LETTERBOOM

androgyne

En terug in Parijs schrijft hij bij de Allégrets waar hij is ingetrokken Marc een brief:

‘Je t’ écris sur la table de famille entre ta mère et Yves.
Joie, émotion du revoir.
Ah, combien tu me manques, mon petit compagnon d’hier.”

En al is ‘oom André’ ver, hij blijft goed voor zijn beschermeling zorgen.
Hij regelt uitstel voor de militaire dienst, is op zoek naar een mooie ring die Marc later aan zijn pink zal dragen, zorgt voor centen die terugkeer en andere onkosten moeten dekken, en is verbaasd dat Marc bezig is met de lectuur van ‘L’ Idiot’ van Dostojevski.

Dostojevski is voor hem één van de schragen van de literatuur, samen met Rousseau, Goethe, Nietzsche en enkele anderen.

‘Tu sens bien, n’ est-ce pas, que pour être moins brûlante, mon amitié pour toi n’est devenue que plus profonde; mais plus elle se spiritualise, plus elle exige de confiance.’

Dat schrijft hij in januari 1919, net voor Marc terug naar Frankrijk zal komen.

Maar in de correspondentie van september 1918 tot dan is er een leegte tussen 12 november en 6 december.
Er zijn dan drie dingen gebeurd die deze leegte kunnen verklaren.

dyn009_original_333_493_jpeg_20344_1c4184c98280e05ba7c1f7fdd8c3ad44

Het eerste van de drie, 11 november 1918, wapenstilstand, maakt een einde aan een wereldconflict dat ons tot vandaag blijft beïnvloeden.
Mensen lopen zingend en dansend door de straten.
Gide mengt zich onder de feestvierders.

En het is juist deze 11de november die Maria Van Rysselberghe (la petite dame) zal uitkiezen om haar ‘Notes pour l’histoire authentique d’André Gide’ te beginnen, een werk dat pas op 23 februari 1951, de dag na zijn begrafenis, zal eindigen met het negentiende en laatste ‘Cahier’.

De derde gebeurtenis schudt Gide door elkaar en zal hem levenslang verdriet blijven bezorgen.

Terug gekeerd in Cuverville na enkele dagen in Parijs te zijn geweest (de feesten rond de wapenstilstand) begint hij aan zijn memoires te werken en zoekt hij naar de juiste informatie in een van de brieven die hij eerder aan zijn vrouw heeft geschreven.
Als hij de brieven niet vindt in zijn sécretaire wordt Madeleine heel bleek.
De brieven blijken niet meer te bestaan.

“Après ton départ, losque je me suis retrouvé toute seule dans la grande maison que tu anbondonnais, sans personne sur qui m’ appuyer, sans plus savoir quoi faire, que dormir, j’ ai cru d’ abord qu’il ne me restait qu’à mourir.
J’ ai brûlé tes lettres pour faire quelque chose.
Avant de les détruire, je les ai toutes relues, une à une.
C’ était ce que j’ avais de plus précieux au monde.’

Voor Gide waren deze brieven een van zijn kostbaarste bezittingen.
Sinds zijn jonge jaren hadden ze elkaar geschreven, daarin vertellend over zijn leven en verlangens aan zijn nichtje, zijn verloofde, zijn vrouw.

Het waren honderden brieven.
Voor Gide waren zijn brieven een belangrijk deel van zijn oeuvre.

Onmogelijk om dit werk terug samen te stellen.
Voor altijd verloren.

Het betekent een diepe breuk, een einde van de mythe van ondeelbaarheid.

“Cela impliquait une sorte de contrat, au sujet duquel l’ autre n’ avait pas été consulté, un contrat que je lui imposais. Que je lui imposais parce que ma nature m’en imposait les péremptoires conditions à moi-même.”

Responsable, mais pas coupable.

dyn009_original_333_500_jpeg_20344_5c142e74cb49f9bd2b6e6bfe7c18e08b