divertimento per li ragazzi (125)

jpg_09-9

Hij is ermee begonnen in 1791 en tussen 1797 (het jaar dat de stad zich aan de Fransen overgaf) en 1804 (het jaar van zijn dood) verschenen de scenes van het dagelijkse leven, samen met zijn Punchinello’ s tekeningen “Divertimento per li ragazzi”.
De scenes steken de draak met het doen en laten van de nouveau riches van Venetië, maar in de tweede uitgave van “Divertimento” lijkt hij zichzelf meer te identificeren met de personages in plaats van ze als kritiek op zijn stadsgenoten te gebruiken.
En zo graaft men Punchinello op, men bekijkt zijn dood lichaam, want de tijd van de Verlichting is aangebroken, nieuwe tijden waarin de poppenkast weer andere figuren zal opvoeren.

bta02980

Het zou ook omgekeerd kunnen: stel dat je als vader in progressieve tijden hebt geleefd en de maatschappij terugdraait naar strictere moraalvoorschriften, dan zul je de dode Punchinello zachtjes moeten laten liggen tenzij je de moed hebt om zijn kleren aan te trekken en tegen beter weten in de draak te steken met het angstige en hysterische gedoe.

d66ffe1da99efaa6fa62b3d6a2441b34--dell-arte-italian-art

Zo. Ik doe de ramen dicht. De San Felice verdwijnt. Ik loop naar beneden, de kleine steegjes in van de vroegere republiek.
Ongemaskerd weliswaar, maar dat hoort zo bij een begrafenis.

bta02985


een stad in verval (124)

 

tiepolo11

Drie maanden vierden ze carneval in Venetië. Het begon al op tweede kerstdag alhoewel er ook onverlaten waren die hun maskers al op 5 oktober durfden opzetten.
Er waren zeker twee feesten per maand, stoeten en herdenkingen, het jaar puilde ervan uit.
Venetië, een bruisende stad?
Een stad in verval.
Een stad in vrije val.
Al hun “dominions” waren ofwel verdwenen ofwel tot verwaarloosbare handelsagentschappen teruggebracht. Zeker toen de stad in 1718 zijn holdings verloor in Griekenland, Turkije en het Oosten.
De heersende adel slonk met deze macht, en omdat non nobile van de macht waren uitgesloten voerde men nieuwe “adelijken” in uit het terra firma, daarvan waren 3/5 handelaars, 1/5 juristen en 1/5 adelijken vanuit het vasteland naar Venetië gebracht.

giando

Wat doet een machteloze stad? Zij feest. Ze probeert haar machteloosheid te verbloemen door feesten en festivals.
Want hoe minder invloed de republiek had, des te strenger (conservatiever) werden haar inwendige wetten en voorschriften.
Alles werd voorgeschreven, maar dan ook alles. Zo moesten vrouwen in het zwart gekleed gaan met uizondering van buitenlandse vrouwen en echtgenotes van het bestuur of vrouwen van ambassadeurs.
Was de boekuitgeverij eens een paradepaardje van de republiek, nu werden boeken strict aan een censuur onderworpen. Rousseau was verboden lectuur! Er werden zelfs boekverbrandingen op de Piazza gehouden.

Feesten dus, want tegelijkertijd was het dragen van maskers een mogelijkheid om aan de strenge (sexuele) taboe’ s te ontsnappen zonder in de gevangenis te vliegen.
Maskers deden het ook in de commedia dell’ arte die echter tot aan de komst van Goldini verstarde tot een voorspelbare reeks plots zonder enige betekenis.

Bauta-2
En dan toch nog iets over de “bautta”, de lange zwarte mantel met bijhorend masker en driesteek als hoofddeksel. De naam “bautta” komt van “boe-boe” waarmee men de kinderen bang maakte.Het was verplichte kledij in het theater, in het Staatscasino (waar alleen de officiële croupiers geen masker droegen), en men kon er als middeklasser alle contact met de massa mee vermijden.
Want…1/4 van de hele bevolking van zo’n 125.000 zielen leefde van de openbare onderstand.

04-Giovanni-Domenico-Tiepolo-Pulcinella-particolare-665x665

En in dit 18de eeuwse Venetië leefde Tiepolo vader en zonen.
Was hij dan alleen maar de schilder van helden en mythische figuren, de naar de mond schilder van de machtigen zoals men lang heeft gedacht? (tot in 1955 was er niet eens een Engels boek over Tiepolo Giambattista.)

15404511498_534e9c14f9_b

Toch zien we bij de vader al de Punchinello opduiken die zoon Dominico later zou overnemen.
In alle stilte heeft de weg naar de spot voorbereid, zoals een vader betaamt een wegbereider te zijn waarop zoonlief volop kan schitteren.

8_Tiepolo


“god” de vader (123)

203_8e406fc7f6f8456ab26273f7031c8c9f

In 1770 sterft Giambattista (samentrekking van Giovanni Battista) in Madrid. Hij heeft er met zijn zonen zeker Goya ontmoet.
Dominico zwijgt bijna twintig jaar.
Er moet een hechte band zijn geweest tussen vader en zoon. Misschien omdat Giambattista zelf vaderloos is groot geworden?
In zijn later werk schildert Dominico deze God de Vader. Hij trof me onmiddellijk toen ik hem in de collectie terugvond. Het is geen mytische god, geen hoog verheven onraakbare god, neen, hij is zelfs inhet blauw gekleed, bijna vrouwelijk. Tussen zijn geopende armen een kind dat naar beneden kijkt terwijl de vader een beetje wanhopig in de verte blikt: hoe moet het nu verder met dit gedoe? Kijk iik naar zijn plukje haar op zijn hoofd, heel menselijk.
In 1797 geeft Venetië zich over aan de Fransen. Einde van de republiek.


drie jaar werk in Würzburg (122)

residenz_02_freeCR

In december 1750, op het toppunt van zijn kunnen, reist Tiepolo naar Würzburg, om er de Kaisersaal van de residentie van fresco’ s te voorzien.
Hij zal een loon van 10.000 Rheinische gulden krijgen, een reusachtige som als je weet dat een dagloner dan ca.188 gulden per jaar verdient.
Hij is vergezeld van zijn 14-jarige zoon Lorenzo, de 23-jarige zoon Giovanni Domenico (die later ook bijzonder fraaie prenten zal tekenen) en van een dienaar.
Tijdens de wintermaanden kunnen ze door de vochtigheid geen fresco’ s aanbrengen en bestuderen ze dus de Kaisersaal en maken ze de ontwerpen. Het wordt november 1753 als het gezelschap Würzburg verlaat, 15.000 gulden rijker want de prinsbisschop was uiterst tevreden over het reusachtige werk.

Giovanni_Battista_Tiepolo_-_The_Meeting_of_Anthony_and_Cleopatra_(detail)_-_WGA22306

De zaal werd enkele jaren geleden helemaal gerestaureerd en de fresco’s komen weer helemaal tot hun volle recht.
Kijk naar dit fragment waarin vader en zoon staan afgebeeld.
Het zouden de mooiste jaren van pa’s leven zijn geweest.

giovanni-battista-tiepolo-self-portrait.-toppic


niet alleen het monumentale (121)

ebf42-711_f873b789dbc2c360a938f649733dc9c4

 

Zijn melancholische stijl met het toepassen van grote lichteffecten, het zogenaamde “chiaroscuro” kenmerken zijn vroege werken, er zijn nu eenmaal modes, en als jong mens volg je de trends.
Als hij zijn eerste grote fresco-werken realiseert in Udine wordt hij over heel Europa bekend en …gevraagd.
Hij kan zelfs een opdracht van de Zweedse koning weigeren.
In dat palazzo Arcivescovile in Udine laat hij de verdoemde engelen bijna letterlijk van de trappen vallen door ze over heel de lengte van de zoldering boven trappenzaal te laten bewegen.

Zijn zoon Giovanni Dominico is ook een scherpe observator. Kijk naar deze tekening: een groepje sjiek geklede mensen doen hun wekelijkse promenade in Venetië, ze willen gezien worden. De nacht van Exclusief, maar dan 250 jaar terug.We zien enkele van de heren op de rug, één kijkt ons frontaal aan, twee zijn zijdelings te zien zodat de hele groep werkelijk in beweging is.
Vader en zoon, lees hierover het vervolg!


Beweging en bewogen worden (120)

616_c3cca5e24ff00b9ca477ba5a8161ecae

Zijn naam?
Giovanni Battista Tiepolo, geboren op 5 maart 1796 in Venetië. Zijn vader was een reder, mede-eigenaar van een handelsschip, dus de 5 kinderen en de mama zaten er warmpjes bij al moest de kleine Giovanni al heel vlug zijn vader missen. (1697) Hij heeft hem nooit gekend.

Hij leert het vak bij Lazzarini, en hij kijkt op naar Veronese, zijn lichtend voorbeeld.
Ik stuur jullie hierbij een mooie tekening van een tijdgenoot, ook een Giovanni Battista. Piazetta.
Samen met Sebastiano Ricci en Federico Bencovich waren zij de schilders van de 18de eeuw in Venetië.
Van Piazetta leerde hij zeker elementen van beeld-dramatiek.
Kijk naar deze jongen en zijn leermeester. Het is niet alleen een portret, het is een handeling: kennisoverdracht, maar dan in een dramatisch beeld gevat: het is een ongwoon camera-standpunt zodat je de eenheid van de twee personages gewaar wordt.

Dat Piazetta ook een meester tekenaar was, heeft hij zeker met Tiepolo gemeen.


door zijn ogen bekeken (119)

534_754820c19af241c5beb29fbcf1c33893

Hij is hier bijna zestig jaar, omstreeks 1755.
We zijn in Venetië, zijn geboortestad.
We zijn in het Santa Fosca district, waar hij een huis huurde van een zekere Michiel Grimani, het enige huis dichtbij de Calle del Minio, en vanop de bovenverdieping was dit zijn zicht op de San Felice kerk. In bruine inkt getekend, de vormen die hij waarneemt vereenvoudigd, suggereert hij sterke lichteffecten.

Ik sta op dezelfde plek en stuur jullie dit zicht uit 1755 alsof de 250 jaar niets betekenen.Hij knikt, hij de meester van de duizelingwekkende bewegingen in monumentale fresco’s die hij tegen hoge lonen in Venetië en heel Europa schilderde.

Daarom dat dit eenvoudige zicht vanuit zijn kamer me zo ontroert: dit was wat hij bijna dagelijks zag toen hij van al zijn opdrachten in Venetië was teruggekeerd, een stad moe van de zevenjarige oorlog, enkele jaren voor de schilder naar Spanje zou vertrekken.