foot

Ik gebruik de foto van dit mooie beeld in de omgeving van Washington om de machteloosheid te illustreren, ‘les sequestrations’ zoals Monique Nemer haar volgende hoofdstuk betiteld.

Niet dat ze alleen eigen is aan personen met dergelijke Gidiaanse levenswandel, ik denk dat we allen de onmacht herkennen waarin we ons dagelijks proberen staande te houden tegenover wat men zo mooi ‘levensverwachtingen’ noemt, en die met het weglaten van de ‘w’ vlug omslaan in ‘levens-verachtingen’.

De loodzware aarde, en of dat nu de tijdelijkheid is, of de omgevingsdruk, of het beluisteren van radio-1, het opspringen uit de verplettering, het loskomen van deze dagelijkse zwaarte is ons zelden gegeven.

De figuur van Madeleine Gide mag ook daar een voorbeeld van zijn.
‘Si le grain ne meurt’ eindigt met deze zin:

En Emannanuèle, c’ était le ciel que mon insatiable enfer épousait. {…} A quelque temps de là, nous nous fiançames.’

 

En de tweede editie van Corydon eindigt met deze zinnen:

‘Après quoi seulement le garçon {…} songe à la femme – c ‘est à dire à se marier.’

 

De definitieve editie doet er slechts zes lijntjes bij die eindigen met:

‘ Sans rien ajouter qu’ un adieu, je pris mon chapeau et sortis, bien assuré qu’ à de certaines affirmations un bon silence répond mieux que tout ce qu’ on peut trouver à dire.’

popjes

00-004462

 

 

 

 

‘Se fiancer, se marier, se taire.
L’ identité des silences qui suivent l’ évocation de l’ engagement conjugal relie au moins autant ces deux textes que leur contenue explicite.
Silence imposé, sur la question homosexuelle, par la société.
Silence reconduit au cœur de l’ intime, avec une violence implacable, par Madeleine Gide.’

Het woord ‘violence’ verbaast ons, dat woord bij een vrouw bij wie we eerder ‘medelijden’ zouden betuigen…

‘…l’ épouse vierge cloîtrée à Cuverville, victime non seulement des aberrations sexuelles d’ un mari avec elle impuissant mais aussi, et surtout, de sa folle détermination à plaider publiquement pour son “anomalie”, entraînant le nom qu’ elle porte dans l’ opprobre.’

 

Het drama dat ze de ‘joies de foyer (forcement harmonieux) en eigen kinderen (forcement angéliques) moet missen maakt haar par excellence een slachtoffer, beeld waaraan Gide, verteerd door schuldgevoelens, heeft meegewerkt, wat hij bij vrienden “son drame secret’ noemde.

Erg gevat vraagt Nemer zich af of Gides drama het drama van Madeleine was?

Er zijn slechts enkele brieven van haar bewaard, maar geen enkel ‘document intime’.

‘Inutile de pousser en ces termes une investigation par trop soumise à la subjectivité – et à l’ anachronisme.
En revanche, l’ envahissement par le silence de ce couple d’ abord fondé sur le partage exalté des émotions esthétiques et religieuses, le rétrécissement de l’ espace de parole consenti à Gide par Madeleine puis l’ asphyxiant mutisme qu’ elle lui impose sur l’ homosexualité, valent d’ être considérés, tant ils ont à voir avec les stratégies d’ écriture, privée et publique, comme les mode de vie, qu’ il adoptera.’

 

Het eerste werk van Gide, ‘Les Cahier d’ André Walter’ waarin hij zijn nichtje Madeleine zijn liefde betuigt doet Jean Delay besluiten:

Madeleine n’ a jamais été la femme d’ André Gide, mais elle est demeurée l’ eternelle fiancée d’ André Walter.’

We zullen morgen proberen iets dichterbij deze raadselachtige vrouw te komen.