HET LEVEN ALS SCHOUWSPEL

dyn002_original_512_357_jpeg_20344_e2cf2da43e4e9dca14c7c52701578f54

Taferelen die het interieur veranderen in een scenerie, een scène waarin de dramatis personae hun conflict uitvechten.

Het bovenste werk is ‘intérieur’ van Degas, hieronder ‘de verveling’ van Walter Richard Sickert.

dyn002_original_512_694_jpeg_20344_bf8937302887efbb969fa4b1eebc7aa4

Bij de Degas is er een drama gebeurd.
In feite heette het werk ‘Le viol’ maar werd later (bij een tentoonstelling in Philadelphia) kuis tot ‘het interieur’ herdoopt.

Het doek van Sickert toont duidelijk dat er niets gebeurde en verder ook niets zal gebeuren, de verveling.

Sommigen dachten in ‘Le viol’ een scene uit Zola’s roman ‘Thérèse Raquin’ te zien.
Maar de schilders uit de tweede helft van de 19de eeuw wilden zeker geen verhaal vertellen, die tijd was passé, vonden ze.
Het ging om het nieuwsgierig maken, om de atmosfeer die in Degas’ doek inderdaad belangrijker is dan elk mogelijk verhaal.

Kijk naar de duistere slaapkamer waarin de half ontklede vrouw een lichtvlek vormt.
Hij leunt tegen de deur, duidelijk ver weg van de geliefde.
Het is bijna een filmische scène, net zoals de verveling waarin de hoofdspelers elkaar letterlijk en figuurlijk de rug hebben toegekeerd en het glas zowel op de tafel als op de kast (de stolp) een duidelijke betekenis heeft mee gekregen.

De ruimte heeft een essentiële rol gekregen, ze versterkt de gevoelens van de hoofdrol-spelers.
Ze sluit ze op, ze markeert ze.
Ruimte en spelers zijn niet meer van elkaar los te maken.

dyn002_original_567_359_jpeg_20344_e06b2172141ad5e7f7bebd2f3b88251b

We naderen het einde van de eeuw, het fin de siècle vernauwt de blik en maakt hem los van het materiële.

Schilders als Spilliaert, Xavier Mellery, en Le Brun beginnen in België aan de mystificatie van de ruimte.

Mythes die de eeuwen met elkaar proberen te verzoenen, maar daar niet in lukken.

Het fin de siècle.

Tot de treinen in 1914 de jongens naar de fronten brengen bestaat er een gedroomde werkelijkheid, en wie droomt er beter dan de eenzame?

Ik zal je vertellen over de levensloop van Frank Wedekind, Pierre Loyuis en andere lieden die noch in de 19de en zeker niet in de 20ste eeuw een ankerplaats vonden.

Ik zal hun teksten verbinden met hedendaagse beelden en teksten.
Ik voorspel je dat de uitslagen van de Belgische verkiezingen een duidelijk licht op het het hedendaagse fin de siècle zullen werpen.

En of het nu om “de mensen’ gaat, of over ‘de verlaging van de belastingen’, ‘over het eigen volk’ of over ‘de groene energie’, het zouden duidelijke schuttingswoorden kunnen worden als we de klok weer eens 100 jaar verder draaien, verondersteld dat er dan nog klokken kunnen gedraaid of getoetst worden, uiteraard.

Maar het fin de siècle zal in elke verklaring zondagavond zijn kop opsteken, en de angsten al dan niet reëel zullen inderdaad voor zieltjeswinst zorgen.

Ik verlaat na mijn plicht het land en wil in de mooie stad Maastricht naar ‘stromingen’ luisteren, een mooi onderwerp voor latere brieven.