DE ONTVLEESDE GEDAANTE VAN HET VERBOD

01be

 

Je zou dus alle wijzen van heerschappij, onderwerping en tot-onderdaan-making kunnen herleiden tot het effect van gehoorzaamheid, schrijft Michel Foucault.
Immers, deze macht heeft alleen maar het vermogen ‘nee’ te zeggen, ze is niet in staat iets te produceren, ze zou enkel bekwaam zijn grenzen te stellen, anti-energie zijn.
Het is een macht waarvan het model wezenlijk juridisch zou zijn, uitsluitend gericht op de verwoording van de wet en het functioneren van het verbod.

Maar zoals ik al betoogde, deze vorm van macht is inderdaad arm aan middelen, spaarzaam in haar methoden, eentonig in de tactieken die zij aanwendt, weinig vindingrijk en als het ware gedoemd zich te herhalen.

dyn009_original_450_300_jpeg_20344_52256cdd67928fcf7deeea2cc49e0258

Ik denk dat ze in het begin van deze eeuw meer dan ooit toevlucht is geworden voor de nieuwe holen-mens die vanachter zijn computerscherm gewend is geraakt aan virtuele werkelijkheden die meestal deze binaire denkwijze als kern van hun functioneren nemen.
Stroom of geen stroom, straf of geen straf, de digitale mens is dankbaar om die zogenaamde vereenvoudiging die in de complete met informatie overstroomde maatschappij een schijnbare uitweg biedt.

dyn009_original_550_521_jpeg_20344_102ead737fb11c9f0702eb37a841f8f1

En met Foucault vraag ik me af waarom deze juridische opvatting van de macht zo gemakkelijk aanvaard wordt.
Want met haar aanvaarding elimineer je daarmee alles wat de produktieve werkzaamheid, strategische rijkdom en de positiviteit van de macht uitmaakt.

‘Wat verklaart in een maatschappij als de onze, waarin de apparaten van de macht zo talrijk, haar rituelen zo zichtbaar en haar instrumenten uiteindelijk zo betrouwbaar zijn, in deze maatschappij die elke andere in vindingrijk op het gebied van verfijnde en vernuftige machtsmechanismen overtreft, behalve in haar ontvleesde gedaante van het verbod?
Waarom worden de heerschapijdispositieven gereduceerd tot uitsluitend de procedure van de verbiedende wet?’

Een kostbare vraag die de kern van ons vertoog zal uitmaken.
Om ze te begrijpen kun je eerste en vooral de eigenschap van de macht herkennen waarin ze zichzelf maskeert.
De macht wordt enkel gedoogd op voorwaarde dat ze een aanzienlijk gedeelte van zichzelf maskeert.

‘De mate waarin zij zich weet door te zetten is evenredig met de mate waarin zij er in slaagt haar mechanismen te verbergen.
Zou de macht worden aanvaard als ze door en door cynisch was?
Het geheim behoort voor de macht niet tot de orde van het misbruik maar is onontbeerlijk voor haar functioneren.’

En ze legt haar geheim niet op aan degenen die ze onderwerpt, neen dit geheim is voor hen even onontbeerlijk.
Zouden ze haar aanvaarden als ze daarin niet louter een aan hun verlangen gestelde grens zagen, die weliswaar een beperkte vrijheidsmarge intact laat?

‘De macht als louter aan de vrijheid gestelde grens, dat is althans in onze maatschappij, de algemene vorm waarin de macht zich aanvaardbaar maakt.’

We zullen de volgende dagen in geschiedenis een oorzaak zoeken voor het gemak waarmee deze ‘ontvleesde gedaante van het verbod’ zich zo gemakkelijk handhaaft.


De beelden komen uit projecten, video’s en installaties van de Russische kunstenaarsgroep AES +F waartoe Tatiana Arzamasova, Lev Evzovitch, EVgeny SVatsky en Vladimir Fridkes behoren.