Een aanloop:
Toen de nazi's Frankrijk bezetten, moest Chagall vluchten. Met hulp van Alfred Barr van het Museum of Modern Art slaagde hij erin naar de Verenigde Staten te ontsnappen. Vele jaren na de oorlog besloot hij een reeks ramen te maken voor een kerk in Mainz, Duitsland, om de verzoening tussen Joden en Duitsers te bevorderen. Hij begon in 1978 en voltooide zijn schitterende werk kort voor zijn dood op 97-jarige leeftijd.
De herkomst van de eerste mens is hier duidelijk. Een engel -met naast hem een stevige regenboog- als teken van het verbond tussen God en de mens- heeft losjes ‘de mens’ vast. (de kleuren van engel en regenboog, rood en geel, vind je ook bij de gedragen mens terug.)
"Voor mij vertegenwoordigt glas in lood de transparante scheiding tussen mijn hart en het hart van de wereld. Glas in lood is opwindend, het heeft zwaartekracht nodig, passie. Het moet leven door het licht dat het ziet."
Marc Chagall
Elisabeth Kübler-Ross (Zürich, 8 juli 1926 — Scottsdale, Arizona, 24 augustus 2004) was een Zwitsers–Amerikaans psychiater. Ze studeerde als arts af in Zwitserland en werd vooral in Amerika beroemd om haar pionierswerk rond stervensbegeleiding en de verschillende fasen van rouwverwerking. Zij schreef:
"Mensen zijn als glas-in-loodramen. Ze glinsteren en stralen wanneer de zon schijnt, maar wanneer de duisternis intreedt, wordt hun ware schoonheid alleen onthuld als er een licht van binnenuit is."
Een hedendaagse lichtkunstenaar
Dat licht van binnenuit vind je zeker terug in het werk van de hedendaagse Engelse kunstenaar Brian Clarke geboren in 1953 en overleden op 1 juli dit jaar, 2025.
Ontdek Concordia (2025), een monumentaal kunstwerk van ’s werelds meest vooraanstaande glas in loodkunstenaar, Sir Brian Clarke, op de internationale luchthaven van Bahrein. Met een breedte van 34 meter en een hoogte van 17 meter is het een van de grootste glas – installaties ter wereld.
Ontdek hoe, van concept tot voltooiing, verfijnd vakmanschap, gedurfd design en eeuwenoude technieken samenkomen in een unieke openbare kunstinstallatie. Concordia markeert het hoogtepunt van Clarkes decennialange praktijk en bevat in het ontwerp enkele van de meest gevierde motieven van de kunstenaar, waaronder klaprozen, narcissen en eikenbladeren, terwijl het ook verwijst naar zijn langdurige interesse in islamitische ornamentiek: ‘Alles wat ik ooit heb geleerd over glas-in-lood komt op de een of andere manier hierin tot uiting.
Concordia integreert meerdere culturele invloeden in het ontwerp en creëert zo een harmonieuze fusie van stijlen die de rol van Bahrein als ontmoetingsplaats tussen Oost en West weerspiegelen. Het werk combineert de wiskundige precisie van traditionele islamitische geometrische patronen, geïnspireerd door Clarkes bezoeken aan Marokko, met natuurlijke elementen die symbolisch zijn voor het landschap van Bahrein, zoals jasmijnbloemen, libellen en haviken. Daarnaast put het werk uit westerse artistieke tradities, met verwijzingen naar middeleeuwse Europese wandtapijten en verluchte manuscripten uit het Getijdenboek. (Heni Talks)
Bekijk op groot scherm!
While in primary school, Brian went on a day trip to York Minster, a medieval cathedral, where he encountered the stained-glass window, which was completed in the 15th century, at the church’s east end. He had some sort of epiphany.
On the HENI website, he recalled that a choir was rehearsing: “I ceased to be aware of my friends. I even ceased to be aware of location because something beyond location replaced it. And that was the feeling of being immersed entirely in art.”
And, he said, light “transilluminated through the window.”
Feeling overwhelmed, he passed out.
(NY Times July 11, 2025 Richard Sandomir)
“Almost everything I do has got some link to death and to our, you know, our impermanence, our mortality.”
Kerk
De kerken ochtend bouwt
ramen tegen het licht.
In gouden medeplicht
opent de kamer zich.
De droom wordt rond en oud.
Je houdt je oogen dicht
tot op een nauwe spleet
en weet wat je vergeet
voor wat je weer aanschouwt.
Gerrit Achterberg (1945)
Bezoek:
https://brianclarke.co.uk/art/stained-glass
Ontdek meer van In de stilte
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Dankjewel voor je mooie reactie, Kees. Gelukkig kunnen we via prenten en teksten nog op reis gaan. Wees onze gezel zoals ik altijd graag naar jouw blog reis.
Heel mooie bijdrage als eerbetoon aan deze grote kunstenaars. Ik heb eens gelopen in het blauwe licht in die kerk in Mainz, een hemels blauw afkomstig van Chagall’s ramen, met het grote orgelfront als een zilveren wolk in die ruimte. Van een bezoek aan Bahrein zal het wel nooit komen.
Doorheen de geschiedenis hebben ‘vermogenden’ ook kunstwerken mogelijk gemaakt zonder dat ze de lof van een regime moeten huldigen. Bahrein is ook een opkomende toeristische locatie. Wikipedia: Het koninkrijk stelt zich voor als een land met een mengeling van de hedendaagse Arabische cultuur en de jarenoude historische monumenten. Prostitutie en homoseksualiteit zijn er streng verboden zegt het Belgische reisadvies voor dit land. Concordia, naam van het kunstwerk staat op de internationale luchthaven. Misschien wordt de betekenis van het Latijnse woord Concordia o.a. ‘overeenkomst’. ‘staat van vrede- niet alleen een naam maar ook….?
Prachtig!
Maar op een luchthaven [!] In Bahrein [!!] ???
Ype Kingma