DE VERVALSERS

berlijn

Lieve Berlijnse,

Met innige dank voor je mooie stemmen van het Thomanerchor uit Leipzig
Hun beertje vind je naast jouw kaart, een foto van ene Joseph Hüber uit 1991, en er staat in grote letters bij: GARANTIERT KEINE MONTAGE.

Dat is een mooie waarschuwing in Photoshop-land natuurlijk, want waar Pilatus al vroeg ‘Quod est veritas?’ zo moeten wij ons voortdurend afvragen of de werkelijkheid op een afbeelding ook een werklijkheid is of was.

De volmaaktheid van gefotoshopte meiden is bekend, en als ik terugdenk aan een film met Annie Girardot die om een foto-vervalsing draait, nauwelijks twintig jaar geleden, dan zou je je nu bescheuren want de afgebeelde werkelijkheid is inderdaad nog zelden de werkelijkheid.

dyn001_original_188_283_jpeg_20344_1ab6d72d97e5c9bf7debff156ee82a57

Aber hier keine Montage.
Wel is de Duitse kunst op allerlei vlakken altijd sterk geweest in ‘montage’, pictoraal, maar ook het theater van de dertiger jaren ontdekte de montage en de collage, tot er in 1945 niets meer te monteren viel want je kunt mooie kiekjes maken van ruïnes, en je kunt de vergankelijkheid -zelfs van antiek- voor je geest halen, maar daar houdt het op, tenzij je zoals in de 18de-19de eeuw van ruïnes houdt (ook een Duitse eigenschap?) en je ze op maat voor je park (want tuin is een te klein begrip) kunt bestellen.

dyn001_original_358_235_jpeg_20344_eae89ef81d74903a5eaa042d87155ca1

En de combinatie met de stemmen van het Leipziger Thomanerchor, vooral dan van de jongensstemmen, ligt voor de hand.

In enkele jaren tijd zijn de vocale mogelijkheden van een jongensstem uitgeput, en al was in vroegere tijden daar een ingreep voor, de castrati hadden nooit nog de stemkleur van hun jongensstem, maar wel die van een ‘poging-tot-behoud-stem’, een combinatie van jongen, conter tenor, und Man ohne diese Eigenschaften aber wohl mit dem Gestalt aber ohne Gewicht.

dyn001_original_600_400_jpeg_20344_c2ad8d2633a11c3a24f25f4a123dcb10

Het succes van mooie kinderstemmen en hun mogelijkheid tot collectieve ontroering heeft uiteraard te maken met het besef van het voortschrijden, of beter het sluipen der jaren, van het toeschrijven van allerlei ‘zuivere’ eigenschappen,the paradise lost, maar laten we dan The Lord of the Flies niet vergeten waar een bende koorknapen zich tot een wrede stam ontpopt, eens het toezicht van de volwassenen is weggevallen.

Net zoals photoshop het beeld ‘vervalst’ zo vervalst de tijd het verleden.
We zijn bijna niet in staat om dat verleden vanuit het verleden te bekijken, we idealiseren of vervloeken het, we zoeken er oorzaken die er nooit te vinden zijn, want de deuren en ramen zijn dichtgemetseld en erger nog, als ze dan al open blijken dan is hun leegte spreekwoordelijk want die laat ons toe ze vrijelijk te vullen.

Aber keine Montage.
En het drama: we hebben alleen maar die brokstukken uit het geheugen of via lectuur, of uit de al dan niet mondelinge epiek.
Zelfs de meest droge bronnenstudie levert alleen maar een skelet af, en de veronderstelling waar het vlees gezeten zou hebben of wat de’levende’ daar mee gedaan heeft, het wordt een spelletje photoshoppen waar je na een tijdje niet meer weet of je met het echte of met het vervalste geheugen te maken hebt.

Speak memory, zei Nabokov, lange tijd een Berlijner, maar hoe scherp hij ook zijn kindertijd herinnerde, het huis in Sint-Petersburg bleef een herinnering.

En ik geef het toe: vervalsingen zijn soms prachtig, mooier dan het echte.
We monteren dus verder.
Ik zet de Thomaner luid in mijn Antwerpse salons, kunnen ze even mijn afwezige klanten vervangen.