VERSTANDEN EN MISVERSTANDEN OVER MACHT

06bpan

 

‘Het ontstaan van een bepaald type weten over de seks moet dus niet in termen van onderdrukking of wet, maar in termen van macht worden geanalyseerd.’

Met opzet gebruik ik de bewapende mooie kinderen van AES + F om dan net zo gemakkelijk het verkeerde been waarop ik je gezet heb, onderuit te halen.

Misverstanden over Macht zijn legio.
Foucault maakt duidelijk dat het hem niet om ‘de Macht’ gaat, een verzameling instellingen en apparaten die de onderwerping van de burgers in een bepaalde staat waarborgen.
Evemin bedoelt hij een wijze van onderwerping die in tegenstelling tot het geweld, de vorm van de regel zou hebben.
Ook heeft hij tenslotte geen algemeen heershappijsysteem op het oog, waarin een bepaald element of groep elementen een ander element overheerst en waarvan de effecten via een reeeks vertakkingen heel het maatschappelijk lichaam zouden doortrekken.

dyn010_original_300_450_jpeg_20344_2bf741a15d1760643e2b55929a866c50

‘De analyse in termen van macht mag niet uitgaan van de staatssouvereiniteit, de wetsvorm, of de algehele eenheid van een heerschappij als oorspronkelijke gegevens: dat zijn hoogstens de eindvormen van de macht.’

Het gaat hem eerder om een veelheid van de krachtsverhoudingen die immanent zijn aan het domein waarop ze functioneren en constitutief zijn voor hun eigen organisatie.
Het spel dat in een onophoudelijke strijd en confrontaties deze krachtsverhoudingen transformeert, versterkt of omkeert.

De wederzijdse steunpunten die de krachtsverhoudingen in elkaar vinden zodat ze een keten of een systeem vormen, of juist de verschuivingen en tegenspraken waardoor ze tenopzichte van elkaar geïsoleerd raken.

En tenslotte de strategieën waarin deze krachtsverhoudingen tot werking komen en waarvan de grote lijnen of de institutionele kristalisering in de staatsapparaten, de verwoording van de wet en de maatschappelijke hegemonieën zijn belichaamd.

Kort samengevat: het democratisch gebeuren waarin de macht van onderuit blijft komen, waarin ze door vertogen en confrontaties alomtegenwoordig is, lokaal en onstabiel.

cats_cradle‘De macht is geen instelling en evenmin een struktuur, noch een bepaald vermogen waarmee sommigen zouden zijn uitgerust: het is de naam die in een bepaalde maatschappij aan een complexe strategische situatie wordt gegeven.’

Hij brengt dan een aantal stellingen naar voren:

1. De macht is niet iets dat men verwerft, afdwingt, verdeelt, niet iets dat men behoudt of verliest; de macht wordt vanuit ontelbare punten in een spel van gelijke en ongelijke relaties uitgeoefend.

2. De machtsverhoudingen staan ten opzichte van andere typen relaties (economische processen, kennisverhoudingen, seksuele relaties) niet in een positie van uitwendigheid, maar zijn daaraan immanent, zij zijn enerzijds de directe uitwerkingen van de delingen, ongelijkheden en onevenwichtigheden die zich daarin voordoen, en anderzijds zijn zij de interne voorwaarden voor deze differentiaties; de machtsverhoudingen vormen geen bovenbouw, die enkel een verbiedende of bevestigende rol speelt; ze hebben overal waar ze werkzaam zijn een direct produktieve rol.

dyn010_original_379_505_jpeg_20344_d9065a235ed880e25e08634e7eceaa04

3. De macht komt van onderen, dat wil zeggen dat de machtsverhoudingen niet berusten op de algemene matrix van een alomvattende tweedeling tussen heersers en overheersten, waarbij men deze tweeheid van hoog tot laag zou terugvinden, bij steeds kleinere groepen en de instellingen ontstaan en werkzaam zijn als de basis dienen van verreikende splitsingen die het maatschappelijk leven doorsnijden.

4. De machtsrelaties zijn tegelijkertijd intentioneel en niet-subjectief.
Er is geen macht zonder een reeks doeleinden en bedoelingen.
Maar dat betekent niet dat de macht het resultaat is van de keuze of de beslissing van een individueel subject.
We moeten niet gaan zoeken naar de generale staf die toezicht houdt op haar rationaliteit. Deze rationaliteit van macht is de rationaliteit van de tactieken die zich vaak onverbloemd te kennen geven op een beperkt niveau waarop ze werkzaam zijn.
Ze roepen elkaar op, schakelen zich onderling aaneen en vormen zo tenslotte omvattende dispositieven, en ook daar is de logica nog volkomen helder, kunnen de bedoelingen ontcijferd worden.
En toch komt het voor dat je niemand meer kunt aanwijzen die ze heeft bedacht en nauwelijks iemand die ze verwoordt, dat is dan heet impliciete karakter van de grote, anonieme en bijna stomme strategieën die spraakzame tactieken coördineren waarvan de bedenkers of besluitvormers vaak geen hypocrisie kennen.

En waar macht is, is verzet, dit vierde kenmerk schuiven we naar de volgende week, bij leven en welzijn uiteraard.

dyn010_original_495_330_jpeg_20344_8890fdd9ba689a48e1ba3f635971361b