Batoni, de mandoline, Corelli en Mrs Parker Bowles (86)

311_97f10a0cda51931b0524bcaf55f34597

Beste Theodore,

Je mooie tekst over de stilte heeft me lang bezig gehouden, en het was al bladerend in mijn museum, dat ik opnieuw bij onze vriend Pompeo Batoni terechtkwam, je weet wel de Italiaanse portretschilder in Rome die vooral de ijdele sjieke Engelsen op canvas zette.
Het portret dat ik je hierbij laat zien is van ene zekere Lord Brudenell, de later marquis de Montermer die zich in 1758 laat portretteren bij Pompeo (en tegelijkertijd bij een andere schilder, namelijk Mengs!)

Hier is de adelborst net 23 geworden terwijl Mengs hem als een volleerde ouderling borstelt! Een jongeman met de kentrekjes van een jongen in zijn wezen. De man hield veel van de kunsten, inzonderheid de muziek zonder daarom een actief beoefenaar te zijn, maar een psychiater is ook een beetje een speurneus net zoals een antiquair, en kijk nu eens goed naar dit portret.
De jonge Lord, latere marquis, heeft een mandoline naast zich, een mandoline met vier dubbelsnaren zoals die in die tijd gebruikt werden, maar…de partituur is Corelli’ s sonate voor viool nr 6 (opus 5) en ik kan me moeilijk voorstellen dat je die muziek op een mandoline zou kunnen tokkelen.

Natuurlijk er was geen viool voorhande in het atelier en zijn pa in wiens opdracht beide portretten werden gemaakt zag waarschijnlijk niet eens het verschil, maar de Lord zelf moet goed geweten hebben dat die combinatie hier en daar een lichte glimlach zou opwekken.
Batoni wilde bewijzen dat hij zijn vak kende en ik las net een brief van de persoonlijke leraar van de jonge Brudenell aan de vader van zijn volwassen leerling: “Er zijn nu 2 portretten in de maak, eentje in de lengte (dit portret dus) en eentje in de breedte (Mengs) en beiden schieten goed op.”

Nu moet je even naar Corelli zoeken, zijn zesde vioolsonate heb je zeker in je verzameling want ik ken je liefde voor deze composities. Leg Klara het zwijgen op en geef de ruimte aan het opus 5.

En om helemaal met een glimlach af te sluiten: de edele Brudenell blijkt ook nog een voorzaat te zijn van…juist, Mrs. Camilla Parker Bowles.
Een auteur zou het niet kunnen bedenken, maar het werkelijk leven is absurder dan ons lot, en dat wil al wat zeggen.

Uw grinikkende psych, G. Dumortier


boeken van steen: de muziek van de stilte (85)

455_8dc61e8c501288b0807fbbe1667c9534

Where have You hidden Yourself,
And abandoned me in my groaning, O my Beloved?
You have fled like the hart,
Having wounded me.
I ran after You, crying; but You were gone.

Lieve Psychiater,

De zinnen hierboven zouden uit een popsong kunnen komen, maar ze zijn geschreven in het Spaans, in de 16de eeuw, door Johannes van het Kruis, één van de belangrijkste mystieke filosofen.

We blijven in Spanje, maar kijk naar het stenen boek dat ik je hierbij meestuur: het is een werk uit 1996, homage aan J.S.Bach van de Spaanse kunstenaar Eduardo Chillida die leefde en werkte van 1924-2002.
Hij maakte zeker een dertigtal werken rondom “de spirituele zang van de ziel” van Sint Jan. Dit werk komt uit een serie waarin hij klassieke componisten wil hoorbaar maken in de stilte van de terra cotta waaruit de sculpturen gemaakt zijn.

Chillida had het over de dialoog tussen ruimte en leegte, dat was voor hem ruimtelijk werken met materialen.
Ik werd getroffen door de onhoorbare muziek, op zoek naar de onzichtbaarheid is het onhoorbare minstens zo belangrijk.
Ik ben niet zo’n gelover in de ziel. Althans niet in de betekenis van een soort hoger wezen of abstractie tegenover het lijfelijke. Maar ik hou van de leegte. Ik zou willen dat ik de luxe bezat om een leeg appartement te hebben, waarin alleen het licht in- en uit kon. Ik zou er komen om dat doorstromend licht te bewonderen, om -als ik nederig genoeg zou kunnen zijn- iets van de weerklank te voelen tussen het moment en het momentloze.
Wellicht zijn wij daarom zo bang van de mystiek (ze hebben Jan ook een jaar in de gevangenis gezet omdat hij van de leer afweek, en daar schreef hij deze mooie teksten) omdat we op zoek zijn naar kennis en kunde en het we nog niet beseffen dat in het niet-kennen, het niet-kunnen het begin van de ontdekkingstocht ligt.

Ik bewonder het boek uit terra cotta van Chillida. Hij heeft Bach tot in de stilte kunnen benaderen, en als muziek mij iets geleerd heeft dan is het dat de stilte de betekenis geeft aan het volgende geluid en niet omgekeerd.

In search of my Love
I will go over mountains and strands;
I will gather no flowers,
I will fear no wild beasts;
And pass by the mighty and the frontiers.

Het was de verjaardag van mijn geliefde vriendin en mijn geliefde Chopin. Een wonderlijk samentreffen. Ook Chopin wist iets van stilte, net zoals zij die ik zo nabij weet.

Uw patiënt, Theodore Silverstein