Eens hij zijn zonden heeft gebiecht en duidelijk bevrijd de biechtstoel verlaat, wordt de bekeerling door een verheugde engel opgewacht terwijl de boosdoener (toevallig een vrouw?) nog aan de duivelse ketting ligt terwijl ze wellicht de waarheid geweld aandoet als zij het over haar snode daden heeft. Een samenvatting van een mechanisme dat in onze jonge jaren wisselgeld was voor een makkelijke vorm van zelf-verzoening. De penitentie, een tientje van de rozenkrans of een akte van berouw bidden, bleek geen onoverkoombare opdracht. De glans van de gepoetste ziel was geen lang leven beschoren maar de gereinigde werd eventjes van vleugels voorzien.
In dit fraaie werk van de Russische schilder is de biechtstoel vervangen door de aanwezigen die onrecht is aangedaan. Er moet duidelijk een document getekend worden, de vinger van de priester wijst het aan. De vrouwen vragen om begrip. Bekijk de verschillende reacties:
Op een heel aparte manier benaderde Desmond Tutu het begrip vergeving.
Zoals algemeen bekend is in Zuid-Afrika na de afschaffing van de apartheid in 1990 een weg van vergeving ingeslagen. Leiders als Nelson Mandela en Desmond Tutu beseften dat vergeving het enige alternatief was voor een lange periode van gewelddadige wraak jegens de verslagen onderdrukker. Desmond Tutu ging op deze weg voorop. Hij ontving hiervoor de Nobelprijs voor Vrede. (Stefan Kapitany)
[…] Het pad naar vergeving is niet gemakkelijk. Op dit pad moeten we door de modderbanken van haat en woede waden en onze weg door verdriet en verlies vinden om uit te komen bij de acceptatie die kenmerkend is voor vergeving. Het zou veel gemakkelijker zijn deze reis te maken als de route duidelijk gemarkeerd was, maar dat is niet zo. De scheidslijn tussen degenen die kwaad hebben berokkend en degenen wie kwaad is aangedaan, is ook niet duidelijk te trekken. Allemaal zijn we nu eens degene die gekwetst wordt, dan weer degene die kwetst. En voordat we er erg in hebben, overschrijden we de grens en slaan we van verdriet en woede wild om ons heen. Allemaal overschrijden we deze grens regelmatig.
(Het boek van vergeving. Desmond & Mpho Tutu)
[…] We begeven ons niet luchthartig op het pad van vergeving en ook reizen we niet zonder enige vrees dat het misschien niet allemaal volgens plan zal gaan. Vergeving is een gesprek en hiervoor is, zoals voor de meeste belangrijke gesprekken, een taal vereist die helder, eerlijk en oprecht is. […] We zouden ons schuldig maken aan het maken van valse reclame als we je niet zouden vertellen dat, zoals bij elk gesprek, de uitkomst van het vergevingsproces van tevoren onbekend is. (ibidem)
[…] In Zuid-Afrika is Ubuntu onze manier om vat te krijgen op de wereld. Het woord betekent letterlijk ‘menselijkheid’. Het is de filosofie en het geloof dat iemand alleen maar iemand is via andere mensen. Met andere woorden: we zijn alleen mens in relatie tot andere mensen. Onze menselijkheid is onderling verweven en elke scheur in het weefsel van onze verbondenheid moet gerepareerd worden opdat we allemaal heel worden. Deze onderlinge verbondenheid is de echte basis van wie we zijn. (ibidem)
Deze mooie ideeën en praktijken vond ik op de pagina van de Nederlandse psychiater Stefan Kapitany. Hij bespreekt er ‘Het Boek van Vergeving’ (Desmond Tutu en dochter) en noemt het in feite een kern van persoonlijke ontwikkeling, uitgesplitst naar vier essentiële onderdelen. Zij noemen dit het viervoudig pad van vergeving:
- het vertellen van je verhaal
- het benoemen van je pijn
- het vergeven van jezelf of de ander
- het loslaten of vernieuwen van de relatie.
Je kunt hun uitwerking lezen op de website van Stefan Kapitany:
