HIER WORDT DE TIJD NUTTELOOS

 

dyn002_original_451_319_jpeg_20344_11bd48f535070e583f2099e33b39e9bd

Pierre Bonnard (1867-1947) wilde dat de kleur in zijn werk ook het licht binnenbracht, en dat is hem aardig gelukt.
Hij is één van mijn lievelingsschilders, niet alleen wegens dat licht, maar zeker ook voor zijn innige interieurs waarin de gedekte tafel vaak de hoofdpersoon is.

dyn002_original_336_470_jpeg_20344_e9b3fd0af8779650781c04ea925b9056

Dat tafel-ritueel waarin eten en samenzijn in meer of mindere mate in elkaar vervloeien, waarin het licht van de dag (ontbijt, afternoon-tea, diner) in hoge mate de herinneringen aan die duizend keren samenzijn kleurt en de gesprekken (of de stilte!) de sonoriteit vormen van mensen die het leven even hebben stilgezet en elkaar vertellen wat ze is overkomen.

Daarom dat maaltijden in religie zo’n voorname plaats innemen, dat ze bij geboorte en dood verwelkomen en uitwuiven, dat ze in eenzaamheid niet goed gedijen.

Hier hebben we ‘voedsel’ verheven tot proeven, ‘overleven’ naar ‘genieten’ verschoven.

dyn005_original_336_469_jpeg__f4b936ffd20a1919b7a5da85e26a1d87

Kijk naar het grote witte vlak dat Bonnard hier gebruikt.
De bron van het licht waarop het voedsel accenten aanbrengt.
En het kan niet licht genoeg zijn: witte borden op een wit tafelkleed, witte schalen, wit papier in het vruchtenkorfje, tot de witte kledij van het meisje dat aandachtig een kommetje leeglepelt.

In elke cultuur, doorheen de geschiedenis en in de huidige tijd, zal de maaltijd samen genieten die verbinding met elkaar versterken.
Wellicht kun je een beschaving beoordelen vanuit de tijd die besteed wordt om samen te eten, om door dit ritueel de band met elkaar te versterken, of de productietijd te verwaarlozen.

dyn006_original_307_429_jpeg__7a83d0c4d01cdf83bc628d7eee059817

Er is vaak een verwijzing naar de buitenkant, het exterieur in dit werk van Pierre Bonnard: wat je eet komt immers uit die buitenwereld, net zoals het licht dat de tafels en de ingrediënten extra smaak geeft.

Het is een innigheid die naar buiten straalt, of van de intieme buitenwereld (de tuin) naar binnen vloeit.
Een verbinding dus.

Het rijke licht uit Le Cannet, licht uit de nabije Alpen, maar ook het licht van de zee, samengevat, het licht van de Alpes Maritimes.
Ver-lichting, in de zin van op-heldering.

Toch zijn de ruimtes schaars bevolkt, meestal leeg.
De bewoners hebben net de tafel verlaten of moeten nog aankomen.
Dat maakt het mogelijk dat wij mee kunnen aanschuiven, dat we ons in dat licht mogen baden, een eindje van het mondaine Cannes, in de stilte van de dag waar buiten het licht niets hoeft te gebeuren tenzij de tijd voor een maaltijd.

Wie de luxe-leeftijd heeft bereikt om tafeltijd te kunnen nemen, begrijpt wat ik bedoel.
De nutteloze tijd waartoe oudere mensen zich veroordeeld voelen.

Weinigen onder ons hebben geleerd om van nutteloze tijd te genieten.
De haast waarin we ’s morgens ‘ontbijten’ -als het al gebeurt- de kinderen naar school brengen, in de file staan, ons doorheen de productiedag worstelen, en bij de televisie in slaap vallen, is niet de goede leermeester.

Een zwarte kat in de witte sneeuw, Venus dicht bij de maan, je kleinkind dat in jouw plaats de kaarsjes uitblaast en een zelf gemaakt liedje zingt, laten we maar zacht zijn voor elkander, kind.