PAPA, WAAR WAS JE?

dyn009_original_393_314_jpeg_20344_ee6703007782f4ef4f4a71cfcf3ed677

Groepsgewijze zou je beide beelden kunnen noemen, hier onder uit de eerder geciteerde tentoonstelling in New York ‘Heavy Light’, hedendaagse Japanse fotografen, en het bovenste, schilderwerk van Marlene Dumas, in Zuid Afrika geboren, nu wonend in Amsterdam maar zeer gegeerd in de USA.

dyn009_original_481_480_jpeg_20344_41b6b88b4c58feb800fc98c5fd01b334

Het is duidelijk dat de Japanse groep meer groep is dan de groep uit Dumas’ “The teacher’ uit 1987.
Een mooi verschil is ook dat de lerares aan de kant zit in het Japanse beeld, terwijl zij bij Marlene Dumas het centrum vormt zoals ook de titel duidelijk maakt.

Hoe dan ook, we hebben vrijwel allemaal zo’n portretten in onze albums, laden of schoendozen (of computers) zitten waarop wij dat meisje of jongetje zijn dat telkens in verschillende lengtes gerugkeert in wisselend decor maar steeds omgeven door de groep.

dyn009_original_478_728_jpeg_20344_7c9de73adb9b2e20f581e8a46ba738ce

Groepsgewijs -tenslotte komen we uit zo’n groepje van twee voort- traden we voor de eerste keren voor het voetlicht.
Wij, de kinderen.
Wij, de familie.
In die korte belichtingstijd die steeds maar korter werd fixeerde het licht op het papier een fractie van ons bestaan.

Het is mogelijk dat de volgende generaties die afbeeldingen zullen moeten gaan zoeken op onbereikbare oudere media van video-of prentjes-formaten die niet meer toegankelijk zijn, zodat we misschien het met nog minder herinneringen moeten doen als onze voorouders.

Gecrashte harde schijven, videotapes die nergens nog kunnen worden afgespeeld, beelddragers die zo vaak veranderd zijn dat hun inhoud nauwelijks te achterhalen is tenzij door gespecialiseerde musea en labo’ s.

We zullen vol bewondering naar de antieke foto’ s kijken, en geld opzij leggen om toch nog iets te redden uit de massa opgespaarde analoge of digitale reflecties van de voorbije tijd.

dyn009_original_406_480_jpeg_20344_2e27cfef1b901e7edf9ff571df08b4c3

Het is een vreemd idee dat in een tijd waarin het beeld zo bereikbaar is, waar het elke dag zelfs via de gsm naar alle hoeken van de wereld kan worden doorgezonden, dat beeld kwetsbaarder blijkt dan het ooit geweest is.

Niet alleen het ritme waarin we leven is al een rem op het opbouwen van herinneringen, maar het ontbreken van beelden uit de voorbije tijd zal het verleden nog vager maken.

dyn009_original_321_492_jpeg_20344_a2af7791004f41e4ce600e1a31bedef0

Ga maar eens na hoeveel beelden uit de voorbije twintig jaar, ooit op video, DVD of als foto op computer gezet nog bereikbaar zijn.
Voor de meesten onder ons is er nog een berg papieren foto’ s waarmee we het kunnen redden, maar eens de digitale toestellen oprukten en elk prentje moeiteloos op de harde schijf kon, vraag ik me af wie de moeite heeft getroost om de beelddragers te gebruiken als persoonlijk of familiaal archief?

De foto’s zullen zich opstapelen op onze harde schijven, dat wel.
We zullen ons voornemen om er ooit de beste uit te laten afdrukken of we steken ze in een digitaal kadertje waar ze om de enkele seconden worden afgewisseld, maar het werkelijke archief, de album, de doos, de geordende verzameling dus, zal het buiten enkele illustere uitzonderingen moeten stellen met meer goede wil dan werkelijke resultaten.

Nu zijn de uren rond de familiale herinneringen vaak een bron om op elkaar aan te sluiten, om de kortstondigheid te doorbreken, om te berusten in het eigen lot of te vrezen wat je te wachten staat, maar ik vermoed dat we in de toekomst even snel weer in het niets zullen verdwijnen als we verschenen zijn. (enkele seconden in een digitaal kadertje en…floep!)

Er komt bij dat de samenstelling van wat wij gezinnen noemen ook niet dadelijk archief-vriendelijk is: de versmalling van het kinderaantal, de verschillende vader- en moederfiguren, de vijf tot zeven grootouders die elk kind kan hebben, enfin, het is hoe dan ook puzzelen dat is duidelijk.

De kreet ‘Papa waar was je toen?’ zal met verhalen moeten worden opgevuld.
En de epiek zal het halen op de gruwelijke eerlijkheid van het fotografisch beeld.

Kind, papa en mama (of meervouden daarvan) zijn altijd sterk en fleurig geweest, echt waar hoor.
Geen beeld zal het tegenspreken.