl het kloppen volop bezig was. Slechts bij de vierde keer bellen hield het kloppen op en na een minuut of twee verscheen het hoofdje van de weduwe in de de zuinig geopender deuropening.
Neen, ze had niets of niemand nodig, dankuwel. O ja, of hij even naar links en naar rechts wilde kijken.
De verbaasde buurman voldeed graag aan haar verzoek, kreeg een knikje ter goedkeuring terwijl de deur voor zijn verbaasde ogen weer dicht werd gezwierd.
‘Ze graaft een tunnel denk ik,’ zei de slager van op de hoek. ‘Heb je gezien hoe stoffig haar hoofd was? Of ze wil een schat begraven, dat heb je wel eens met oude mensen die zich door jan en alleman bedreigd woelen.’

Meer en meer straatbewoners begonnen het klopgebeuren te bespreken. Verscheen weduwe Rutters-De Geest in een winkel of bij de bushalte dan verstomden de gesprekken om na haar verdwijnen weer volop het onderwerp van haar klop-activiteiten te zijn.
‘Eenzaamheid! Nu zie je zelf wat eenzaamheid bij de oudere bevolkingslaag aanricht!’ zei een straatbewoner die wel eens een boodschap deed voor zijn opa.
‘Gek, gewoon gek. Mijn oma hoorde stemmen,’ beweerde de uitbater van een hamburgertent, ‘Ze moest van hogerhand een opdracht vervullen. Toen die uit het in de fik steken van de zaak bleek te bestaan, hebben we haar onmiddellijk bij een daartoe gemachtigde instelling afgeleverd.’
Zo kwamen er nog talrijke andere veronderstellingen ter sprake maar omdat de weduwe verder geen gevaar voor de medemens bleek te zijn werd een werkgroep overwogen om bij nachtelijke overlast te kunnen ingrijpen mocht er een meerderheid daarmee instemmen.
Het kloppen, voor zover het overdag plaats vond, werd aanvaard zoals men andere ongevaarlijke eigenschappen van de medemens aanvaardt . De weduwe werd vriendelijk per aangetekend schrijven verzocht rekening te houden met het dag- en nachtritme van de medemens, een verzoek dat zij blijkbaar zonder verder vertoon inwilgde. Voorbij de klok van 22u werd het stil in haar atelier om na 7 ’s morgens zachtjes te herbeginnen met stevige uitlopers tussen 14u en de vooravond.

street-people-alessandro-andreuccetti-2d719045

Zo ging het kloppen zijn vierde maand in. Het behoorde bij de straat zoals de geluiden van de voorbij rijdende auto’s. Het kwam echter volop weer in de actualiteit toen het na negen maanden ophield. Niet even, niet een uurtje of twee, of bij zon- en feestdagen, maar gewoon een hele tijd, zelfs een week lang werd geen klopje gehoord.
De straatbewoners keken elkaar aan, draaiden hun hoofden naar het huisje van de weduwe Rutters en knikten veel betekenend.
‘Heb jij ze al gezien?’ vroegen ze aan elkaar. ‘Er is iets gebeurd met haar. Het is zo stil.’

Met het kloppen scheen ook de weduwe van de aardbodem verdwenen te zijn. Een afvaardiging van de werkgroep besloot bij gewone meerderheid bij haar aan te bellen.
Er verscheen niemand, ook niet na het zestiende belgeluid.
Ze was niet meer in de supermarkt geweest, niet bij de slager, niet in het park opgedoken, en ook de man van de hamburgertent kon met de hand op het hart verzekeren haar niet meer opgemerkt te hebben.
De politie werd verwittigd. Er verzamelde zich een kleine menigte toen deze zich toegang verschafte tot het pand.
Twee agenten verdwenen in het huis en kwamen tien minuten later kennelijk geschrokken weer buiten. Ze konden geen woord uitbrengen. Ze keken alleen met grote ogen naar de verzamelde straatbewoners zoals de weduwe hen had bekeken.
‘Jullie allemaal…’ zei een van de agenten die in de buurt woonde. ‘En ikzelf ook!’
De hele straat drong het huisje binnen, wormde zich door de kleine vertrekken en kwam in het atelier terecht.

mirror_labyrinth_ny_jh_mlny_3854

Daar zagen ze zichzelf staan. Al de bewoners van de straat en kleine omgeving. Levensgroot gebeeldhouwd: de uitbater van de supermarkt, de rechterbuurman, de op rust gestelde beroepsmilitair, de slager, de jonge oude juffrouw. Iedereen stond er levensgroot , met de blik naar een onzichtbare horizon, dromerig in de verte te staren.
De weduwe Rutters- De Geest is nog steeds vermist.

PAF_Jepe_Hein_JamesEwing-1015

Nawoord:

Eens de pers overvloedig -het was de maand augustus- over het voorval had bericht, kwamen de beelden in het plaatselijk museum terecht waar het bezoekersaantal steeg van 30 tot 30.000 per maand.
Er ontstond zelfs een heuse kunstbeweging die de alledaagse mens als onderwerp prefereerde boven de narcistische abstracties die toen opgeld deden.(K.A.M.: Kunst voor/met/van Alledaagse Mensen, met als symbool, inderdaad een kammetje!)
De inhoud van enkele werken wil ik de lezer niet onthouden:
-de vernedering: jonge half geklede vrouw voor de comissie van toezicht die haar na enkele turnbewegingen goedkeurt voor het arbeidscircuit. Een drieluik.
-de raad van beheer als laatste avondmaal
-werkeloze vaders bij de schoolpoort
-aangespoelde mensen: diverse locaties
-uitgerokken dagen: portretten van de oudere medemens
enz.
Vonden de enen deze beweging te links, van anderen kreeg ze net zo goed een rechtse kleur opgeplakt, wat bewijst dat ze inderdaad iets te vertellen had.

P1020116

Herinneringen bij werk van Georges Shaw (1966)

d4543ac06beb982ac109736cd32fdcb2

Coventry in de jaren tachtig en Turnhout jaren vijftig, beiden in de vorige eeuw, hebben op het eerste gezicht niet veel met elkaar gemeen, maar toen ik kennismaakte met het werk van de Engelse schilder Georges Shaw (1966) was ik meteen terug thuis, neen niet in zijn Coventry maar in mijn Kempisch stadje.

george-shaw1

Een kunstenaar kan met zijn erg persoonlijk werk een deur openen van je eigen vervlogen kinderjaren, want niet alleen de afbeelding telt, maar vooral de weergave van een atmosfeer, een aandacht voor details die meestal zelden of nooit het onderwerp zijn van kunst.
Ook de tijd was verschillend want de vijftiger jaren in de Kempen en de tachtiger jaren in de West Midlands zullen best onvergelijkbare gebeurtenissen herbergen. In de verbeelding van Georges Shaw en via zijn werk, ook in mijn verbeelding, zijn er verbindingen die, alhoewel niet dadelijk duidbaar, thuishoren in zijn ‘boyhood scenes’ of zoals hijzelf zegt in: ‘a kind of mourning for the person I used to be’’. Dat ‘rouwende’ werd in mijn ervaring gewoon een onder ogen zien, een herbeleven, van een onbekommerde jongen in een onbekommerde tijd.

Shaw, George, b.1966; Home Series

Loop je mee de trap op, boven zie je de jassen tegen de gebloemde muur hangen.
Het bekende ‘bodderen’ van opgroeienden wordt gedempt door de dikke trapbrede loper.
De deur is dicht, je bent thuis, op weg naar je kamertje. Je kijkt nog even achterom. Blik op de jassen verzekert je dat jij de laatste was. Zachtjes dus. Of hoor je al de vraag hoe laat het was toen je thuiskwam?

Shaw, George, b.1966; Scenes from the Passion: The Blossomiest Blossom

Margrietjes in het gras, voor de stenen muur de bloeiende boom, daarachter nog de eerste knoppen en piepkleine blaadjes. Vanuit je kamer herkende je elk seizoen. Als kind was er -zeker in de donkerte van de struiken- een plaats om een kamp te bouwen. Het versleten geel op de woningwand, de droevige gordijnen en de wolkenloze lucht: herken je de veelheid van emoties-zonder-naam?

Shaw, George, b.1966; Scenes from the Passion: The Swing

Gek op de regen, zou dat ziekelijk zijn? Tussen de winterse bomen het uitgeklede schommel-staketsel. Je zou er een tent van kunnen maken, maar daarvoor is de stad te dichtbij, het park te openbaar. Weerspiegeling. Je kunt je over de lucht buigen en je weet niet meer wat onder of boven is. Net datzelfde gevoel bij het zomerse schommelen.

Scenes from the Passion: Late 2002 by George Shaw born 1966

Een paradijs, deze verlaten en versleten garageboxen. Schuilplaats, schuchtere pogingen om je met twee veilig te voelen, niemand die de blos op je wangen ziet. Of een geheim clubhuis, een eiland voor eenzaam verdriet of samen die eerste sigaret opsteken?
Ver van de mensen, de natuur zal de bouwsels weldra inpalmen, maar de letters op de deuren roepen in de stilte van het voorbije.

2011GS_04-1264x960

Alleen het licht in de lucht. Beelden die je éénmaal hebt gezien zonder meer. Verdronken in dat paaslicht. De straat was er nog, het hekken en daarachter de stad, maar het moment van dit licht rukt je los uit de dagelijkse beslommeringen en hoe oud je ook zult worden, het licht zal nooit meer dat licht zijn. Twaalf, dertien was je. Vroeg opgestaan. Hoe moet je dit aan iemand vertellen?

5ee920bde95f8271a557f1d08754f62c

Lelijkheid bestaat niet omdat het verlatene, het zonder-mensen,  de wegwijzer bleef van de voorbije jaren. Weet je nog waar hij/zij woonde en hoe vaak je ‘elkaar ging roepen’ om samen naar school of jeugdbeweging te gaan. Hij woonde op het negende. Zo ver kunnen kijken op zijn kamertje dat was wel wat, en hij: ik vlieg wel eens naar jou maar ik denk dat je toen al sliep want je reageerde niet toen ik op de ruit tikte. Zotteke, zei je.

382L13021_6P4YV

Dit is het rood uit je herinneringen van dingen die er niet meer zijn. Fel rood. Een huisje waarin je met iemand via de munttelefoon kon praten, of gewoon schuilen voor de regen, of…
Op de gevel heeft de late zon schaduwen getekend. Lijnen van daken en over de muur met enkele donkere tegeltjes hoef je niet te klimmen want er is het wankele lichtblauwe poortje. Wij hebben thuis telefoon, zei je vriendje. Maar jij wist wel beter. Ja, hoor hij heeft thuis telefoon, zei je terwijl je elkaar met samenzweerders-ogen toelachte.

george-shaw-every-brush-stroke-is-torn-out-of-my-body-300dpi

Wij waren de laatste buiten-kinderen, denk je soms. Buitenspelen wanneer het maar kon. Buiten avonturen. Op weg naar school en terug. Met de club, met de jeugdbeweging, driekoningen zingend, kaarten verkopend, je kende de stad, de verste straat had geen geheimen meer, maar de bossen! De vakantiemaanden waren de maanden in de bossen van het Raadsherenpark of de bossen van Corsendonck en Sint Pieters-Lille. ’s Morgens vroeg vertrok je en ’s avonds als je honger kreeg, kwam je weer thuis. Waar ben je geweest? Langs de velden en de beken naar de bossen. Gezocht naar een verloren schat en hem niet gevonden. Geroepen. In de bossen klinken stemmen heel anders. In de zavelkuil knikkerbanen gemaakt en dan je gaan verbergen. Een-twee-drie-bedot! Namen op de bomen gevonden of geheime tekens.

GS 2017 Another Minutes Silence - GSHA00809

Ook de stilte. Vergeten dat er een bloeitijd was geweest. De blinde gevel waarachter de tijd netjes was ingedeeld terwijl hier buiten pogingen om het ook ‘netjes’ te maken je lieten weten dat de kindertijd eindig was, vlugger dan je wilde in het ‘unheimliche’ overging.

_52644548_52644546

Wat voorbij was werd achteloos achter gelaten. Net zoals iemand die voorbij was, dat leerde je snel.
Misschien was er mooi materiaal te vinden voor je kamp, maar zelfs dat werd je niet gegund. Toegetakeld vooraleer ze gedumpt werden. Je besefte dat ze geen wortel zouden schieten, dat ze je paradijs zouden bedelven maar tegelijkertijd trok het achtergelatene je aan, ging je op zoek naar oude kranten of vergeten boeken, naar een boodschap van toen, toen jij er nog niet was.

Screenshot+2019-02-10+at+16.51.46

George Shaw’s paintings are nostalgic images of street- and landscapes. “I started to make these paintings out of a kind of mournign for the person I used to be…” Born in Coventry in 1966, Shaw studied at he Royal College of London before moving to his current location of Ilfracombe, North Devon. Nominated for the Turner Prize in 2011, Shaw is an enamel painter, which he uses to paint vivid recollections of the council estate he grew up on. The nostalgia and childlike defiance embeded in these works constitute a personal memoir for the artist. His work has been described as “lift[ing] the paintings out of the realm of the purely representational, the ultra-realist, and [taking] it somewhere else, somewhere both old-fashioned and timeless, conservative yet contemporary.”

2-786x600

The results are not childish or naive, but mature and impressive. The slick nature of the paint creates a sleek smooth surface, closer to the surface of a photograph than to an oil painting. No trace of the texture of the board can be perceived. On close inspection the trace of the brush can be seen in the shape of the marks, but not through any disturbance of the surface. Shaw has achieved a unique light in these images, the pictures are both dull, dim and muted, while glowing with a suppressed light that perfectly depicts the sunlight behind clouds, the period of increased brightness after rain that is not yet a clear sky, which is a defining characteristic of this country. His skies take on a particularly uncanny sheen, rendered in this medium, when overcast they are like vast sheets of something leaden and seamless, when they are post-sunset skies they take on the glow of sheets of copper or zinc. (Paul Hardman, Aesthetica 2011)

7008

The paintings exclude people, both in their content and in the viewer’s engagement. They are places where the viewer is forgotten. You can’t get into them unless you agree to disappear from the world.

WG-GSHA-00172-300.jpg

And what a troubled state of mind it is. John Constable said he was inspired to paint by his “boyhood scenes”, and so is Shaw. But while Constable grew up in the Suffolk countryside that his paintings immortalise, Shaw grew up in the 1970s and 80s on Tile Hill estate on the outskirts of Coventry. This is the place he obsessively paints. He depicts the house where he lived as a child, a tree he could see out of his window, and woods close to the houses. Tile Hill was designed as a pastoral blend of nature and modern planning. As it has decayed before Shaw’s eyes, it has become a monstrous landscape of disillusion and betrayal. (The Guardian)

SHAW-Goal

3796bb7bc47ccc281619e338df2fde7a

8be37645bee8db1f2162bcd8c551f933ad82580d_2200

Bij een portret van Dylan Thomas

helemaal dylan th

Hierboven één van de twee portretten van de dichter door de bohemien Augustus John geschilderd, vorig jaar aangekocht door de National Portrait Gallery in Londen. Het andere portret onderaan bevindt zich in het National Museum Wales. Dit jaar wordt het nieuw verworven portret uitgeleend aan de Swansea’s Glynn Vivian gallery als ‘Coming Home’ project waarbij 50 portretten van de nationale collectie in locaties waarmee ze zijn geassocieerd worden getoond. Het portret zal in de nabijheid van het portret van Caitlin Thomas hangen, vrouw van de dichter.

caitlin schilderij

De twee mannen onmoetten elkaar in de vroege jaren 1930 in de Fitzroy taverne in Fitzrovia-Londen. Ze werden vrienden en ‘drinking buddies’, zelfs nadat Thomas het hart veroverde van John’s veel jongere minnares, de ‘chorus line dancer’ Caitlin Macnamara, Thomas’ toekomstige vrouw.
( Over dat ‘minnares’ zijn van Augustus J. heeft ze zelf ontluisterend geschreven: Augustus made me very anti-sex: you couldn’t call his man-handling making love; there was no tenderness at all. It was horrible, with his great hairy face: I don’t know why I didn’t fight it; why I just let him get on with it when I certainly had no pleasure myself – it was like being attacked by a goat. The saddest thing is that my whole sexual development happened the wrong way round. It was a catastrophe from which I have never quite recovered. —en dan bespaar ik de lezer de beschrijving van de artiest de na het poseren gewoon bezit neemt van zijn ‘model’. Of deze beschrijving klopt blijft een open vraag want Caitlin was ook geen doetje en paste de ‘werkelijkheid’ meer dan eens aan waar het haar het beste uitkwam.)

95424-caitlin_augustus_john

Caitlin, at age 22, was mesmerized by Dylan and took him to bed with her that first night. From the beginning Dylan, the penniless Welsh poet, was more elfin than macho. Barely 5’2″, he shyly crawled into the sack wearing a long nightshirt to his knees. “In bed it was like embracing a child rather than a man,” she has said. “He felt so young and tender, so soft and sweet.”

Fitzroy-Tavern-31-1024x768

Dylan Thomas (1914-1953), een van de de meest boeiendste dichters uit de 20ste eeuw, ook bekend voor zijn drank- en vrouwenzucht, poseerde twee maal voor John: laat 1937 of vroeg in 1938 toen hij 23 was.
De portretten werd gemaakt kort na zijn huwelijk met Macnamara, tijdens de bezoeken aan haar moeder in Hampshire, die dichtbij John ’s atelier woonde.

Caitlin-Thomas

John schreef voor die gelegenheid: “We frequently met … I got him to sit for me twice, the second portrait being the more successful: provided with a bottle of beer, he sat very patiently.”
Maar de bewondering voor de dichter bleef niet duren:
The allure of Thomas’ company soon faded “when his magic had departed, leaving nothing but the interminable reverberations of the alcoholic.” John did not even care overly for the work. When it came to Under Milk Wood “the whole hotch-potch is a humourless travesty of popular life and is served up in a bowl of cold cawl in which large gobbets of false sentiment are embedded. Pouah!
Dylan was at at the core a typical Welsh puritan and nonconformist gone wrong” was his conclusion. “He was also a genius.” (Gepubliceerd in John’s memoires: ‘Finishing Touches’)
Dit mooie portret van de jonge Dylan Thomas, met rode ‘curly locks and a fresh, butter-wouldn’t-melt expression, is door The National Portrait Gallery aangekocht.

helemaal dylan th

‘Thomas’s innocent-looking features, with tousled curly hair, plump lips and wide eyes, belied the poet’s reputation as a hell-raiser, alcoholic and womaniser.’
Pamela Hansford Johnson wrote:
He revealed a large and remarkable head, heavy with hair the dull gold of threepenny bits springing in deep waves from a precise middle parting. His brow was very broad, not very high: his eyes the colour and opacity of caramels when he was solemn, the colour and transparency of sherry when he was lively, were very large and fine, and the lower rims heavily pigmented. His nose was a blob, his thick lips had a chapped appearance.

Hansford Johnson picked out one feature that to her eye distinguished the young Dylan: “His chin was small and the disparity between the breadth of the lower and upper parts of his face gave an impression at the same time comic and beautiful.” The most revealing psychological aspect of the portrait is the contrast between expression and features. The face in its softness might be mistaken for the depiction of a fourteen year old boy. But the gaze into the middle distance is that of maturity. Portraits always juggle formal ingenuity with fidelity to likeness. With its snail trails of pigment, its zigzags, its spots and its dashes this picture compels. Its visit to Swansea next year is to be warmly anticipated. (Wales arts review)

Dylan-Thomas-1030x692

Augustus John (1878 – 1961) is widely regarded as one of the most important British artists of the early twentieth century, celebrated for his keenly observed drawings and expressive portraits. Born in Tenby, Wales, he was the brother of fellow artist Gwen John. He studied at the Slade School of Art, London (1894-98), where he was a brilliant student and quickly gained a reputation as an outstanding draughtsman. A hugely charismatic figure, John cultivated a strong bohemian image and became a leading figure of the avant-garde in the Edwardian period. In 1900 he began exhibiting at the New English Art Club, becoming a member in 1903. He also became involved in the Camden Town Group but remained largely independent from artistic trends and movements.

John, Augustus Edwin, 1878-1961; Dylan Thomas (1914-1953)

I see you boys of summer in your ruin.
Man in his maggot’s barren.
And boys are full and foreign to the pouch.
I am the man your father was.
We are the sons of flint and pitch.
O see the poles are kissing as they cross.’

0422_Corbis