Die Pomagagnonwände mit Cortina d'Ampezzo

In 1881 maakt Rudolf Alt een ontwerp van de Pomagagnon-top in de Dolomieten met onderaan Cortina d’ Ampezzo. Het is een schets, je kijkt nog door de twee bewoners met karretje. We zijn ver weg van het gladde werk waarmee vader Jakob beroemd is geworden.
Luchten en bergen bewegen in het steeds veranderende licht, het dal wordt in onscherpe vlakjes weergegeven want het is het schouwspel van de natuur dat telt. Het blauw-paars van de wolken vind je terug in de onderste uitlopers van de bergen. Het is september, de gloed van de zomer zal plaats maken voor de schakeringen van de herfst.

Ein Ausflug der Familie Dumba in der Sommerfrische in Liezen

In een andere schets (aquarel) echter is het nog volop zomer: Ein Ausflug der Familie Dumba in der Sommerfrische Liezen. (1879)
De omgeving moet je er nog bij denken, maar het ritme waarin de familie even uitrust is mooi om te zien: in een opstijgende diagonaal rusten vijf leden van de Dumba’s uit van een tocht door dat sommerfrische Liezen terwijl de achtergrond voorlopig uit twee boom-strepen en een vlek bestaat. Mooi detail: onderaan wordt door dochter Louise von Alt bevestigd dat het Rudolfs werk is. Ook de verkoop heeft zijn rechten.
In een brief schrijft hij over die tijd bij de Dumba’s (Grieks-Oostenrijkse industriëlen) die een villa in Liezen hadden:
“Ja, selbst mit meinen Arbeiten geht es sehr langsam, weil zu viel spazierengegangen wird, von dem ich mich leider nicht so leicht zurückziehen kann … Seelos hat ein Bild für Dumba hier gemacht, Pischinger gibt den Damen Unterricht, und ich male an meinen Studien – und so leben wir in Freundschaft und Eintracht, nähren uns gut, und nachdem Abends Dumba eine Reihe Schubertscher Lieder sehr schön vorgetragen, wird zu den Taroktischen gegangen.”
(de aquarel die dit tafereeltje uitbeeldt werd op een veiling aangeboden met een waardeschatting tussen de 12.000-20.000 euro) De mooie schets bevindt zich in de Albertina.

praterallee

Waarschijnlijk uit diezelfde periode, een schets uit Wenen ‘Praterallee”, in feite de kleine weg naast de Hauptallee die overgaat in het park en in het landschap.
Het is een aanzet, vertrekkend rechts vanuit de grote boomstam en uitwaaierend over de weg die door dunnere boomstammen worden begrensd. Het ritme van de stammen en de frisse chaos van het gebladerte nodigen je uit om er langs te lopen. Of je nu in Wenen bent of in het laantje achter het plaatselijke kerkhof, je komt in een ritme dat je meeneemt naar rust, stilte.

papierfabriek

Maar net zo goed ging zijn belangstelling uit naar een papierfabriek: ‘Die Papierfabrik in Kneusiedl bei Fischamend gemaakt in 1873. Een grote papierfabriek in een piepklein dorpje (werkte tot in de dertiger jaren van de 20ste eeuw) waarin naast het handgeschepte papier ook mechanische mogelijkheden om papier te vervaardigen bestonden.
Of kijk je naar de metaalsmelterij in de straat waar hij verbleef, werkte en stierf, de Skodagasse. Je kijkt op de binnenplaats waar het oud ijzer rommelig door elkaar ligt.
Je zou het inderdaad ‘nach der Natur’ kunnen noemen zoals de Albertina das Wiener Aquarell inzonderheid het werk van Rudolf bespreekt.

Rudolf-von-Alt-Die-Eisengießerei-Kitschelt-in-der-Skodagasse-B

Wellicht moet je zijn visie op het menselijk gedoe ook langs de interieurs van grote gebouwen bekijken, inzonderheid van kerken. Daar loopt de mens verloren, kijkt hij vreemd om zich heen, knielt hij eerbiedig of zoekt hij naar woorden. De speling van het licht in deze gebouwen geeft de kunstenaar de mogelijkheid om het beste van zijn kunnen te tonen. Ik neem je mee naar Salzburg, de binnenkant van de franciskaner-kerk. Een jonge man die de kerkbank verlaat kijkt even nog onze kant uit, maar voor de rest verguldt het licht ons klein bestaan.

interior-of-the-franciscan-church-salzburg-rudolf-von-alt

Hij is oud geworden, 93. Hij werd geridderd, geëerd en geprezen, vergeleken, en zelfs door de nazi’s gegeerd in hun jacht naar kunstschatten. Werd hij bij leven uit geldnood gedwongen zijn werk te goedkoop aan kunsthandelaars te verkopen, later zouden dan weer andere handelaars, vooral Joodse, gedwongen worden zijn werk voor een prikje uit handen te geven. Momenteel loopt er nog een teruggave-project in Wenen. Maar hijzelf kijkt ons via zijn zelfportret vriendelijk en gelaten aan. Hij is door Europa gereisd, en door een eeuw waarin het geliefde landschap onder stoom en andere wolken is verdonkerd.
Maar zijn mooie blik blijf je in zijn talrijke werken terugvinden.

Selbstbildnis des Künstlers; Brustbild im Profil nach rechts

Een tenslotte zijn werkkamer.
Hij schilderde ze nog het jaar van zijn dood, 1905.
Daar waar hij aan het werk moest zijn, is er een witte vlek.
De meester immers is niet meer in zijn werkkamer maar in al zijn werken overduidelijk aanwezig.

rudolf-von-alt-das-arbeitszimmer-des-kuenstlers