Verf
hoorbaar maken.

Vergis je niet
-terwijl zij zingen
of in heilig gezelschap zijn-
kijken zij
moeiteloos
 door vijfhonderd jaar
ons aan.

Met zoveel
heiligheid beladen
kennen zij de wereld
van alledag.

Kortstondig
het lied
maar telkens weer
gezongen.
Sotto voce.

Kijk even rondom jou.

We zien ‘van alles’, dus niets.

Richt je blik op iets onbelangrijks.

Herhaal dat enkele malen.

Breng die dingen samen.

Rangschik ze naar eigen voorkeur.

Je hebt je eerste ‘stilleven’ gemaakt.

Henri Fantin-Latour schilderde die dingen op een doek.

De mythisch-geschoolde zal gisteren, bij het bekijken van het binnendeksel van de cassone, zeker hebben uitgeroepen: maar-maar-maar toch, het is een moeder-kind-verhaal, beste!
En inderdaad, de roepers hebben zelden gelijk, maar deze keer moet ik hen over de roepende bol aaien en zeggen:  het was een moeder-kind-verhaal.  
Venus, in het Grieks Afrodite, en haar zoontje Eros werden in laat gotische stijl op de binnenkant van de cassone treffend uitgebeeld.
De vader van de gevleugelde, smid Hefaistos, was zoals veel vaders afwezig wegens drukke bezigheden. ( voor de godenschaar).
Natuurlijk kun je met die wetenschap een kwis winnen of indruk maken bij een museum-bezoek, op zichzelf goede ervaringen, maar ik dacht eerder aan het ‘onbevangen’ kijken.  
De verwondering waarover Klara niet kan zwijgen schiet wortel in het onbevangene, het ervaren zonder al te veel voorkennis.

Paolo dit Stefano Badaloni (zeg dit luidop en je bent met Italiaanse muziek bezig) die ze ook Paolo Schiavo noemden, was voor mij een totaal onbekende., maar via zijn huwelijkskist kwam ik bij een mooi werk van hem terecht, nog in laat gotische stijl.  Ook een moeder-kind verhaal waarbij de vader van ondergeschikt belang bleek te zijn.
Kijk maar.

Het is een fraaie aanbidding van de koningen, geheel gekleed in de Florentijnse kledij van die dagen.  Maria, Jozef en het kind hebben nog gouden cirkels achter hun hoofd, goud dat schittert in het licht van een wat magere ster die hen naar het kind heeft geleid.
Kijk naar de hoofden van moeder en kind, hoe ze zich verwonderd buigen naar de geknielde wijze die het voetje van de baby kust, terwijl de twee metgezellen het verhaal van hun tocht nog eens aan elkaar vertellen.  Helemaal rechts komt een staljongen kijken achter een paardenhoofd.
Jozef zit er ‘ootmoedig’ bij.  Hij doet zijn best een goede vader te zijn.

Vergeet de voorbije drukte, laat het vuurwerk voor wat het waard is en kijk naar deze Italiaanse verbeelding van bijna zeshonderd jaar geleden.
Het vervolg van dit verhaal, de vlucht naar Egypte, een actueel thema, beweegt zich in diezelfde innige sfeer, zonnetje in de donkere lucht inbegrepen.

Op een Italiaanse huwelijkskist (cassone: lange kist) deze ‘gevleugelde’ en ‘liggende’ die afwachten.
Wie trekt wie naar wie?
Het mag misschien toevallig zijn, maar dit gevoelige tafereel speelt zich af op de oever van een rivier.
Heeft de gevleugelde haar met deze sliert uit het water gehaald of was zij het die nu de buit van een wonderbare visvangst bekijkt?
Zedenmeesters zullen beweren dat je door -wat wij onbevangenheid durven noemen- kunt verdrinken in de poel des verderfs.
De licht gevoileerde dame schijnt te aarzelen, al wijzen de kussens achter haar op horizontale plannen.
Het is dan ook een huwelijkskist uit het vroege quatrocento, maar met aandachtig kijken kun je leuke vragen stellen zonder dat er punten op een goed antwoord staan.
Dat je naar de vorm van het voorwerp het begrip ‘kist’ ook naar niet zo speelse levensmomenten kunt doortrekken is puur chagrijn van een bijna 74-jarige.

Bij de les blijven?

Ziehier de vermelding:

Paolo di Stefano Badaloni, called Paolo Schiavo (b. Florence, 1397–d. Pisa, 1478). Inner Lid from a Cassone with Venus Reclining on Pillows. Florence, 1440–45. Tempera on panel; 20 x 67 in. (50.8 x 170.2 cm) without frame. Museo Privato Bellini, Florence (wat betreft de bovenste afbeelding)