Weather_SignTjeu Van den Berk begint zijn boek ‘Het Numineuze’ met een lang citaat uit Nescio’ s ‘Verzameld Proza’, Nijgh & Ditmar A’dam 1996, p158

‘God erbarme zich over de cynici. Ik ben nu cynicus. Misschien was ’t beter als ik maar helemaal gek geworden was of overreden door de tram, wat dikwijls bijna gebeurd is.
Vroeger was ik dichter. En als cynicus zeg ik: ’t was geen lolletje, voor mij niet en voor niemand.

‘k Weet nog heel goed hoe ’t begon. ’t Was in de eerste week van October, tegen half zes. ’t Is daarna nog vele malen October geworden en ontelbaar vele malen half zes geweest.
‘k Was toen vijftien jaar en zat op een bank in Artis met korte broek aan.
Dat moet mij als cynicus nu juist gebeuren, dat ik ’t over Artis moet hebben.
Maar zoo was ’t toch.
Ik zit op een bank in Artis. Er was niemand meer, ’t was er zoo stil en de bladeren van de boomen ritselden.
In de verte kraakte ’t grint, ergens werd een emmer neergezet op een houten vloer, ik hoorde’ t maar zag ’t niet.

Langs de stam van een hoogen boom keek ik naar boven en zag dat de avond niet viel, want ’t was boven lichter dan beneden. De bladeren trilden en draaiden heel even en een geel blad liet los en viel op ’t grasveld. Toen voelde ik dat alles goed was en dat er nog iets komen zou, later.
‘k Voelde tegelijk een groote tevredenheid en een groot verlangen. En de zekerheid dat deze dag nooit terug zou komen.

Toen kraakte ’t grint harder en een man zei: “Jongeheer, U moet eruit, we gaan sluiten.’

God erbarme zich over de cynici. ‘k Wilde dat ik nog eens bijna kon grienen zonder te weten waarom en hopen op iets, dat nooit komt.”

Dat was zijn numineuze ervaring

De kern is niet te beschrijven, is irrationeel en zijn naam Nescio -ik weet het niet- is al een programma-verklaring.

Certral EnclosureLangs de ene kant de nauwkeurige waarneming van plaats, geluid, details van het moment, en langs de andere kant het niet kunnen duiden van het moment en zijn impact.

Kun je zelf ook zo’n moment uit je kinder- of puber-tijd voor de geest halen?
Ik denk dat er vele mensen zijn die dat kunnen.

Godfried Bomans beschrijft ook zo’n moment (Werken VII)

‘Ik liep langs het water van de Spaarne. Het sneeuwde en het was vijf uur. Ik zelf was zeven. Je kon nog alles zien: de witte daken, de grijze hemel, een man in een portiek, de fijn getekende ophaalbruggen.
Er was de verschrikkelijke, ademloze stilte, die er alleen is als het sneeuwt. Die paar geluiden die er nog waren, klonken gewatteerd, alsof de wereld in een doos met houtwol lag opgeboren.
De bomen stonden spookachtig om me heen en er krijsten wat meeuwen. Ik stond aan de rand van het water en opeen gebeurde het.
IK WAS VERBIJSTERD.
Ik zag geen bomen, maar groene pilaren met een pluim erop. Ik zag geen water, maar een plaat van grijs staal. Alles was nieuw. Alles was totaal onbegrijpelijk. Ook ikzelf. Ik keek langs me heen. Ik zag twee benen, die in stukken leer eindigden en dacht: zo ver loop ik nog door.
Ik zag twe ehanden en dacht: IK BEN IK. Maar wie ik?
Plotseling stond een wezen, dat op de griffeldoos met G.B. werd aangeduid, in een volkomen onbekende wereld. De dingen hadden geen naam meer, de etiketten waren afgevallen, de naambordjes stonden niet meer op de bomen, de meeuwen, de daken en de wolken. Ik zag alles voor het eerst, als een pasgeborene. Waarvoor diende het allemaal, wat was de betekenis van de dingen? En vooral: waarom ben ik er en wat doe ik hier eigenlijk? Waar kom ik vandaan? Waar ga ik heen? Uit die panische radeloosheid wordt elke godsdienst geboren.

Enkele dagen na mijn geboorte, op 8 februari 1944, schrijft Pavese aan zichzelf dit:

‘Het moderne begint bij jou in je gevoel voor het irrationele.’
En een dag eerder: ‘Jouw probleem is dus het waarde verlenen aan het irrationele. Jouw dichterlijke probleem is er waarde aan te verlenen zonder het te ontmythologiseren.’

Als bij toeval stelt de jonge Bradley Castellanos zijn werk nu in New York ten toon, werk dat naar mijn mening grote overeenkomsten vertoont met de inhoud van onze gesprekken.

Schrijf me maar wat je denkt, al weet ik dat er drukke dagen voor je aankomen nu je je huis gaat verlaten om als antiquair op een beurs aanwezig te zijn.
Of die ervaring ook zo ‘numineus’ is, kan ik je niet voorspellen!