DAVID

 

Je kunt je inderdaad afvragen waarom Gide dit huwelijk dat hijzelf zijn “deboire conjugal” noemt, heeft gewild.

Hij kende haar van in zijn kinderjaren, hij kende zowel haar kwaliteiten maar ook wat Nemer haar “raideurs paniques” noemt, “fort peu compatibles avec sa (Gides) complexe ductilité”.

Je zou kunnen zeggen dat hun huwelijk een wederzijdse opsluiting in de stilte was-

‘Elle a su s’ envelopper de silence; mon silence autant que du sien.’

Je kunt het leeftijdsverschil aanhalen, André was twee jaar jonger, of hun familie-verwantschap, hij was haar volle neef, of het fortuin, zij kwam uit een grote familie, hij was enig kind.

Je zou kunnen zeggen dat de buitenechtelijke avonturen van haar moeder Mathilde haar een trauma hebben meegegeven.
Er is de vroege dood van haar vader die van tante Juliette Gide een strenge vervangster van de vaderlijke macht maakte.

Een zekere psychologische afhankelijkheid ook “docile aux interdictions’, en het huwelijk met André dat onder dit gesternte moest dienen:

‘Il faut vous hâter: mariage et vie à la campagne. Si votre nièce l’ aime tendrement, elle se devouera à lui.’

Het vervelende was dat noch de ene noch de andere partij hun kindertijd-cocon wilde verlaten.

In 1891, na de eerste afwijzing van André schreef Madeleine:

Que j’ aime André d’ amour? Non – en toute sincérité devant moi-même. Amour implique, me semble-t-il, désir – quelque chose de brûlant, de passionné qui n ‘ existe pas (ni en lui, ni en moi).’

En in zijn André Walter beschreef hij Emanuelle als tweelingzus van Madeleine, en wenste:

‘Aussi bien je ne te désire pas. Ton corps me gêne et les possessions charnelles m’ epouvantent.’

dyn008_original_419_409_jpeg_20344_c2bd9e3b7716afdba9199e84f3c933c1

En Monique Nemer vult dit idee aan:

‘A-t-elle noté combien, dans l’ angélisme général du texte, cette phrase-là dit moins le libre choix d’ un amour mystique qu’ une répulsion instinctive face au “mystère féminin”?’

Ja, zou je zeggen als je in 1895, naar aanleding van Voyage d’ Urien’ haar commentaar leest:

‘Comment, ayant eu cette vie si intacte, si pure, as-tu écrit certaines pages du Voyage d’ Urien qui m’ont fait, l’ autre jour, fermer le livre?’

Maar kan een jonge bourgoise uit de provincie op het einde van de 19de eeuw, opgevoed in een rigoureus protestantisme , kan zij uit enkele pagina’s de link maken met een seksualiteit waarvan zij door haar opvoeding totaal onwetendend is?

Wat kan op de vooravond van hun huwelijk Madeleine weten van Gides zeden en gewoonten, laat staan van de homoseksualiteit in het algemeen?

Maar toch kon Gides moeder wel ’t een en ander vermoeden nog voor Oscar Wilde in de kranten kwam, als haar zoon haar vanuit Algerije schreef naar aanleiding van zijn ontmoeting met Wilde en lord Alfred:

‘Si Wilde ne jouait pas à Londres à trois cent représentations et si le prince de Galles n’ assistait pas aux premières, il serait en prison et lord Douglas aussi.’

Anderzijds was tante Juliette niet helemaal onwetend over ‘homoseksualiteit’.

dyn008_original_475_380_jpeg_20344_d8f47359f57bbfd32960f26fe812035d

Nog voor het proces Wilde knipte ze allerlei procesnieuws in die trant uit de krant en ze was het volmondig eens met de uitspraak van rechter Wills die Wilde van jeugdbederf beschuldigde en het spijtig vond dat hij volgens de wet hem maar twee jaar in de gevangenis kon opbergen.

Toch, ondanks haar puriteinse opvoeding, heeft Madeleine met de veroordeelde te doen.
Ze stuurt Gide krantenknipsels:

‘As-tu vu la condamnation des deux (Wilde en Taylor) accusés anglais? Je t’ envoie ce fragment de journal à ce sujet. Si ces détails sont exacts, la peine du hard labour serait digne d’ être ajoutée, en chapitre supplementaire, à celles de la sinistre Maison des morts- ou bien à été oubliée par Dante. C’ est affreux, n’ est- ce pas?’

Was het nu omdat er een vriendschapsband bestond tussen Wilde en Gide dat ze deze veroordeling “affreuse” vond, vraagt Nemer zich af, of had ze toch een vermoeden dat André op een of andere manier bij zo’n schandaal kon betrokken zijn, of erger nog dat zij als zijn vrouw daar ook bij vernoemd zou worden?

Ik denk dat deze elementen al schakeringen hebben aangebracht bij Madeleines uiteindelijke ja-woord.
Nuances en schakeringen, en stilte als we toch moeten oordelen, laat staan ver-oordelen.
Een stilte waarin mededogen, dat oude woord, ons eerder verbindt dan het gemakkelijke misprijzen.

dyn008_original_600_419_jpeg_20344_555d2d87e0509bfcf2daa6e6564715b8