De ziel uitlaten? Geen slechte lucht te vrezen, gewoon uit de dagelijkse kortzichtigheid een deur naar landschappen openduwen en zonder bekommernis of wetenswaardigheden het vaak nog onbekende landschap in. Ziel onder de arm. Kijken. Onder de balken door de weide oplopen. Je omdraaien en even wachten of degene die je liefhebt je achterna komt. Waarom je op de loop bent zou de geschiedenis je kunnen leren, die jaren in Litouwen, maar nu -op dit heiligste ogenblik- is het schuldenvrij. Jouw landschap.

Kwebbelend kwamen ze uit de wind tevoorschijn

Kwetterend doken ze op uit de wind
naderden
        de krakende poorten van de dood
passeerden

en
- oh hemel -
zonder het te beseffen kletsten ze verder

© Donaldas Kajokas From: Meditacijos
Vilnius: Vaga, 1997

Laten we het bronwater, 1910, nemen door Vilhelms Purvitis. De Letse kunstenaar kopieert de gevolgen van het ontdooien niet graag. Hoewel het water verstoken is van winterijs en er  berken en sparren in worden  gereflecteerd, speelt het tafereel zich elders af. Een verbeelding die verder gaat dan de pure en eenvoudige beschrijving, akkoorden anders dan de directe van bomen. Oppervlak-effecten als een soort meditatie, de zoektocht naar een innerlijke ruimte die openstaat voor de droom en die  als een spiegel waarin de flora deze keer geen van beide is, maar onze eigen aarzelingen in de schaduw van een kosmos, zowel ver als dichtbij.

(Baltische verf:  terra incognita. Bertrand Raison)

(Vilhelms Purvītis)

“De diepste essentie van een kunstwerk kan niet worden begrepen en uitgeput. (...) De werken van de grote meesters zijn eeuwig mooi en onverwoestbaar door het feit dat ze gecreëerd zijn met een immense kracht van de geest. (...) Eeuwig onpeilbare schoonheid komt voort uit een waar kunstwerk.”

(Vilhelms Purvītis)

Dat zullen we doen.

We zullen mensen van heinde en verre oproepen
en we zullen het doen.
Samen zullen we creëren.

We zullen de natuur doen.
We maken een appelboomgaard, we maken een bos,
we maken een bloem in de wei.
Stilte in de avond.
Vrede zullen we doen.

We zullen streven naar het mooie.
“Handen moeten getraind worden, geesten moeten gewekt worden.”
We zullen alle dingen harmonieus doen.
We zullen doen om de schoonheid van Letland te laten doorschijnen.

We zullen een wit overhemd aantrekken en de aarde uitgraven.
We zullen de aarde uitgraven zoals niemand voor ons dat ooit heeft gedaan.
We zullen het museum maken, we zullen de tempel maken.

En ons werk zal ons creëren.
De werken zullen onze wegwijzers zijn.
We zullen het zelf doen.

We zullen het doen.

Manifest van het Purvitis museum 
bezoek:

Muzejs

Visual music’ – these are the words often used to describe the oeuvre of Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875–1911), one of the most prolific figures in the history of Lithuanian art. A composer and an artist, Čiurlionis produced more than 200 musical compositions and 300 paintings despite his untimely death at the age of thirty-five. Working at the turn of the twentieth century, he was keenly aware of both pan-European intellectual developments and tensions within Lithuania, especially the growing concern for the nation’s independence from the Russian Empire. In his works Čiurlionis combined international fin de siècle ideas of Symbolism, cosmology, and metaphysics with motifs from Lithuanian folk culture, and presented them all in compositions centred around music.

Gusté Matiulionyte. Hasta 2021

Kandinsky has generally been seen as the forefather of abstract art. 

But in 1951 the art critic Aleksis Rannit claimed that the Lithuanian artist M.K. Čiurlionis had beaten Kandinsky to the punch by several years. Was he correct? Watch and find out! (5')

Between 1894 and 1899, Čiurlionis, a talented young pianist and organist, travelled to the Conservatorium in Warsaw where he studied music, and then to the Conservatorium in Leipzig from 1901 to 1902. It was not until 1899 that he took up drawing and painting, enrolling in the Warsaw Art Academy in 1904 when he was 29 years old, and remaining there until 1906. After 1906, painting came to dominate his output until he died in 1911, although he remained an active composer. (ART UK)

[in het diepst van een koude winter...]

een diepe koude winter 
toen er zelfs geen stoom uit de mond kwam 
maar giraffen rond dartelden op stoppelvelden 
eilanden en fregatten haakten in de zeilen
 er liep een kind aan de rand van het bos, het sloeg af 
naar het pad dat langer was 
maar alleen de kleine vos die met het kind meeliep 
zag deze beelden - een witte witte witte drie keer.

Donaldas Kajokas. (1953)

Vanaf februari 2025 zijn ze niet meer verbonden met het Russische stroom-netwerk, de Baltische Staten.
De Litouwse minister Šakalienė haalde tijdens de HCSS-bijeenkomst ‘Baltic Defence Line’ een persoonlijk verhaal aan. Een oom van een van haar ouders belandde in een Siberische cel. “Hij verspreidde pamfletten, waarop ‘Litouwen is vrij’ stond. Hij werd gevangen genomen en gemarteld. Rusland gaat met niemand medelijden hebben. Het maakt niet uit of je man of vrouw bent, volwassen of nog maar een kind. We moeten ons zo goed mogelijk voorbereiden. Want afschrikking is onze beste defensie.”
De Baltische landen zijn uiterst kwetsbaar voor Russische dreigingen. Ze hebben ze een 520 kilometer lange grens met Rusland en de Russische enclave Kaliningrad, thuisbasis van de Russische Baltische vloot, ligt direct naast Litouwen. Daarnaast is hun bevolkingsaantal, 6,2 miljoen in totaal, zeer gering en liggen ze geografisch geïsoleerd t.o.v. de EU- en Navo-kernlanden.

Poëzie via Duitse en Engelse vertalingen:

https://english.lithuanianculture.lt/category/lithuanian-culture-guide/literature/poetry/