Schrikken, of ontroerd zijn, of het loslaten van meningen, bedoel je misschien ‘het stellen van vragen, of moet je de gedachte loslaten dat je iets zou vinden? Het is nog iets anders dan nieuwsgierigheid en verbazing. Even filosoof Cornelis Verhoeven erbij halen: ‘
‘In de verwondering ervaren wij ons zelf op grond van een ontmoeting met een werkelijkheid.’
‘Het is een avontuur waarvan hij [de mens] de afloop niet kan voorzien, een oefening in de vrije val.’
Deze drie wonderen a) dat ik denk b) te begrijpen c) wat ik zie kan ik niet verklaren.
Waarom is het ware wonder dan wat we ervaren zonder een van die drie?
Leo Vroman
Door de eigenzinnige kijk op het menselijk leven waar de dood vanzelfsprekend toe behoort en de heldere en indringende formulering van het wonder van het menselijk bestaan dat niet gereduceerd wordt tot zijn fysieke verschijning en verdwijning, bezit Vromans poëzie een filosofische diepgang die humor en taalplezier echter nooit uitsluit. (Joris Gerits Streven 2015)
‘De verwondering brengt een moment van stilstand in het denken. Trefzeker zegt onze taal dat iemand verwonderd ‘staat’. Dat is veelbetekenend. Het staan als stil-staan is het ophouden met bewegen, ontwerpen, ingrijpen. De uitdrukking ‘verwonderd staan’ veronderstelt dus een actief leven, dat plotseling wordt onderbroken en afgeremd. De verwondering wordt gesitueerd temidden van een beweging. Voor en na de bewondering is er de beweging, die de ‘gewone’ toestand is. Mensen zijn, zo lijkt het dus, op de eerste plaats bewegers en werkers. Het stilstaan is ook ophouden met spreken; in de stilte komt het anders-zijn van de dingen aan. Het moet worden beluisterd om te worden vernomen en er bestaat dus een mogelijkheid om het niet te vernemen door het zelf te overstemmen. Zonder een minimum aan aandacht heeft het gebeuren van de verwondering niet plaats. Zij heeft dat gemeen met elke openbaring.’
Dr. Cornelis Verhoeven. Inleiding tot de verwondering (1967)
Omzien in verwondering is de titel van de autobiografie die de historica Annie Romein-Verschoor (1895-1972) schreef na de voltooiing – met haar man Jan Romein – van historische meesterwerken als De lage landen bij de zee, Erflaters van onze beschaving en Op het breukvlak van twee eeuwen. Het boek verscheen in twee delen, in 1970 en 1971. De titel van de autobiografie van Annie Romein-Verschoor sprak kennelijk tot de verbeelding, want omzien in verwondering wortelde zich al snel in onze taal in de betekenis van ‘verbaasd terugblikken’. (Ton den Boon 31 dec. 2016 in 'Taalbank)
In "Nederduitsche synonymen" (1836), band 1, blz. 126: verslagenheid, ontzetting, ontsteltenis, ontroering, verbazing, bevreemding, verwondering, verbijstering
Zeg niets, maar kun je een aantal situaties uit je eigen leven oproepen waar de ‘Nederduitsche synonymen’ van toepassing waren.? Een aantal beelden als intro, of het kan ook muziek zijn die herinneringen losmaakt uit het bevroren ’toen’. Je kunt op die manier ’tinten van herinneren’ oproepen en overdenken. Het zal nooit één beeld zijn, maar een dynamiek al dan niet met nawerking.
Evenwicht tussen lucht, aarde en water net voor de dag eindigde of begon. Cirkels.
En dan opeens Staat alles stil Terwijl de wereld verder draait Opeens… staat alles stil Luister:
Je raapt jezelf weer bij elkaar Staat op en gaat weer door Niet bang om te vallen Ook al dans je op een koord
De bel gaat voor een nieuwe ronde Je staat nog altijd in de ring Vechtend met een tegenstander Die zich meestal niet laat zien
Want opeens Staat alles stil Terwijl de wereld verder draait Opeens… staat alles stil
Op draden waarmee mensen met elkaar communiceren, of licht en warmte mogelijk maken zit het vol duiven, dat notenschrift van vrede en vriendschap voor diegenen die van goede wille zijn.
Schreef Gerrit Komrij dat kijken bekeken worden is, -het werd de titel van een tentoonstelling in het Stedelijk Museum A’dam, waarin de smakelijke uitdrukking ‘de gulzigheid van de spiegel’ en de formulering van Komrij dat de meeste cultuurpessimisten alleen maar bezorgd ‘lijken’. In feite waren ze jaloers. ‘Wat ze jaloers maakt is de populariteit waarin het beeld zich mag verheugen ten koste van het woord.’
Bekijk de prachtige foto’s van de Finse fotograaf Tommi Vititale waarin het licht de schaduw mogelijk maakt, of…omgekeerd. Bestaat het volle licht of het complete donker?
“Stel nu dat we weten te voorkomen dat het abstracte denken en de begrippen van de rede het bewustzijn in beslag gaan nemen, en dat we in plaats daarvan heel onze geesteskracht wijden aan de aanschouwing, dat we daar vervolgens helemaal in opgaan en ons hele bewustzijn laten vullen door de rustige contemplatie van het toevallig aanwezige natuurlijke object, zij het een landschap, een boom, een rots, een gebouw, of wat dan ook, zodat we ons, om een veelzeggende uitdrukking te gebruiken, helemaal in dit onderwerp verliezen, hetgeen betekent dat we onze individualiteit, onze wil, vergeten en alleen nog maar als zuiver subject, als een heldere spiegel van het object blijven bestaan, zodat de indruk ontstaat dat alleen het onderwerp existeert, zonder iemand die het waarneemt, en dat men dus de aanschouwer niet meer los kan maken van de aanschouwing, maar dat beide één zijn geworden, doordat het hele bewustzijn door één enkel aanschouwelijk beeld volledig is gevuld en in beslag genomen -gesteld dus dat het object zich, op die manier heeft ontdaan van elke mogelijke relatie tot iets buiten hem, dan is datgene wat aldus wordt gekend niet meer het afzonderlijke ding als zodanig, maar de Idee, de eeuwige vorm, [en dan ] is daardoor de in deze aanschouwing betrokkene ook geen individu meer, want het individu heeft zich in een dergelijke aanschouwing verloren: het is nu een zuiver, willoos, pijnloos, tijdloos subject van het kennen.” (Schopenhauer WWV1. Par. 34)
Tommi Viitale uit ‘Hunting Shadows)
‘Pour vivre heureux, vivons cachés’, luidt een gezegde dat zijn oorsprong zou hebben in een achttiende-eeuwse fabel van de Franse schrijver Jean-Pierre Claris de Florian. Het verhaal begint met een jaloerse krekel die ziet hoe een vlinder bewonderd wordt om zijn felle kleuren en elegante vlucht. De vlinder wordt achternagezeten door een groepje kinderen, gevangen en verbrand. De krekel is niet langer jaloers en bezingt nu de voordelen van een verborgen leven. Die voordelen zijn door eenzame denkers uitgebreid in de verf gezet, maar het verborgen leven dat zij verdedigen is doorgaans geen leven zonder circus. Het is een leven waarin men van tijd tot tijd de voorstellingen opschort om zich op te laden voor nieuwe. Verstoppertje spelen is alleen leuk als je gezocht en liefst ook ooit gevonden wordt. (Benjamin De Mesel, Schaamte: een circus van kijken en bekeken worden. Streven 4 december 2019)
Tommi Viitale uit ‘Hunting Shadows)
Soms wordt de kijker niet door een ander bekeken, maar door zichzelf: hij ziet zichzelf en schaamt zich. Misschien is dit wel de meest voorkomende vorm van schaamte. Hoewel we hier geen actuele ander hebben, kunnen we van een imaginaire of geïnternaliseerde ander spreken: we zijn zo verslaafd aan de blik van anderen dat we in hun afwezigheid iets soortgelijks creëren. Het gaat om een stukje van ons dat een standpunt inneemt ten opzichte van de rest, dat verwachtingen en idealen heeft (uiteraard vaak geïnspireerd op idealen die uit de buitenwereld komen) waaraan op straffe van schaamte moet worden voldaan. Bij gebrek aan publiek gaan we zelf in de tribune zitten, wat het risico om voor clown te worden aangezien niet altijd kleiner maakt. (Benjamin De Mesel)
Tommi Viitale uit ‘Hunting Shadows)
Dromen zijn waar omdat ze gebeuren, onwaar omdat niemand ze ziet behalve de eenzame dromer, in zijn ogen alleen van hemzelf.
Niemand droomt ons terwijl wij het weten. Het hart van de dromer blijft kloppen, zijn ogen schrijven zijn droom, hij is nu niet in de wereld. Hij slaapt binnen en buiten de tijd.
De ziel heeft twee ogen, dat droomt hij. Het ene kijkt naar de uren, het andere ziet er doorheen, tot waar de duur nooit meer ophoudt, het kijken vergaat in het zien.
CeesNooteboom Het gezicht van het oog De Arbeiderspers,
“HdP 02” (2016), pinning foam, canvas, acrylic, photographs, plastic containers, resin, fabric, gel capsules, and beads, 28 x 23 x 3 inches
Michael Mapes (1962, Fort Knox, Kentucky) studeerde in 1992 af met een Bachelor of Fine Arts en Master of Fine Arts aan de universiteit van Illinois. De volgende vijftien jaar bracht hij door met het produceren en ontwikkelen van creatieve producten voor zijn eigen product-ontwikkelingsbedrijf voordat hij in 2005 fulltime terugkeerde naar kunst. Vanaf dat moment hield hij talloze solotentoonstellingen in de Verenigde Staten, Londen en Nederland.
Detail of “HdP 02” (2016), pinning foam, canvas, acrylic, photographs, plastic containers, resin, fabric, gel capsules, and beads,
“Toen ik bovenstaande foto een paar jaar geleden deelde, moest ik er eigenlijk aan herinnerd worden dat ik insectenverzamelingen maakte. Entomoloog worden stond nooit op mijn lijstje. Ik kan me niet voorstellen dat ik wist dat het bestond. Ik tekende en schilderde de hele tijd. dinosaurussen, vogels, huisdieren en mensen. Ik was meer geïnteresseerd in het maken van kunst dan in een bepaald onderwerp. Ik heb jaren geworsteld met wat ik moest tekenen of schilderen. Ik maakte vooral portretten. Heel academische portretten.” (The Weirdshow 2023)
TWS –The level of detail in your artworks makes me think that obsession is a keyword to understanding your art. Is obsession something that you feel connected to? MM –I feel connected though I don’t regard it as key to understanding the actual art. It has more significance with appreciating the process of making it. Creating very detailed artwork demands time and persistence. From the beginning, I liked the idea of making art that requires a high level of craft, in part, because I wanted to spend the time in the studio making it. As a holdover from my previous work, I wanted my art to be made by me, wherever possible. Given this approach, I was inspired (or forced) to dispense of hastiness and developed a patience. That patience was necessary as the work is so labor intensive. Eventually, I connected to my obsessive tendencies and channeled them as means to stay focused and productive for longer hours. (The Weird Show 2019)
Baudelaire 2023 | 30” x 40”
commissioned for The Fifth Avenue Hotel in NYC
giclee prints, paperback book pages, vintage postcards, Paris maps, vintage ink nibs, dried botanical elements, human hair, walnut ink and acrylic paint, fingerprints, gelatin capsules, insect pins, garment pins, fabric
Baudelaire detail
"In wezen kanaliseerde ik het schrijfproces in een tekenmodus. Bij toeval stuitte ik op de metafoor die nog steeds alomtegenwoordig is in mijn werk. Ik had een foto van een vriendin die ik had genomen in een Parijs café en een zakje naalden die ik jaren daarvoor van mijn moeder had gekregen. Ik perforeerde de afdruk en speldde de stukjes terug op de originele foto. Dat was mijn ontstaans-moment. Ik voelde intuïtief aan hoe ik dat idee in verschillende zinvolle richtingen kon brengen. Zodra ik het eerste afgewerkte werk had gemaakt, beschouwde ik het als mijn benadering. Dat was belangrijk voor mij." (The Weird Show)
MM -Ik wilde het onderwerp voorbij de oppervlakte uitdrukken. Het begrijpen van de relevantie van Gestaltprincipes was belangrijk voor mijn werk. Aangezien mijn eerste serie, “Human Specimens”, portretten waren, gaven deze principes gewicht aan inhoudelijke en compositorische overwegingen. Ik bedacht de term “biografisch DNA” om individuele elementen in het werk te beschrijven. Ik heb de composities zo uitgebalanceerd dat de werken zowel van dichtbij als van veraf betekenisvol kunnen worden ervaren - een verzameling details. Ik blijf manieren vinden om inhoud, compositie en metafoor te gebruiken om onderwerpen visueel weer te geven op manieren die uitnodigen tot aandacht voor detail, maar dat niet noodzakelijkerwijs vereisen. (The Weird Show)
Specimen no. 41 2007 19″ x 25″
Enkele bedenkingen:
De manipulatie van ‘het beeld’ is van alle tijden. Een bestaand beeld nodigt uit tot reactie. Dat kan gaan van een speels van kledij voorzien tot het vrij ruw demaskeren van staatskunst door er duidelijke ‘aantekeningen’ of ‘vervormingen’ op aan te brengen. Het familiale borstbeeld van Guido Gezelle liet menig gast schrikken die het ’s avonds in zijn sponde aantrof, het groen getinte vrij grote hoofd net zichtbaar boven de dekens.
Het biografisch DNA vond ik een mooi begrip om vanuit individuele onderdelen een nieuw beeld samen te stellen waarin die binnenkant ook innerlijke essenties of verbanden zichtbaar zou kunnen uitdrukken.
De oude drang tot verzamelen mag best de basis van wetenschappelijk en artistiek werk zijn. Hun verwantschap biedt ruimte om de ‘binnenkant’, ook ‘essenties’ genoemd, te duiden in een wereld waarin vooral de buitenkant en de geschatte waarde van belang schijnt te zijn. En het speelse is helemaal op zijn plaats in deze ernstige tijden. Het uitvoerig handwerk heeft zijn tijd nodig om gevonden, dienstbaar gemaakt en gemonteerd te worden. Het kan een antwoord zijn op de snelle digitale knip- en plaktechnieken om nog maar van dito mengmogelijkheden (A.I.) te zwijgen. De overdadigheid kan wel eens voor discussie zorgen.
Case No. 1627: Female – Dutch detail
Mapes begint elk werk met onderzoek naar het onderwerp en de materialen, en in veel van zijn meest recente werken staan muzen centraal, zoals modeontwerpster Emilie Louise Flöge die de levenslange metgezel van Gustav Klimt was. “Ik heb studies gemaakt, werken op kleinere schaal die me in staat stellen om na te denken over compositorische benaderingen voor grotere werken,” zegt hij over de serie. “Het verbindt het verleden met het heden op een heel persoonlijke manier. Een muze-vibe is geïnspireerd door het uitpluizen van de kunstgeschiedenis om onderwerpen te vinden die met mij en mijn werkproces resoneren.” (ibidem)
“Ik heb altijd van het uiterlijk van de wetenschap gehouden. Het uiterlijk kennen was makkelijker dan de wetenschap kennen. De esthetiek van de wetenschap, waarmee ik creatieve vrijheden neem, werd de metafoor in veel van mijn werk. Het meeste van mijn kunst wordt, op verschillende manieren en in verschillende mate, gezien door de lens van deze wetenschappelijke metafoor – Gestaltpsychologie, entomologie, forensische wetenschap, biologie. De pseudowetenschappelijke compositorische benadering is een effectieve ingang om te inspireren tot verdere beschouwing van het werk. Het feit dat het zo gedetailleerd is, zet aan tot onderzoek en nadenken – een soort reverse engineering van mijn reverse engineering. Dat kan belangrijk zijn bij het maken van het werk, maar ook om mensen te inspireren er tijd aan te besteden.” ( Michael The Weird show)
Het prijsetiket achteraan, 60 zloty, toonde aan dat het boek, recent gevonden in een grote tweedehandswinkel in Vlaanderen werkelijk uit Polen kwam, met name een uitgave van het Staatsmuseum Auschwitz-Birkenau, aldaar ter plekke. Uitgave: 2018.
Het bevat de foto’s van het mij bekende Auschwitz Album Lili Jacob. Ik citeer Historiek januari 2023:
Lili Jacob was achttien jaar toen ze in mei 1944 met een transport van Hongaarse Joden in het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau aankwam. Tijdens de selectie op het perron werd ze van haar ouders gescheiden en bij de arbeidsgeschikten ingedeeld. De rest van haar familie werd vergast.
Lili Jacob overleefde de oorlog. Ze werkte onder meer in het satellietkamp Gross-Rosen en werd later overgebracht naar Dora-Mittelbau, 640 kilometer verwijderd vanaf Auschwitz. Toen ze werd bevrijd door de Amerikanen leed ze aan tyfus en overgebracht naar een ziekenbarak. In een kast naast haar bed vond ze daar het fotoalbum dat bekend zou worden als het ‘Auschwitz Album’. Ze trof in het bijzondere fotoalbum ook foto’s van haarzelf en haar familie aan.
Foto uit het Auschwitz Album, mei 1944
De hedendaagse fotograaf Pawel Sawicki wilde vanuit het standpunt van waaruit de foto's toen gemaakt werden een foto van die plaats NU fotograferen: de plaats waarop u staat. Wij, de bezoeker.
"De vaststelling van concrete plaatsen is vandaag niet meer mogelijk. Men kan ze alleen bij benadering bepalen. Deze foto’s zijn echter te belangrijk om genegeerd te worden. Wat speelde er in net hoofd van de man die de mensen veroordeeld tot dood op deze foto's vereeuwigde? En bovenai, wat speelde er in de hoofden van de mensen weggerukt uit hun dagelijks leven en gefotografeerd in een vreemde en vijandige plek? Men kan het zich moeilijk voorstellen. De actuele foto’s getoond in deze publicatie zijn geen identieke kopie van de historische opnames en dit was ook niet de bedoeling. Het was niet mijn streven om de afzonderlijke kaders laboratorisch te reproduceren. Hiervoor zou dezelfde lens, dezelfde opnamehoogte, hetzelfde licht etc. nodig zijn. Het ging niet om dit soort experiment, maar een nadrukkelijke bewustmaking van bezoekers aan de Gedenkplaats Auschwitz, dat dit alles HIER is gebeurd. Op die plaats, waar je nu staat."
PAWEL SAWICKI
Het perron gezien vanuit het dak van de trein. Aan de linkerkant staan lege geopende wagens. Aan de rechterkant een trein met gesloten wagons. Op het perron ligt bagage van gedeporteerde Joden. Aan de linkerkant is een houten barak zichtbaar waarin zich de kantoren van de SS bevinden (de zgn. Blockführerstube) en barakken van het vrouwenkamp. Op de horizon zijn twee gebouwen met schoorstenen zichtbaar – crematoria en gaskamers II en III.
The platform seen from the roof of the train. On the left are empty open cars. On the right, a train with closed wagons. On the platform is luggage from deported Jews. On the left, a wooden barracks containing SS offices (the so-called Blockführerstube) and barracks of the women's camp are visible. On the horizon, two buildings with chimneys are visible - crematoria and gas chambers II and III.
Diezelfde plaats nu. That same place now
Mensen bezig met hun bundels op het perron. Aan de rechterkant gevangenen van het ‘Kanada” commando. (de magazijndienst voor bezittingen geroofd van de gedeporteerden) De foto is gemaakt vanop het dak van een wagon.
People busy with their bundles on the platform. On the right, prisoners of the ‘Kanada’ command. (The warehouse service for possessions looted from the deportees) The picture was taken from the roof of a wagon.
Dezelfde plaats nu. That same place now
Het moment voorafgaand aan de selectie. De groep gedeporteerde Joden wordt in twee kolommen verdeeld. -rechts staan de mannen, links vrouwen met kinderen. Aan de horizon is het gebouw van de hoofdpoort zichtbaar en de wachttoren van het kamp Birkenau. (de zgn. ‘Poort van de Dood’.) Aan de rechterkant staan de barakken van het vrouwenkamp.
The moment prior to selection. The group of deported Jews is divided into two columns. -on the right are the men, on the left women with children. On the horizon, the building of the main gate is visible and the watchtower of the Birkenau camp. (The so-called ‘Gate of Death’.) On the right are the barracks of the women's camp.
Dezelfde plaats nu. That same place now.
De selectie. De SS-arts verdeelt de gedeporteerden in arbeidsgeschikten die in het kamp worden geregistreerd en arbeidsongeschikten die kort daarna in de gaskamer zullen worden vermoord. (Op de achtergrond groep oudere mannen richting de groep die op weg. is naar de gaskamers. Verderop staan het zgn. Blockführerstube en de gebouwen van het vrouwenkamp.)
The selection. The SS doctor divides the deportees into those fit for work who will be registered in the camp and those unfit for work who will be killed in the gas chamber shortly afterwards. (In the background group of older men towards the group heading. for the gas chambers. Further ahead are the so-called ‘Blockführerstube’ and the women's camp buildings).
Diezelfde plaats nu. That same place now.
De selectie. Achter de mannenkolom is een vrachtwagen zichtbaar waarop de bezittingen van de gedeporteerden worden geladen. Aan de linkerkant Joden op weg naar de crematoria en de gaskamers II en III. Het crematorium en gaskamer II is linksboven zichtbaar. Op de achtergrond staan de barakken van het vrouwenkamp. De schaduwval wijst duidelijk uit dat de foto in de ochtenduren is genomen.
The selection. Behind the men's column, a truck loading the deportees' belongings is visible. On the left, Jews on their way to the crematoria and gas chambers II and III. The crematorium and gas chamber II is visible in the upper left. In the background are the barracks of the women's camp. The shadow fall clearly indicates that the photograph was taken in the morning hours.
Diezelfde plaats nu. That same place now.
De weg tussen het overgangskamp voor Jodinnen uit Hongarije en het mannenkamp in Birkenau. Vrouwen en kinderen die naar gaskamer IV en V lopen. Op de achtergrond de houten barak van het mannenkamp en wagons op het perron.
The road between the transitional camp for Jewesses from Hungary and the men's camp in Birkenau. Women and children walking towards gas chamber IV and V. In the background, the men's camp's wooden barracks and wagons on the platform.
Diezelfde plaats nu. That same place now.
The birch grove near crematoria IV and V. A group of Jews declared incapacitated during the selection wait for the orders of the SS men. The photo shows an elderly man probably going to fetch water near the gas chamber and crematorium IV into which some of human remains were dumped after cremation. The photo was taken shortly before they were all taken to the gas chambers.
Het berkenbosje in de buurt van crematoria IV en V. Een groepje Joden die tijdens de selectie arbeidsongeschikt zijn verklaard wachten op de bevelen van de SS-mannen. Op de foto zie je een oudere man die waarschijnlijk water gaat halen vlakbij de gaskamer en crematorium IV waarin een deel van menselijke resten na de crematie werd gestort. De foto werd genomen kort voor zij allen naar de gaskamers werden gevoerd.
Diezelfde plaats nu. That same place now.
Een groepje Joden die tijdens de selectie arbeidsongeschikt zijn verklaard. Zij wachten in de buurt van crematoria IV en V op de bevelen van de SS. Kort nadat deze foto werd genomen werden ze naar de gaskamers gevoerd.
A group of Jews declared incapacitated during selection. They wait near crematoria IV and V for orders from the SS. Shortly after this picture was taken, they were taken to the gas chambers.
Diezelfde plaats nu. That same place now.
Deze uitgave ging vooral over identiteit. Wij wilden aan de ene kant de leegte van deze plaatsen uitdrukken, en aan de andere kant hun karakter van een diep spoor naar boven halen dat niet mag worden uitgewist. Dit is de essentie van de Gedenkplaats. Op deze pijlers berust -zelfs onbewust- elk bezoek aan deze plaats. (Piotr M.A. Cywinski)
This issue was mainly about identity. We wanted, on the one hand, to express the emptiness of these places, and on the other, to bring out their character of a deep trace that must not be erased. This is the essence of the Memorial. On these pillars rests -even unconsciously- every visit to this place. (Piotr M.A. Cywinski)
“Zodra we de kindertijd achter ons laten, een tijd waarin we nog op onmiddellijke wijze konden samensmelten met de wereld en nog geen weet hadden van onze sterfelijkheid, worden we melancholische wezens. Het verlies van deze oorspronkelijke eenheid is, tezamen met het besef van vergankelijkheid, een traumatische gebeurtenis. Oftewel: de mens hoeft geen persoonlijk verlies te ervaren of oorlog te ondergaan om pijn te lijden. We zijn van huis uit getraumatiseerde dieren; verhalen verzachten onze existentiële pijn.”
(Hans Schnitzler in ‘a Tale of Hidden Histories‘ van De Groene A’dammer 12 maart 2019)
Je kunt dan inderdaad met Marcuse de favoriete wijsgerige oneliner citeren: ‘Individuele gestoordheden weerspiegelen de gestoordheid van het geheel’, en verwijzen naar het gros van wat nu mentale aandoeningen wordt genoemd zoals burnouts en depressies,:
Voor menig tijdsdiagnosticus is dat aanleiding om Marcuse’s stelregel in praktijk te brengen, wat zoveel betekent dat men ter verklaring van persoonlijke pathologieën verwijst naar bovenpersoonlijke pathologieën, zoals daar zijn: het meritocratische maakbaarheidsideaal, de doorgeslagen individualisering, de tirannie van het altijd-gelukkig-moeten-zijn of de hyperactiverende logica van het online leven." (ibidem)
Wat bij dergelijke verklaringen meestal onderbelicht blijft, is het gegeven dat de mens een verhalen vertellend dier is. Hoe wezenlijk dit aspect voor ons mens-zijn is, is door de filosoof Hannah Arendt kernachtig onder woorden gebracht. Op de vraag ‘wie ben je?’ achtte zij maar één antwoord mogelijk: ‘Sta mij toe een verhaal te vertellen.’ (uit: De Groene A’dammer ‘Melancholische wezens’)
Hans C. Schnitzler (Den Haag, 2 juli 1968) is een Nederlandse filosoof, schrijver en columnist. In zijn werk staat de invloed van de digitalisering op de alledaagse leefwereld centraal. Andere thema’s waarmee hij zich bezighoudt zijn ethiek, onderwijs en burgerschap. (2024: De mens, de machine & de therapeut (essay voor De maand van de geschiedenis), Bot Uitgevers, ISBN 9789083384849)
British Troops ( England, September 20, 1939) klik op foto om te vergroten Colorized by: BenAfleckIsAnOkActorA Boy with stuffed toy | London 1945 klik op beeld om te vergroten Colorized by: HansLucifer
Neem ik je mee naar Berlijn, twintiger jaren, 1927. Kleurfilm 4K, 60 beelden per seconde. Dankjewel AI. Aangepaste klankband. Drie minuten lang terug in de tijd.
Nog een beetje verder terug. Zes minuten Parijs late 1890’s.
⚠ Please, be aware that colorization colors are not real and fake, colorization was made only for the ambiance and do not represent real historical data.
Arbeiders, soms van erg jonge leeftijd, in het Victoriaans Engeland 1901. Neen, het is geen fragment uit een ‘spektakelmusical’. Een fantastisch document. Mis het niet. En laat het aan je kinderen zien.
Upscaled with neural networks footage from the dawn of film taken by Mitchell and Kenyon in North England, 1901. In the video various films have taken in 1900-1901 displaying some of the grittier nature of work in those days. As you can see, source quality is really important to make a decent upscale video.
Enkele reacties op de laatste video:
-I can’t help but wonder how many of the boys in the video perished in the trenches of France and Belgium.
-Imagine for a moment that someone in these videos could have an email address. My great grandfather was born in 1901 and when he passed in 2002 he was on the internet.
-Just realise the fact that all young people in this footage with a curious look looks exactly like we all watching this video.
-The profundity of this footage, for me at least, is how recognisable all the faces are – the reactions, the expressions, the stares. “Victorian England” feels so alien as a concept, like a different world. But no, it’s the same world, with the same people feeling the same things as I do. People are the same as ever.
-Something stuck out to me. The children don’t carry the aura of children. They all look like smaller adults. You can imagine the crushing challenges of life at that time rested on children as much as adults, where as today, for the most part, kids are safeguarded (child protection services, the state, foster system). Like looking into the actual face of history itself, I feel out of place, as if I wasn’t supposed to see this. These are so fascinating.
-My brain is having a genuinely hard time convincing itself that these aren’t just actors in costumes on a movie set.
The Parkgate Ironworks was founded in 1823, and renamed Parkgate Iron and Steel Co. in 1888. By 1901 it employed over 6,000 people, making it one of the largest employers in the Rotherham area. Its workforce included many children as half-time workers, which accounts for their numbers here. The works closed in 1982 and the site is now occupied by Parkgate Shopping centre. This film is thought to have been shown at the annual Rotherham Statis, the local Wakes fair, where the Parkgate workers would have had the opportunity of seeing themselves on screen.
Kleur overbodig (eindigt vrij abrupt)
Ik denk dat ik mijn verhaal verteld heb. Met en zonder beelden. Zwart-wit en in kleur. Het verleden mag ons niet vreemd zijn, net zo min als de hoop op het mooie, ‘het ons toekomende’. Dat zullen we ook van elkaar mogen krijgen. Geven en nemen, maar laten we het dan als begrip over wederzijdsheid hebben. Er is in hoge mate immers ook ver-geven mogelijk, een mooie vorm van schenken. (en van ontvangen). De dagen vol vlammetjes kunnen ons ook in bange tijden intens verwarmen, ons de moed schenken met elkaar de geschiedenis van het volgende jaar te schrijven. En van het voorbije het mooie te koesteren.
Het ’toekomende’ kun je dubbelzinnig opvatten: hetgeen ieder mens toekomt, een waardig leven, beschikking over jezelf maar ook het onbekende ‘wat op ons toe komt’, dat wat ons te wachten zou staan.
Het lijkt een beetje op het voortdurend moeten corrigeren van wat nog niet eens helemaal verzonnen is. Dat is historisch een vreemd standpunt. We hebben geprobeerd met alle mogelijke technische middelen het beschadigde verleden weer kleur te geven die het verdient, waardoor wij het beter begrijpen en leren hanteren, maar wat met het toekomstplan?
"Zodra we de kindertijd achter ons laten, een tijd waarin we nog op onmiddellijke wijze konden samensmelten met de wereld en nog geen weet hadden van onze sterfelijkheid, worden we melancholische wezens. Het verlies van deze oorspronkelijke eenheid is, tezamen met het besef van vergankelijkheid, een traumatische gebeurtenis. Oftewel: de mens hoeft geen persoonlijk verlies te ervaren of oorlog te ondergaan om pijn te lijden. We zijn van huis uit getraumatiseerde dieren; verhalen verzachten onze existentiële pijn.
Het is aan de kunst om ons hieraan blijvend te herinneren en ons thuis te laten komen in het trauma dat leven heet." (ibidem). Maar...
Lucas Crnach De Melancholie
Leerden we de kleuren van het verleden te restaureren, hun ware betekenis dichterbij te brengen dan zou het mooi zijn met deze werkwijze stappen naar het dragelijk maken van het toekomstige waar te maken. Onze verhalen van vroeger nu met later te laten doorstromen, om nieuwe beddingen uit te graven, kortom het voorbije nauwer met morgen te verbinden, al zal de melancholie wellicht daarmee niet opdrogen. Ik citeer Arja Van Den Bergh in ‘Een radicaal argument voor de hoop.’ (VPRO Tegenlicht)
Geheugenverlies leidt tot wanhoop, kort gezegd. Als je vergeet hoe een eerste aanzet tot verandering ooit begon, met wie, en hoe, en hoe dat uitgroeide en extrapoleerde tot iets dat ons leven ten goede heeft veranderd – dan is wanhopig raken niet moeilijk.
Er zijn tijden dat het lijkt alsof niet alleen de toekomst, maar het heden donker is, schrijft historica Rebecca Solnit in haar boek ‘Hope in the Dark’. Weinig mensen herkennen de radicaal getransformeerde wereld waarin we leven, één die niet alleen is getransformeerd door nachtmerries als de opwarming van de aarde en mondiaal kapitaal, maar evengoed door onze dromen over vrijheid en rechtvaardigheid, en andere transformaties waar we niet eens van hadden kunnen dromen.
Kritisch of cynisch zijn: het mag. Angstig zijn ook, zegt psychiater Damiaan Denys. Wie kritisch of cynisch is, heeft het begrepen. Wie droomt en hoop houdt, is naïef. Maar: om te overleven in donkere tijden, moet dat wijdverspreide idee radicaal op de schop, betoogt historica Rebecca Solnit.
Het is, benadrukt de historica in het in 2016 toegevoegde voorwoord, wel belangrijk om te zeggen wat hoop níet is. Hoop, schrijft ze, is niet de overtuiging dat alles goed was, of goed zal zijn. We zien immers genoeg bewijs om ons heen van verwoesting, lijden en afbreuk. Hoop is interessant, zegt ze, als het eist dat we handelen. Wie de wereld omschrijft als ‘turbulent’ of ‘gedoemd’, weet uiteraard dat er genoeg is dat handeling vereist: de toename van economische ongelijkheid, aanval op burgelijke vrijheden – inclusief het recht op privacy – en komst van klimaatverandering, sneller, harder en verwoestender dan wetenschappers hadden verwacht. Hoop is de omarming van het onbekende en ondenkbare, niet het negeren van al deze realiteiten, schrijft Solnit. ‘It means facing them and addressing them by remembering what else the 21st century has brought, including the movements, heroes and shifts in consciousness that address these things now.’
Geheugenverlies leidt tot wanhoop, kort gezegd. Als je vergeet hoe een eerste aanzet tot verandering ooit begon, met wie, en hoe, en hoe dat uitgroeide en extrapoleerde tot iets dat ons leven ten goede heeft veranderd – dan is wanhopig raken niet moeilijk. Wat als we geloven in Solnits 'definitie' van hoop: dat het gewoon een ander woord is voor mogelijkheid – niet beloofd of gegarandeerd. Hoop roept op tot actie, schrijft ze. En actie is onmogelijk zonder hoop. Actie kan voortkomen uit één persoon die een beweging start, wiens woorden pas jaren later navolging krijgen. Soms veranderen enkele gepassioneerde mensen de wereld, beginnen ze een massabeweging die miljoenen anderen aanspreekt op hetzelfde ideaal en dezelfde overtuiging. Het enige dat deze transformaties gemeen hebben, zegt Solnit trefzeker, is dat ze beginnen in de verbeelding. Juist: in hoop.
Wie kritisch of cynisch is, heeft het begrepen. Wie droomt en hoop houdt, is naïef. Maar: om te overleven in donkere tijden, moet dat wijdverspreide idee radicaal op de schop, betoogt historica Rebecca Solnit.
(Een radicaal argument voor de hoop VPRO. Arja Van Den Bergh)
Deze foto was de aanleiding. Een intro. De naam ‘Harold Cazneaux’, de fotograaf. Het jaar 1912. De plaats kwam later. De vergelijking met het werk van Léonard Misonne (1870-1943) niet toevallig. Dezelfde tijd maar een serieuze afstand tussen beide fotografen.
Harold Pierce Cazneaux werd op 30 maart 1878 geboren in Wellington, Nieuw-Zeeland, als zoon van Pierce Mott en Emma Florence Cazneau. Zijn vader, een in Engeland geboren fotograaf en zijn moeder, een coloriste en miniatuurschilderes uit Sydney waren in 1876 naar Wellington verhuisd, waar ze een fotostudio hadden opgezet. Het gezin keerde in 1887 terug naar Sydney en verhuisde twee jaar later naar Adelaide waar Pierce Cazneau ging werken bij William H. Hammer and Company, een gevestigde portretstudio. Op 18-jarige leeftijd kwam Harold Cazneaux bij zijn vader in de studio werken als artiest-retoucheur. Hij volgde ook avondlessen aan de Adelaide School of Design onder leiding van Henry Pelham Gill. In die tijd studeerde ook Hans Heysen onder Gill, met wie hij later bevriend raakte. In 1898 werd er in Adelaide een internationale fototentoonstelling gehouden. Onder de exposanten was de Australische fotograaf John Kauffman, een pionier van de ‘Pictorial Movement’ wiens werk een grote invloed had op Cazneaux.
(De ‘x’ achter de oorspronkelijke familienaam ‘Cazneau’ was Pierre’s eigen toevoeging in 1904…It was also at this time that he added an ‘x’ to his name to acknowledge his French ancestry and to establish his own identity.)
Self portrait with camera 1904
Later in dat jaar (1904) had hij genoeg geld gespaard voor zijn eerste eigen camera, een ‘Midge box Quarter-plate en begon hij foto’s te maken in en rond Sydney’s straten en rivieren.
While working at Hammer's studio in Adelaide, Cazneaux met Mable Winifred Hodge. They married in 1905 and had five daughters and a son. His daughters were to become the subject of many of his photographs and all of them assisted him at some stage in his studio at the family home in Roseville known as 'Ambleside'. Their son Harold, who accompanied his father on a number of trips to the Flinders Ranges, was killed on war service at Tobruk in 1941.
Cazneaux, Harold. (1911). Harold Cazneaux with his daughters Jean and Rainbow, 1911 Courtesy National Library of Australia. Retrieved from http://nla.gov.au/nla.obj-144125787
In 1869 publiceerde de Engelse fotograaf Henry Peach Robinson een boek getiteld Pictorial Effect in Photography: Being Hints on Composition and Chiaroscuro for Photographers. Dit is het eerste algemene gebruik van de term “picturaal” dat verwijst naar fotografie in de context van een bepaald stijlelement, chiaroscuro - een Italiaanse term die gebruikt wordt door schilders en kunsthistorici en die verwijst naar het gebruik van dramatische belichting en schaduw om een expressieve stemming over te brengen.
In zijn boek promootte Robinson wat hij “combination printing” noemde, een methode die hij bijna 20 jaar eerder had bedacht door afzonderlijke elementen van afzonderlijke beelden te combineren tot één nieuw beeld door meerdere negatieven of afdrukken te manipuleren. Robinson was dus van mening dat hij “kunst” had gecreëerd door middel van fotografie, omdat het uiteindelijke beeld alleen door zijn directe tussenkomst tot stand kwam. Robinson bleef de betekenis van de term zijn leven lang uitbreiden. (Wikipedia)
‘Surry Hills’ 1914
In 1914 won Cazneaux de ‘Happy Moments’ wedstrijd van Kodak en gebruikte de prijs van £100 als aanbetaling voor een huis in Roseville, ‘Ambleside’ op 24 Dudley Street.
The Winning photo: ‘Waiting for daddy to come home‘ (1914)
The house had been named after a village in South Australia by its original owner, Gayfield Shaw. He was Cazneaux's friend, an artist-etcher who built Ambleside for himself in about 1912. Harold, his wife Winnie, and their daughters Rainbow, Jean, Beryl and Carmen, moved into their new home in May 1915. Two more children would be born at Ambleside – Joan in 1916, and Harold Ramsay in 1920.
A Surry Hills alleyway. 1911
Jean, Carmen, Beryl, Harold, Rainbow and Joan Cazneaux
Cazneaux ontwikkelde al zijn werk in zijn eigen donkere kamer in Ambleside, oorspronkelijk in een slaapkamer, en toen Bostocks studio werd verkocht, moest hij bij gebrek aan een geschikt en betaalbaar pand in de stad terug naar Ambleside, waar hij een aangrenzende studio bouwde. Dit was Cazneaux’s werkplek voor de volgende 35 jaar. Harold Cazneaux vond troost in de tuin. Het bleek een therapeutische ontsnapping aan de depressie die hem nog steeds bij zeldzame gelegenheden bezocht. Tijdens deze dieptepunten raakte hij ‘verdwaald’ in de tuin, zittend in de schaduw van een boom, alleen en stil, werkend aan een wirwar van problemen. Vaak was het al schemerig voordat hij uit de tuin kwam en besloot om de achterstand in te halen en tot diep in de nacht door te werken, nadat hij Rainbow had opgeroepen om hem te helpen.
Cazneaux bridged the gap between commercial and art photography and between the pictorialist and modernist schools of photography. He was converted to pictorialism in 1898, when he saw an exhibition in Adelaide of impressionist-style photographs of John Kauffman, who had lived in England and Europe for 10 years and was familiar with the bromoil landscapes of Horsley Hinton. By 1910 Cazneaux was the leader of the pictorialist movement in Australia, which held that photography was a form of high art, closely linked to painting. He manipulated negatives and prints to produce soft focus images and became an expert in the use of the bromoil process. In the 1920s and 1930s his work showed features of modernism, especially in his images of surfers, sunbakers and the steel and concrete of the Sydney Harbour Bridge
Sydney Harbour Bridge 1934
For many years Cazneaux’s prints were exhibited in shows organised by the London Salon of Photography (1911 to 1952) and later included in the Royal Photographic Society of Great Britain’s annual salons. In 1921 he was elected a member of the London Salon and in 1937 he was the first Australian to be conferred an Honorary Fellowship by the Royal Photographic Society. Beyond his photographic oeuvre, Cazneaux was also a prolific writer. As a correspondent for Photograms of the Year (UK) for more than twenty years he was the international voice of Australian photography. He was official photographer for Sydney Ure Smith’s lifestyle magazine The Home from 1920 to 1941. And he was commissioned to produce images for a number of Ure-Smith’s publications including Sydney Surfing (1929), The Bridge Book (1930), The Sydney Book (1931) and The Australian Native Bear Book (1932). (Canalblog Alain.R. Truong)
Steam and Sunshine 1934
Vaak zie ik foto’s die bol staan van allerlei ‘effecten’. Er is eerst en vooral ‘het oog’. Jouw oog dat via de camera het oog in de hand wordt. Het beeld is er vaak al. De vorm. De begrenzing. En…vooral het licht. (en lichttinten tot en met verschillende ‘donkerten’.) Kijk je naar de beelden van Cazneaux dan weet je dat hij “een ziener” is. Zonder dat ‘zien’ wordt het prutswerk, maakdinges, effecten zonder affect. Kijk hieronder naar de prachtige foto van vier schoolmeisjes van de Frensham School die een beekje oversteken. Het rijtje van vier, twee weerspiegeld in het water. Kijk naar het licht. In de luchten boven en onder. Het is geen actiefoto. Eentje nog links aan de kant, eentje al overgestoken, rechts. Eentje, beide voeten op een steen, een ogenblik later is ze aan de overkant. Het onderwerp is ‘Stepping Stones’. Bijna symbolisch. Dag kindertijd.
Relatives of the Ukrainian soldier Taras Didukh, 25, mourn his body at a funeral held in the Church of the Most Holy Apostles Peter and Paul of Lviv, Ukraine, before being buried at the Lychakiv Cemetery on March 11, 2022. The Officer Andrii Stefanyshyn, 39, and the Sergeant Dmytro Kabakov, 58, were also buried on the same day.
Alejandro Martinez Velez, is a freelance photojournalist for Anadolu Agency and Europa Press Agency, currently based in Madrid, Spain. He began his photography training at Lens School of Visual Arts, combining it with his university studies in Political Sciences (Complutense University of Madrid). His work focuses especially on social conflicts, human rights or political issues. He is currently documenting the exodus of hundreds of thousands of people to Europe. His pictures have been exhibited in different cities like Madrid, Barcelona, Istanbul, New York, Moscow, Shanghai, Mexico City, Beirut, Milan, Buenos Aires or Johannesburg.
Let op: Hij, de heerser, gaat het over vrede hebben, mooi woord voor deze tijd van het jaar.
Zwijg over vrede als je je kinderen het huis uitstuurt om andere huizen en hun bewoners te vernietigen.
Zwijg over je vrede als je de universiteiten van je land sluit en andere met propaganda overlaadt.
“Desolation”. Alejandro Martinez Velez
In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde Hem in doeken en legde Hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het gastenverblijf.
(Alejandro Martinez Vélez). Exodus
As a result of the complex sociopolitical context that some countries such as Syria, Iraq, Afghanistan or Pakistan have been undergoing since 2015, the migratory crossing to Europe has increased significantly. Hundreds of thousands of people have left the Asian continent behind crossing in smalls open boats from the Turkish coast to Greece, possibly starting the longest part of their trip due to the extensive closure of the borders.
This photo report documents this exodus once they have touched european soil. To be precise the arrival on Lesbos Island, the Idomeni Camp, where there are approximately 14000 refugees awaiting the opening of the frontier and the failure of thousands of migrants to cross over to Macedonia in March 2016. (Alejandro Martinez Vélez)
At that time, Emperor Augustus issued a decree that all inhabitants of the empire had to be registered. This first census took place during the reign of Quirinius over Syria. Everyone set out to be enrolled, each to the place he came from. While they were there, the day of her delivery arrived, and she gave birth to a son, her firstborn. She wrapped Him in cloths and laid Him in a manger, because there was no room for them in the guesthouse.
Bezoek de website van fotograaf Alejandro Martinez Vélez
Note: He, the ruler, is going to talk about peace, nice word for this time of year.
Be silent about peace when you send your children out of the house to other houses and their inhabitants destroy.
Silence your peace when you close your country's universities close down and shower others with propaganda.
“Desolation”. Alejandro Martinez Velez
Weet je nog de drie koningen? Ik zie ze in de gestalte van Poetin, Xi Jinping en Biden de ster volgen. Met hun gevolg. Ook Herodes-met-het-dubbele-gezicht speelt zijn rol. In Gaza kan hij zijn gangen gaan. En de "vrienden" van de koningen? Hun misprijzen voor het vrouwelijke een waarborg voor het stoere.
«In Rama en Gaza wordt gehuild en geschreeuwd. Moeders huilen om hun kinderen. Ze willen niet dat iemand hen komt troosten, want hun kinderen zijn er niet meer.»
Remember. the three kings? I see them in the stature of Putin, Xi Jinping and Biden following the star. With their entourage. Herod-with-the-double-face plays his part. In Gaza, he can go his way. And the "friends" of the kings? Their disdain for the feminine a safeguard for the tough.
A Palestinian man mourning the loss of relatives killed in Khan Younis, in southern Gaza, on Tuesday.Credit…Yousef Masoud for The New York Times O6/12/2023
"In Ramah and Gaza there is weeping and crying. Rachel and Samira crie for their children. They do not want anyone to come and comfort them, because their children are no more."
Wees elkaar nabij
Be close to each other
Eigen foto
"De Hongaarse premier profileert zich meer en meer als dwarsligger als het op Oekraïne aankomt. Half oktober ontmoette Orban de Russische president Vladimir Poetin in China om over ‘vrede’ te spreken. Hij dreigt er ook mee om tijdens de Europese top van half december de beslissingen te blokkeren over het opstarten van toetredingsonderhandelingen met Oekraïne en extra budgetsteun aan Kiev. Voor beide beslissingen is unanimiteit nodig." (De Standaard)
"The Hungarian prime minister is increasingly profiling himself as an obstructionist when it comes to Ukraine. In mid-October, Orban met Russian President Vladimir Putin in China to discuss 'peace'. He is also threatening to block decisions at the European summit in mid-December on launching accession negotiations with Ukraine and additional budget support to Kiev. Both decisions require unanimity." (De Standaard)
Markéta Luskačová, Two boys with their jumpers over their heads, Booker Avenue Primary School, Liverpool (1988)
Markéta Luskačová is een in Tsjechië geboren fotografe die een groot deel van haar leven in het Verenigd Koninkrijk heeft gewoond en gewerkt. Ze is vooral beroemd om haar documentatie van het leven in afgelegen Slowaakse dorpen en op de East End-markten in Londen. Ze wordt door velen beschouwd als een van de beste sociale fotografen van haar tijd. Luskačová werd in 1944 in Praag geboren en groeide op in Tsjecho-Slowakije ten tijde van de communistische partij. In 1963 ontdekte ze een groep pelgrims die naar de stad Levoča reisden en werd ze vastbesloten om die culturele en religieuze tradities te documenteren die dreigden te worden uitgewist. Ze studeerde Cultuursociologie aan de Karelsuniversiteit en studeerde in 1967 af met een scriptie getiteld Pelgrimstochten in Slowakije. Daarna ging ze fotografie studeren aan de FAMU film- en tv-school in Praag.
Markéta Luskačová: North Shields, 1978
Czech-born Luskačová has lived in the UK since 1975 and first went to North East England in 1976 when visiting photographer Chris Killip, who at that time lived there. She fell in love with Whitley Bay, and with the people there who, in spite of the harsh weather, enjoyed their time at the seaside. When Amber, a film and photography collective, invited her in 1978 to photograph the North East of England alongside Martine Franck, Henri Cartier-Bresson and Paul Caponigro, she was drawn back to photograph the seaside.
“I was very touched by it all: the families with children, old women in their best hats, elderly couples with grandchildren, teenagers courting shyly or boisterously, the ponies and donkeys walking patiently to and fro on the beach. The dogs and children were everywhere, dogs enjoying themselves as much as the children did. The fairground and the omnipresent tents, fortresses against the wind and rain, the seaside cafes selling sandwiches, apple pies, custard pies, ice creams and teas, of course. But they also sold boiling water to women who brought with them from their homes their teapots and teabags, because to buy tea for the whole family would be too expensive.”
In een tijd van ‘wapengekletter’ willen we graag ‘ontwapenende’ bijdrages leveren waarin het leven van alledag ‘ontwapenend’ door kunstenaars(essen) allerlei wordt ervaren. Met de hoop dat de kinderen en volwassenen nu nog tussen de wapens weldra opnieuw in dezelfde geborgenheid mogen leven. Bekijk de zeefoto’s door hierboven op de titel Marketa Luskacova: By the sea te klikken. Geniet.
En genoemde fotograaf Kris Killip hebben we uitvoerig belicht. Bezoek ook:
John Alinder med kamera i trädgården, Sävasta, Altuna socken, Uppland.
John Alinder, zoon van een boer, werd in 1878 geboren in het dorp Sävasta, Altuna parochie, in Uppland, een provincie in oostelijk Midden-Zweden. Alinder bleef zijn hele leven in het dorp wonen. Hij koos ervoor om de boerderij van zijn ouders niet over te nemen en werd in plaats daarvan autodidact fotograaf en manusje van alles. Hij was een muziekliefhebber en houder van het Zweedse agentschap voor het Britse platenlabel en grammofoonmerk His Master’s Voice. Een tijdlang runde hij een countrywinkel vanuit zijn huis en hij had zelfs korte tijd een illegale bar. Van de jaren 1910 tot de jaren 1930 portretteerde hij de lokale bevolking, het landschap om hen heen en hun manier van leven. Hij fotografeerde hen vaak in hun huizen en tuinen, met behulp van de technologie van die tijd, glasplaten. Deze ontwikkelde hij in een kleine donkere kamer die hij had gebouwd en vervolgens maakte hij de afdrukken in het zonlicht.
Grammofoonconcert op de boerderij van de Alinders in Sävasta, Altuna parochie, Uppland, 1922. Op de tafel een His Masters Voice grammofoon. Foto: John Alinder.
John Alinder (22 December 1878, Sävasta, Altuna parish - 12 August 1957, Sävasta, Altuna parish), Swedish photographer. The son of a farmer, he was born in a village in Uppland, a province in eastern central Sweden; he remained in the village all his life. But he chose not to take over his parents’ farm and instead became a self-taught photographer and something of a jack of all trades. He was also a great lover of music, and held the Swedish agency for the British record label and gramophone maker "His Master’s Voice." For some time he ran a country shop from his home, and he apparently even operated a bar for a while. Beginning about 1910 and continuing two decades, he photographed the local people, his neighbors and friends, the surrounding landscape, and their way of life. He portrayed them informally, using the technology available of the time - glass plates - which he then developed in a small darkroom he had built.
IJzerhandelaar Eugéne Enwall geflankeerd door zijn collega’s Erik Eriksson “Järn-Erik”, Teodor Nyström en Arvid Dahl – in de ijzerfabriek in de stationsgemeenschap Fjärdhundra, Uppland, waarschijnlijk in 1913. Foto: John Alinder.
Alinder was als fotograaf volledig autodidact. Het is niet duidelijk wanneer hij begon met fotograferen, maar rond 1910 lijkt het bedrijf echt van start te zijn gegaan. Het Uppland Museum heeft 8.421 glasplaten naar hem vernoemd, de meeste uit de jaren 1910 en 1920, met een paar uit de jaren 1930. Hij werkte voornamelijk in de parochie Altuna, maar ook in de naburige parochies Simtuna, Frösthult, Torstuna, Österunda en Härnevi. De fotografie werd uitgevoerd onder eenvoudige vormen. Hij had een kleine donkere kamer in zijn huis, terwijl het kopiëren buiten gebeurde. Alinder gebruikte nooit decors of andere decoraties. Hij gebruikte een camera met grootformaat negatieven. Na het belichten en ontwikkelen van de glasnegatieven, plaatste hij ze in direct contact met een speciaal fotopapier in een frame onder glas en belichtte ze met zonlicht. Na fixeren, spoelen en drogen waren de beelden klaar. (Uplandsmuseet)
Mobergs barn Fjärdhundra”, Simtuna socken, Uppland 1918. Foto: John Alinder.
Het behoud van de glasplaten van Alinder is te danken aan Axel Ekholm. Hij was hoofd cultuur in de toenmalige gemeente Fjärdhundra in de jaren 1950 en 1960. De collectie werd bewaard in de kelder van de bibliotheek. Eind jaren 1980, toen het Uppland Museum een vraag kreeg over een van de foto’s uit de collectie, realiseerde Iréne Flygare, toenmalig hoofd onderzoek van het museum, zich wat een culturele schat het eigenlijk was. Sinds de collectie bij het museum is gekomen, is er een enorme hoeveelheid werk verricht om de afbeeldingen beschikbaar te maken voor het publiek. Glasplaten zijn schoongemaakt, gedigitaliseerd en gescand en de mensen op de foto’s zijn geïdentificeerd. Sommige informatie over mensen en plaatsen en soms Alinder’s eigen titels zijn terug te vinden in zijn eigen registerboeken. (Upplandsmuseet)
Wij waren net als jullie
in levende lijve, maar
in de tijd van toen.
Het licht
wist ons op glas
te beschrijven,
meer was niet van doen
om ook nu
in jouw gezelschap
te verblijven.
Ljung’s daughter standing by herself on a chair, Torstunaby, Torstuna parish, 1920
De fotograaf gepakt en gezakt 1921
Is nu ‘fotografie’ in handbereik van vrijwel iedere + tienjarige, de functie van het fotografisch beeld verloor zijn oorspronkelijke opdracht in het bijna dagelijks gebruik waardoor het conserverende van levensfases en leefomstandigheden veranderde in het memoriseren van de banaliteit die net zo vlug weer uitgewist als vastgelegd wordt. Nog voor een beeld aan de geschiedenis van de maker kan deelnemen is het uitgewist of in eindeloze databanken verloren gelegd. Nooit is het persoonlijke zo weinig gedocumenteerd als heden ten dage. In die zin is een collectie als deze en de aandacht voor haar historische waarde zo belangrijk om over onze eigen fotografische (en filmische) mogelijkheden als cultuurbijdrage na te denken. Het eigen curriculum zou al in de lagere school allerlei speelse fotografische en filmische expressiemogelijkheden kunnen krijgen, de opbouw van een journaal of levensverhaal kunnen aanvullen zodat het geheel van de menselijke geschiedenis via de kleine alledaagse geschiedenis van onszelf beter begrepen en gehanteerd kan worden. Een vrome wens.
Uit vorige bijdrages willen we alvast deze twee afleveringen opnieuw belichten waarin fotografie in dezelfde vorm en functie werd ervaren:
Peruvian artist Cecilia Paredes is the subject of her own richly patterned photographs, yet her figure is often difficult to locate at first. For each portrait she hangs boldly printed fabrics as the backdrop, which she then matches either with her painted skin, custom clothing, or both. Her torso, arms, and face fade into the background, as the curvature of her body and brown hair become some of the only indicators of her presence.
“I wrap, cover, or paint my body with the same pattern of the material and re-present myself as part of that landscape. Through this act, I am working on the theme of building my own identification with the entourage or part of the world where I live or where I feel I can call home. My bio has been described as nomadic so maybe this is also a need of addressing the process of constant relocation.” (Colossal 2018 Kate Sierzputowski)
Both Worlds” (2009), all images provided by Cecilia Paredes
Een deel van wat ons menselijk maakt is ons vermogen om verder te kijken dan de smalle deur waardoor we de wereld binnenkomen – om voorbij de cultuur van onze geboorte te groeien door andere culturen, andere levenspatronen te herkennen. Toch is onze geboortecultuur ons altijd ingeprent; het mysterie van identiteit is nooit volledig opgelost. We komen altijd uit een tijd en plaats waarnaar we nooit kunnen terugkeren.
-Cecilia Paredes
In the great of your wings 2021
Ik ben een landschap,
laten wij een landschap van mij maken,
laten we in een auto aan komen rijden en uitstappen,
laten we door een hek naar mij kijken.
Een van ons moet zeggen:
misschien is er wel een schat in dit landschap,
laten we gaan graven,
laten we goud vinden.
We klimmen over het hek heen.
We graven.
We graven verbeten.
We vinden goud.
Goud! Goud!
Maar wat kan goud ons eigenlijk schelen?
We leunen op onze schoppen.
Hoog boven ons de wolken.
Laten we tevreden zijn met niets,
laten we weer verder rijden.
De zon mag ondergaan in dit landschap,
mag zijn laatste stralen over de velden laten glijden, tegen de heuvels op,
over de toppen van de beuken.
Wij rijden ergens anders heen.
Wij zingen, onze raampjes zijn open, onze radio staat aan.
Toon Tellegen
Cecilia Paredes. De tu botánica y descendida calma
Wist dus waar de morgen de wereld binnenkwam,
hoorde de vroegte open zingen, en hoe de tijd
uit nacht als landschap werd uitgerold, licht
schreef schaamteloos avonturen op de kamermuur.
Weet dus waar de avond de wereld gegrepen heeft,
ziet het voorbije wegkruipen, en hoe verleden tijd
in een hoofd als landschap werd opgerold, licht
bleef schemering en wegen voor altijd uitgedoofd.
Zelf een landschap zijn, vlinders zullen je vinden.
Gmt
Costa Rica, My Other Self Image: Cecilia Paredes
Knew thus where the morning entered the world,
heard the dawn sing open, and how time
rolled out of the night as landscape, light
wrote shameless adventures on the chamber wall.
Know thus where evening gripped the world,
sees the past creeping away, and how past time
was rolled up in a head like landscape, light
remained twilight and roads forever extinguished.
Being a landscape yourself, butterflies will find you.
Gmt
"When the body is not incidental to the visual lexicon of the work but an extension of the meaning-making exercise, it becomes an embodiment of the narrative rife in political history that a woman has to endure. As an artist, Paredes is sensitive to attending to the feminine force with her works. Expounding on this, she says, “It is indeed a very interesting topic, I draw my inspiration, force and ideas from three main sources: history, mythology and literature, especially poetry. I found all my answers there. Trying to talk about the feminine gender, and we encounter Juno, the protector of the feminine gender. Trying to address patience, and we have Penelope and Marie Curie. And about wittiness, sharp mind and transcendence, we have Mercury and Nelson Mandela. And so on.” (Stirr 2022)
De Amerikaanse filmmaker Conner Griffith staat bekend om experimentele werken met perspectief verschuivende verkenningen van alledaagse taferelen en objecten. Voor Still Life verzamelde en choreografeerde hij een duizelingwekkende dans van meer dan 1000 gravures uit de 19de eeuw - van bloemen tot theepotten en amfibieën. De resulterende short verkent het filosofische idee dat, zoals Griffith het formuleert, "we leven in een wereld van objecten en een wereld van objecten leeft in ons". Het resultaat is een indrukwekkende en raadselachtige meditatie over het bewustzijn, zowel in beeld als geluid. Opgelet rond 3'53" schijnt even het licht uit te gaan maar dat is niet zo, weldra komt 'het oog' in beeld. Let ook op de prachtige klankband, meesterwerkje!
Regisseur: Conner Griffith (tekst: Aeon Video en Gmt) Bezoek zijn website!
Conner Griffith is an experimental filmmaker and editor living in Los Angeles. His process often involves working with collections to explore the universal stories that can emerge from visual choreography and the relationship between sound and image. Conner’s films have screened at Slamdance, GLAS animation festival, and Ottawa International animation festival, and have been featured in The Atlantic, National Geographic, and WIRED. (website Conner Griffith)
We hebben het duidelijk over ‘bewustzijn’ (consciousness), over ‘kijken (waarnemen in het algemeen) een geliefd onderwerp in dit blog waarin de nog kinderlijke ‘veelheid’ een weg zoekt naar de talrijke wegen van ons bewustzijn waarin we de werkelijkheid in al haar facetten kunnen ervaren en haar mee vorm geven of bevragen op de ons eigen manier. Geen theorie, de vele verschillenden zijn bekend en door iedereen te raadplegen, maar enkele beelden die makkelijk door de lezer(es)-kijker kunnen worden aangevuld of uitgeprobeerd. Uit eigen ervaring.
Laat herfstlicht achter glas Gmt
Jan Wolkers - Wintervitrines
achter het gras
terwijl de herfst voor de deur stond
met deze hand
als een inktvlek
probeerde ik de zon stil te zetten
geen geluid brak meer door
van achter de glazen barrière
volière
van ijs en chroom
waar je witte hand in zweefde
als een meeuw die de kust verlaat
als een berijpte boom
zo hangen vanavond
mijn betraande ogen
in je afscheid
Laat herfstlicht in de tuin 2 Gmt
Zoals ook de aarzeling van de lente nu. Maar al leef je zelf niet buiten, het licht komt wel binnen. Het schrijft op de tegelmuur van de badkamer, verlicht de zachte zeep, blijft niet lang, rust nog even op het flesje handwas en schaduwt een prachtige vorm van een snel paaskonijn in de wastafel.
eigen foto Gmt eigen foto Gmteigen foto Gmt
Ik heb ze niet verzonnen, net als Wolkers vertrok ik van een ervaring, al haak ik mijn beelden nog niet aan een emotie. Ze hebben immers geen verklaring nodig, maar het kan. Een schets, een aanzet, het kan nog allerlei richtingen uit
Schrijft namiddagzon
morsetekens op de tegelmuur:
in onschuld handen wassen kan niet meer,
maar met granaatappel-rood de paashaas
uit de lavabo lokken
en tot het donker wordt buiten spelen?
eigen foto Gmt
En ook dit mag misschien helpen.
Can you feel it
Now that spring has come
And it's time to live in the
Scattered sun
Waiting for the sun
Waiting for the sun
Waiting for the sun
Petra Reece ‘Summer in the city’
Petra Reece was born in Holland and emigrated to Australia with her family. Her father and brother both artists, worked making and restoring stained glass. Petra graduated with a B.A. and post graduate diploma at the Phillip Institute of Technology.
"I am not a single subject painter ... whatever moves me enough will eventually be translated onto canvas. An old photo, a glimpse in the street, a shape, a colour, clouds, the sea, a vague memory.'
LANG GELEDEN
Lang geleden, de hemel was nog hoog en leeg,
de dagen nog lang en oneindig
op een middag vielen er woorden naar beneden,
buitelden om me heen:
slakkengang, achterban, dwarsverband, handlanger,
handgemeen…
ik greep ze beet,
liet ze in mijn handen spartelen en kronkelen,
knoopte ze aan elkaar en maakte ze weer los,
liet ze friemelen en foezelen
en even plotseling als ze waren gekomen
waren ze weer verdwenen, was de hemel weer leeg
maar ik wist toen – ik weet het nog goed:
zo zal mijn leven zijn!
En mijn oorlog werd mijn vrede
en de zon, mijn zon, verscheen
als ik hem dat vroeg.
Toon Tellegen (2023) Langs een helling Querido, 51blz. € 18,99. ISBN 9789021476674
Zo. Dat was een greep uit onze collectie ‘objecten’, ‘still live’. Je kunt er alle kanten mee uit: verder zoeken, bundel aanschaffen, zelf beginnen met.. Het zal een kwestie van kijken en luisteren zijn. En de zon zal verschijnen, jouw zon, maar je moet het haar (hem in NL) vragen, dat wel. Ik neem je nog even mee naar een helling.
LANGS EEN HELLING
–
Ik glijd zo langzaam langs een helling naar beneden
dat het lijkt alsof ik stil sta,
zoals de kleine wijzer van mijn horloge lijkt stil te staan,
hoe goed ik ook kijk
–
soms denk ik zelfs dat ik weer terugglijd,
terug naar boven,
terug naar waar ik lang geleden was,
naar de donkere wolken die daar nog altijd hangen,
naar de zon die daar nog altijd schijnt.
Toon Tellegen
In zijn fraai stevig gedocumenteerd boek ‘Echo’s echo’s, De kunst van de allusie, schrijft Paul Claes in de Proloog:
“In den beginne was het woord. Toen kwam de herhaling. De kinderen die hun ouders herhaalden, de vertellers die de verhalen van vroeger ophaalden, de schrijvers die de geschriften van de voorgangers aanhaalden.
De mythe is het woord van de oorsprong. Alleen in de herhaling blijft het bewaard, alleen in de verandering blijft het bestendig. Zonder herhaling is er geen mythe, zonder mythe geen begin. Daarom begint dit boek met een mythe, met de mythe van de herhaling zelf.
Poussin “Echo and Narcissus” 1625-1630
Er was eens een Griekse nimf. Telkens als Zeus een van haar vriendinnen opvrijde, leidde ze met haar praatjes de vrouw van de oppergod af. De godin Hera brak verbolgen haar stem, zodat de babbelaarster de woorden die tot haar gericht werden alleen nog kon herhalen. Toen werd de nimf verliefd op Narcissus. De knappe jongeman had geen oog voor haar. Zij kon enkel zijn afwijzingen nazeggen en vormde die om tot liefdesverklaringen. Narcissus werd verliefd op zijn spiegelbeeld in het water, wilde het omhelzen en verdronk. De nimf kwijnde weg en veranderde in een rots. Alleen haar stem bleef nog over. Ze kon alleen de woorden van anderen weergalmen. De nimf heette Echo. Haar woorden bereikten ons alleen als echo’s. Een van die echo’s is het verhaal zoals Ovidius dat in het derde boek van zijn Methamorphoses vertelt.
tekening van Harry Bliss
“De tragiek van de nimf Echo is die van alle sprekers, die van alle literatuur. Altijd en overal hebben dichters en vertellers andere dichters en vertellers herhaald. Dat kon niet anders, want als ze werkelijk origineel waren geweest, zou geen mens hen hebben begrepen. Het nieuwe is alleen te vatten als het door veel ouds is omringd. Zoals Narcissus is de literatuur op zichzelf verliefd. Het enige wat de literator kan doen, is de woorden die hij hoort tot eigen voordeel omvormen. Zoals Echo’s echo’s.”
(Paul Claes, Echo’s echo’s De kunst van de allusie Vantilt 2011)
eigen foto
Met die appel wordt de eeuwige echo van deze vrucht duidelijk, de appel van de appel, van de appel, enz. Net zoals wie wijzelf zijn, een mens van een mens, van een mens enz. De eeuwige herhaling als enige oplossing om de tijd te trotseren.
(...)
hij rimpelt en verkleurt,
het is een warme dag, niets grijpt om zich heen
en niets gebeurt
en een hand pakt hem op, draait hem rond
en gooit hem door het raam-
als hij zich zou kunnen verbazen zou die appel
zich verbazen en denken:
is dit nu ten einde raad,
of is dit nu de opperste verwarring?
De avond valt, wormen komen op hem af,
en hij zou denken:
als ik nog kon glanzen dan zou ik nu toch glanzen...
zijn laatste gedachte
zou dat zijn.
(Toon Tellegen, Een langzame val 1991)
Eigen foto
Het herhalen en de moed om bij het einde te blijven glanzen, twee mooie ideeën in deze benadering van de zoektocht naar essenties. Intussen is de ‘appel-van-de-foto’ nog slechts een herinnering. Glans en smaak werden beiden zeer geapprecieerd.
Om alle Eva’s te troosten, de aanlokkelijke vrucht aan de boom van goed en kwaad die haar door de slang werd aangeboden bleek bij nader inzien geen appel. De ‘verboden vrucht’ kan het net zo goed een banaan, dadel, perzik, citroen of olijf zijn geweest. (In het oud-Engels werd het woord aeppel gebruikt als algemene benaming voor fruit.)
In teruggevonden werk van Griekse dichteres Sapho kunnen de appelplukkers de beste appel niet bereiken. Rond het teruggevonden fragment in het Grieks zijn heel wat vertaalpogingen ondernomen.
ΟΙΟΝ ΤΟ ΓΛΥΚΥΜΑΛΟΝ ΕΡΕΥΘΕΤΑΙ ΑΚΡΩΙ ΕΠ’ ΥΣΔΩΙ
ΑΚΡΟΝ ΕΠ’ ΑΚΡΟΤΑΤΩΙ, ΛΕΛΑΘΟΝΤΟ ΔΕ ΜΑΛΟΔΡΟΠΗΕΣ
ΟΥ ΜΑΝ ΕΚΛΕΛΑΘΟΝΤ’ ΑΛΛ’ ΟΥΚ ΕΔΥΝΑΝΤ’ ΕΠΙΚΕΣΘΑΙ
En dat klonk ongeveer als volgt:
oion to glukumalon ereuthetai akrooi ep’usdooi akron ep’akrotatooi, lelathonto de malodropèes ou maan eklelathont’, all’ouk edunant’ epikesthai.
Het fragment is tot zeventien keer in het Nederlands vertaald, van Herman Gorter, P.C. Boutens, tot en met Willem Wilmink
Zoals de appel rood wordt, hoog in de boom, hoog aan de hoogste tak. Maar de plukkers vergaten, nee, vergaten hem niet. Hij hing te hoog voor hen.
Vlaams classicus Johan Boonen houdt het kort
In Ter memorie. Oudheid dichten en vertalen (Leuven: Garant, 1997) condenseert hij de twintig woorden van het origineel tot dertien woorden.
de appel – hoog aan de hoogste tak – de plukkers konden er niet bij
(en waar blijft de pointe Johan: ‘het-niet-vergeten’?)
Paul Claes, want van hem is het artikel in tijdschrift over vertalen ‘Filter’ jaargang 2013, ondernam ook een poging:
Het spijt me nu ook dat ikzelf Sappho’s homerische vergelijking niet in klassieke hexameters heb vertaald. Daarom stel ik u een nieuwe metrische vertaling voor: een ultieme poging om Sappho’s asymptoot te bereiken.
DE BRUID
Zoals de zomerappel hoog op een tak hangt te blozen, hoog op de hoogste top door de appelplukkers vergeten, nee, niet vergeten, maar onmogelijk om te bereiken…
(In haar prachtig boek ‘Eros, the bittersweet’ wijdt de Canadese Anne Carson, internationaal erkend auteur en dichteres, een hoofdstukje aan dit onderwerp. Ik probeer haar Engelse versie mee te geven:
As a sweet apple turns red on a high branch,
high on the highest branch and the applepickers forgot-
well, no they didn't forgot-were no able to reach
...
(LP, fr. 105a) (Vertaling gevolgd door boeiend opstel in 'Eros, the bittersweet, Anne Carson Dalkey Archive Press Dublin 7de druk 2019)
eigen foto
Al van in mijn kinderjaren is de appel mij lief. Mijn eerste conflict met mijn vader was een appel-dieverij van een mooi in rijen gelegde collectie winterappels. Door er eentje weg te nemen ging de hele collectie aan het rollen en verscheen even later het gezinshoofd met de gevreesde uitroep: Wat gebeurt er hier allemaal? Een overbodige vraag maar mijn schuldige blik kon hem vermurwen. In mijn herinnering hebben we toen samen de ontsnapte appel gedeeld en opgegeten. De herinnering aan de boomgaarden in Sint Pieters Lille, beelden van zomers die nooit meer zijn na te maken. Net na het onweer in een verse oogstappel bijten, ja er bestond een paradijs. Nu nog eentje waar oudere kinderen van bijna tachtig weer mogen glanzen, net voor de nacht over de eeuwige boomgaard schuift.
Mary Cassatt, The Child’s Bath (1893). Robert A. Waller Fund. Courtesy the Art Institute of Chicago.
Kijk naar moeders handen: ze houden je vast en ze wassen je voetjes. De bijna alledaagse tederheid uit het bekende werk van Mary Cassat. (1844-1926)
"In The Child’s Bath, that physical mirroring happens between generations too. Both mother and child’s heads are tilted down toward the basin of water. As the mother seems to lightly squeeze the child’s right foot, the child mimics that pressure on its thigh, and as the mother wraps her arm onto the daughter’s right side, so too does the daughter grasp her mother, as though in unison." (Kathie White Artnet news)
Jessica Todd Harper uit ‘Here’ ‘Lord of the Rings’
Jessica Todd Harper uses portraiture to explore the subtle tensions within daily family interactions and the complexity of human relationships. Her work is grounded in art historical tradition, but with a psychological undercurrent that marks its modernity. A silver medalist in the Prix de la Photographie in Paris (2014), she was an Outwin Boochever Portrait Competition prizewinner (2016) and selected that same year for the Taylor Wessing Portrait competition at the National Portrait Gallery in London. Her work will be significantly represented in Kinship, opening at the Smithosonian's National Portrait Gallery in late 2022, and running until 2024. Harper has published two prize-winning books of photography, Interior Exposure(2008) and The Home Stage (2014) (both Damiani Editore). Damiani’s third book of her work, Here, is due out in late 2022. (bio op website)
Jessica Todd Harper Foto uit ‘Here’
"What I love about 17th-century Dutch painting - specifically Vermeer- is how he brings a sense of import and worth to portraits of regular people in their homes. This was very different from the saints, gods, and kings that were more commonly the subjects of artistic masterpieces (think, for example, Michelangelo's Sistine Chapel ceiling). In Here, I am trying to show that transcendent moments are embedded in day-to-day life."
Johannes Vermeer Meid en Meesteres
Je zou het ‘een glans’ over alledaagse dingen, mensen, gebeurtenissen kunnen noemen. Niet de flits van een ‘snapshot’, maar de vertraging ervan, het samenbundelen van misschien wel twintig snapshots van dezelfde handeling in één beeld waarin alles op zijn plaats valt. Niet gepland, maar bijna ‘gekregen’. Zoals ze zei in ‘The Guardian’ van 12 oktober:
‘I like the fact that this isn’t perfectly arranged. There’s the masking tape behind the eggs, the streamer hanging off the flowers, my son’s bright socks – all these elements preserve the veracity of the scene’
2de Paasdag 2017 Jessica Todd Harper
The kids in this photo are three of my four children. It was taken in 2017 in the hall of our home in Merion Station, outside Philadelphia. I keep my camera and tripod under the couch in the living room so they’re always available. It was the day after Easter. The children had just come home from school and were reading in the hall. What I like is that these three individuals are occupied in their own worlds. As parents, when we’re photographing children, we have a tendency to get them to line up, have them look at the camera and smile. Here, it’s not about them being cute or part of a family, though. It’s about them in their own private spaces, their own minds.
The child who’s reading a book seems oblivious to me taking a picture. The one studying a map is very engaged in that. The way my daughter is cocking her head to the side and looking curiously – it’s almost like she’s studying the viewer, rather than the viewer studying her. There’s a sense of individuality that I find interesting. (Uit The Guardian 12 okt interview by Graeme Green--Steun de Guardian!)
De manier waarop wij ‘beelden maken’ is grondig veranderd. Tussen het maken en het bekijken zijn er soms maar enkele seconden. Was de maker de eeuwige afwezige, op hedendaagse foto’s is hij/zij niet meer weg te branden. Het vraagt enige gewenning om opnieuw te leren kijken, om je gevoeligheid voor licht en tonaliteit eigen te maken. En er is hoe dan ook je intuïtie. Zijzelf zegt daarover:
I am a synesthete: someone whose senses are cross-wired. Abstract things like letters and numbers, feelings and music–all these things are experienced in color for me. I grew up thinking everyone experienced the world like that but apparently it’s rare. That said, from what I understand, many synesthetes are artists–Kandinsky, for example. In any case, yes, color is important, but not in a way I consciously think about – it’s pretty intuitive.
Marshall with Christopher and rocking horse (The Homestage)Jessica Tod Harper Beeld uit ‘Here’
Kom terug...
'Kom terug.'
Als ik die woorden eens zó zacht kon zeggen
dat niemand ze kon horen, dat niemand zelfs kon denken
dat ik ze dacht...
en als iemand dan terug zou zeggen
of desnoods alleen maar terug zou denken
op een ochtend:
'Ja.'
Toon Tellegen
uit: Over liefde en niets anders
Querido Amsterdam 1997
Bedtime Story, 2020
I try to use available light when I can. Sometimes, people happen to be in beautiful light and I then get my camera out but often I note when the light is good in a particular spot and then I plan to bring models into that spot. I use a tripod for both long exposure shots (which are sometimes necessary for natural light) and for self-portraits. I keep a set of lights around for when there is no natural light. I use the people at hand- the book is a mix of family and friends.
Jessica Tod Harper Selfportrait with Nicolas (piano)
Ori Gersht, New Orders, Evertime 09, 2018. Archival pigment print, 23 5/8 x 35 1/2 inches.
‘Het Rijk’ dat gevraagd wordt te komen is buiten ‘het rijk der vrouw’ op wat ik vriendelijk ‘vrij mannelijke principes’ noem, gebouwd, al mag ook ‘het rijk der zinnen’ wellicht aan deze tweedeling ontsnappen. Het Romeinse, Byzantijnse, Duitse of het gedroomde ‘Groot Russisch Rijk’ zijn in de loop van de geschiedenis tot en met het heden en blijkbaar ook in de toekomst, niet in Arcadische atmosferen te vinden. Het is een mannelijk terugkomend verschijnsel dat democratische waarden graag bij het begrip ‘verwording’ en ‘wanorde’ klasseert. De kuddeleider weet steeds waarom en waar naar toe, vaak door een religie of staatsideologie ondersteund.
In deze bijdrage meng ik enkele fragmenten uit de Groene Amsterdammer van vandaag: Yegór Osipov-Gipsh “Het geluid van een machinegeweer”, met het werk van de Israëlische fotograaf Ori Gersht. Mogelijke verbanden kunnen geheel toevallig zijn, of toch niet?
Ori Gersht, On Reflection, Material E23, After J. Brueghel the Elder, 2014, 84 5/8 x 70 7/8 inch archival pigment print
Israeli photographer and video artist Ori Gersht creates bodies of work that often poetically explore the relationships between history, memory, and landscape. Through metaphor, Gersht illuminates the difficulties of visually representing conflict and violent events or histories.
Themes such as Dutch still life painting, romantic landscapes, and Nazi-occupied territory escape routes in the Pyrenees are steeped in Gersht’s bodies of work. Gersht's imagery is uncannily beautiful; the viewer is visually seduced before being confronted with darker and more complex themes, presenting a compulsive tension between beauty and violence. This has included an exploration of his own family’s experiences during the Holocaust, a series of post-conflict landscapes in Bosnia and a celebrated trilogy of slow-motion films in which traditional still lives explode on screen. (Yancey Richardson Gallerie)
Ori Gersth, Iris Atropurpurea D01, 2018. Archival pigment print, 47 1/4 x 40 3/8 inches.
‘De laatste 105 jaar van de Russische geschiedenis wordt gekenmerkt door geweld, dood en de wijdverbreide aanvaarding van die twee. De centrale eenheidsmythe van het hedendaagse Rusland – de overwinning in de zogenoemde Grote Patriottische Oorlog – is gebaseerd op een zeer vertekende hervertelling van de werkelijkheid van die oorlog, waarin de Sovjet-Unie ongeveer 27 miljoen mensen verloor. Het sturen van tientallen ongewapende soldaten, zodat de vijand zou stikken in het sovjetbloed, was een gebruikelijke strategie. Soldaten als slaven behandelen – de beruchte bevelen 227 en 270, die desertie met de dood bestraften, spertroepen invoerden om terugtrekking te voorkomen en overgave gelijkstelden aan verraad – was een gebruikelijke strategie. Soldaten straffen omdat ze door kapitalisten waren bevrijd was een gebruikelijke strategie.’
(Yegór Osipov-Gipsh Het geluid van een machinegeweer, De Groene Amsterdammer 25 augustus 2022)
Floating World 01, from the series Floating World, 2016, 47 1/4 x 46 1/2 inch archival pigment print
Ori Gersth, photographer, approaches these topics not simply through his choice of imagery, but by pushing the technical limitations of photography, questioning its claim to truth.Gersht is perhaps best known for his work with slow-motion capture, wherein he produces images and video portraying fruits, flowers, and other material fracturing when stuck with high velocity gunfire.
Born in Tel Aviv, Israel in 1967, he earned his MFA in photography from the Royal College of Art in London, later gaining critical success with an exhibition at the Museum of Fine Arts in Boston and a professorship at the University for the Creative Arts in Rochester in Kent, England. (ibidem)
‘In 2019 noemde het Credit Suisse Research Institute Rusland, op zich al een arm land, de meest ongelijke economie ter wereld. De gecentraliseerde regering, die functioneert ten gunste van een kleine groep extreem rijken rondom Poetin, leeft van de winning van natuurlijke hulpbronnen in de afgelegen regio’s van het land. De regionale overheden – en dus ook de plaatselijke bevolking – beschikken niet over de bevoegdheden of de financiële middelen om de zaken in eigen hand te nemen, wat betekent dat voor mensen in de provincies de toetreding tot het leger of de staatsbureaucratie vaak de enige sociale lift is die beschikbaar is. Zij lopen ook de grootste kans om in de oorlog te sneuvelen: volgens de berekeningen die het onafhankelijke medium Mediazona in april maakte, zijn in Oekraïne 85 soldaten uit de afgelegen Siberische regio Boerjatië gesneuveld, tegen slechts drie soldaten uit Moskou. Mediazona baseerde de berekeningen op de officiële statistieken van het Russische ministerie van Defensie, die de werkelijke verliezen van Rusland schromelijk onderschatten, maar waarschijnlijk de regionale verhoudingen correct weergeven.’
(Yegór Osipov-Gipsh Het geluid van een machinegeweer, De Groene Amsterdammer 25 augustus 2022)
Untitled Talley Dunn Gallerie
At least now, my friend says
I know what the war is like.
Well, what's it like then? I ask him.
Like...Nothing, he answers.
He says it with confidence
since he was captured, he can speak about most things
with confidence through that experience
in other words, with hate.
When he talks, better not to interrupt:
he won't let your words in, anyway.
He' s got his position, and that's that.
He considers it the greatest honor
to hold one's position in times of war
To deny the sun, to deny
the currents of the ocean.
So that's that
the war is like...Nothing.
That is why we talk about it
without adjectives.
How did you feel?
Like...Nothing.
How did they treat you?
Like...Nothing.
How do you talk about all this?
Like...Nothing.
Now, how the hell do we live with all this?
Serhiy Zhadan
Translated from the Ukrainian by Virana Tkacz and Bob Holman
(Words for War, New Poems from Ukraine)
Tokyo Imperial Memories, Speck 04, from the series Chasing Good Fortune, 2010, 15 3/8 x 15 3/4 inch archival pigment Yancey Richardson Gallerie
