“De November-Groep”: het Fins expressionisme

Cawén, Alvar – Members of The November Group

De November-Groep (Marraskuun ryhmä) was een vereniging van Finse expressionistische kunstenaars die zich rond Tyko Sallinen hadden verzameld. (Niet te verwarren met de Duitse Novembergruppe). De groep werd opgericht in de tijd dat Finland zich onafhankelijk verklaarde van Rusland. De leden van de November-Groep waren soms agressief nationalistisch ingesteld en creëerden een typisch Finse vorm van expressionisme. De November-Groep veroorzaakte de grootste opschudding ooit in de Finse kunst. In de Finse kunstgemeenschap van die tijd vertegenwoordigde hij alles wat lelijk, incompetent, vervormend en primitief was. Tegenwoordig wordt de beweging beschouwd als een van de belangrijkste en meest invloedrijke stromingen in de Finse kunst.

Sokea soittoniekka (Blind musician) by Alvar Cawén (1922).

November Group (Marraskuun ryhmä) was an association of Finnish expressionist artists, gathered around Tyko Sallinen. The group was founded in time when Finland declared its independence from Russia and the members of the November Group were sometimes aggressively nationalistic in outlook, creating a distinctively Finnish form of Expressionism.[1] The November group caused the greatest ever uproar in Finnish art. In the Finnish art community of its age it represented everything that was ugly, incompetent, distorting and primitive. Today the movement is considered one of the most important and influenced movements in Finnish art. (1917-1924) (Wikipedia)
Tyko Salinen Self-Portrait 1914

De groep ontleende zijn naam aan de maand van zijn eerste tentoonstelling.

Sallinen, Collin en Cawén hadden in Frankrijk gestudeerd en waren bekend met het Franse fauvisme en expressionisme. Ze kozen echter voor donkergrijze en bruinachtige kleuren in plaats van de felle kleuren van het Franse fauvisme. Ze namen ook invloeden over van het kubisme en het Russische kubus-futurisme.

Veel van de toekomstige groepsleden hadden elkaar al in 1910 ontmoet in Denemarken, waar ze logeerden bij Taylor Niels-Peder Rydeng, die een mecenas en verzamelaar van moderne kunst werd.

Tyko Sallinen: Piruntanssi, 1919. Kuva: Laura Railamaa/Yle

De November-leden vormden een diverse groep bevriende radicale kunstenaars uit die tijd, 14 mannen in totaal. Er waren geen vrouwen bij. Het beeld van het Finse modernisme en expressionisme – en dus van de Novembergroep – was uitgesproken mannelijk.

Max Fritze vertelt dat de vrouw van de kunstenaar Ragnar Ekelund, Inkeri Siegberg, in 1924 een keer werd uitgenodigd om deel te nemen aan een tentoonstelling van de Novembergroep. Ze werd echter niet vermeld in de tentoonstellingscatalogus.

Mikko Carlstedt: Torikoju, 1920–1921 Kuva: Laura Railamaa/Yle (De wildverkopers)

Het onverbloemde portret van de November-groep wekte veel wrevel bij tijdgenoten. Finnen waren niet gewend om zichzelf in zo’n ‘vervormde’ spiegel te zien.

Bij de eerdere nationale romantische kunst waren kijkers gewend aan een geïdealiseerd beeld van het volk, mensen die subliem waren in al hun bescheidenheid. Het leidende principe van de November-groep was eerlijkheid.

De mensen in de schilderijen van Tyko Sallinen werden bijvoorbeeld afgedaan als Oost-Mongools, overwoekerd en vervormd. Het was een tijd van rassendoctrines en de jonge Finse natie had blijkbaar grote behoefte om te laten voelen dat ze bij het westerse menselijke ras hoorde.

Tyko Sallinen: Saunassa I, 1922. Kuva: Laura Railamaa/Yle

De geest van rebellie verenigde de November-groep wel, maar hun rebellie was niet gericht tegen de politiek, maar tegen de nationale romantische kunst van het verleden en haar vertegenwoordigers. Ze bewonderden het Europese modernisme, het emotionele expressionisme en het kubisme, dat geometrische basispatronen gebruikte om het onderwerp vanuit verschillende hoeken tegelijk te tonen.

Alvar Cawén. De herstellende. The Convalescent
De November Groep volgde de internationale kubistische trend en had een negatieve houding ten opzichte van kleur, hoewel de leider van de groep, Sallinen, in het begin van zijn carrière experimenteerde met een puur palet en een regenboogkleurbron. Over het algemeen was het kleurenschema van de groep erg donker en aards. Nationale thema's domineerden. Nieuwe artistieke trends werden echter niet gewaardeerd in Finse kunstkringen, en vooral Sallinens vrije, sterke stijl werd sterk bekritiseerd.

Hoewel de groep werd gevormd rond Sallinen, wordt Juho Mäkelä, wiens krachtige schilderijen de aandacht trokken in de jaren 1910, vaak beschouwd als de eerste vertegenwoordiger van de beweging.

De November Groep hield zijn eerste tentoonstelling in 1917 en organiseerde tussen 1917 en 1924 vijf tentoonstellingen in verschillende samenstellingen. (Wikipedia Finland)

Frans Alvar Alfred Cawén. ‘Matti’. 1933
De November Groep: Wäinö Aaltonen, Ilmari Aalto, Mikko Carlstedt, Alvar Cawén, Marcus Collin, Ragnar Ekelund, Viljo Kojo, Anton Lindforss, Alex Matson, Juho Mäkelä, Eero Nelimarkka ja Tyko Sallinen.
Koli at Helsinki Central Station by Eero Järnefelt with help from Alfred William Finch and Ilmari Aalto, 1911

Imari Aalto. Portrait of Artist Karnakoski, 1917

Mikko-Carlstedt

Marcus Collin
(Finland, 1882-1966)

Alvar Cawén “Pime” (blind)

Juho Mäkelä. 1915. Herfstwolken

Addendum: Het is erg nuttig om de geschiedenis van de Finse burgeroorlog uit 1918 als dreiging en daarna als achtergrond van deze beweging te zien. Hij duurde van 21/1 tot 15/5 van dat jaar. Die oorlog verklaart zeker ook de dynamieken de innerlijke tegestellingen van en in de beweging .

Lees:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Finse_Burgeroorlog

Tyko Sallinen: Leppiä keväällä, 1911© HAM / Kuva: Hanna Rikkonen

Bezoek ook het mooie werk van de groep en Alvar Cawén (1886-1935):

https://artvee.com/dl/members-of-the-november-group/

Alvar Cawén Venster