LIEFDE VOOR DE KROMMING EN DE LEEGTE

artwork_images_117511_251242_anish-kapoor

Uiteraard zijn er in de canvas-collectie prachtige stukken, ik had het gisteren over de teneur, het kaf, en ik zou de zeldzame korenaren onrecht aan doen dit niet te vermelden.

Wat ik echter zo mooi vind in Kapoor’s werk is de uitgesproken aandacht voor de ‘kromming’, oneerbiedig gezegd: het bochtenwerk, de golving, kortom: het vrouwelijke.

Laten we een proef doen.
Sla een reklameboekje of tien open, boekjes die elke week bezorgd worden aan mensen zonder sticker op de bus.
Publiciteit is een belangrijk medium.
Net zoals recensies proberen over literatuur te vertellen, is publiciteit een verhalenmiddel om je in een andere droomwereld binnen te leiden: het leven zoals het nooit zal zijn maar waarvoor wij toch serieus moeite doen.

Kijk nu eens naar de reclamefolders voor zetels, of keuken.
Wat valt je op?
Ben ik nu de enige die de laatste tijd overal betonnen blokken ziet in plaats van zitmeubels?
Je kunt in zo’n zetel verdwalen, zo groot is hij.
Langzaam is de mens onderuit gegaan, en van keurig zitmeubel ging het naar hang-en tenslotte lLIG-plaats.
Dat is één aspect.
Ik wil het hebben over de vormgeving: vierkanten, rechthoeken in alle maten en materialen.
Vooral in grote maten.
BLOKKEN.
De huiskamer wordt met een soort blokkenmeubel gevuld.
Geloof je me niet?
Doe de proef.

Begin je mijn heimwee naar de barok te begrijpen?
De vermannelijking van het interieur door pogingen tot volks-design levert meestal steriele voorwerpen af.

Nu de hedendaagse badkamer.
Rechthoeken, vierkanten, kleurloze deurtjes, alleen de luxe-douche durft nog wel eens een gebolde deur hebben, en het echte ouderwetse bad ademt gelukkig ook nog iets welvend uit.

2007_09a

Wat is er mis met ‘de welving’ heren van de schepping?
Ik weet dat er pogingen tot het creëeren van kubus-eieren zijn ondernomen (een pijnlijke zaak voor een kip!) maar of we deze tendens tot aan de mooiste welving op aarde, zijnde een vrouwenborst, moeten doorzetten, is een dwaze vraag, inderdaad.

Onze foetus-houding in de moederschoot was één welving, een vraagteken bijna dat meestal in een aantal schrille uitroeptekens eindigde bij het ter wereld komen.

Anish Kapoor is in Indië geboren.
Zijn werk blijft oosters van inspiratie: eerbied voor de leegte dus die je omgeeft met allerlei hedendaagse materialen zodat de kromming rond het niets, de welving van de lucht, plotseling zichtbaar wordt.

In de liefde krommen we ons naar elkaar, in de slaap is het heerlijk je geliefde in de kromming van je lichaam te voelen.
Het mannelijke avontuur en de vrouwelijke plaats waar de verhalen verteld worden: elke leegte vult zich met oneindig veel mogelijkheden.

Als ik bij mijn mooie antieke matrialen de welvingen en krommingen terugvind, dan wil ik ze telkens weer aanraken, alsof je in de lucht hun vorm natekent, want tenslotte is de dans een ode aan de welving, aan het vormgeven in de leegte.

Wij mannen zijn rechthoekig, vierkantig, al hebben we op verschillende plaatsen ook wel die vrouwelijke ziel verborgen, die melancholie voor het voorbije, het onbereikbare.

Het is die samenloop die ik terugvind in het werk van Kapoor: het eren van de leegte door ruimte zichtbaar, bijna voelbaar te maken.

Toen we van de collectie en onze tocht door Brussel terugkeerden maakten we nog twee foto’s in een foto-automaat, een ritueel dat mijn achtjarig joch geweldig vindt.
’s Avonds zat ze met die foto’s in haar bed, vertelde haar moeder mij.
Ze keek er lang naar en ze zei: ‘Ik mis de dag, mama.’
Dat was een heel fijn aanvoelen van de vergankelijkheid die net voor de schoonheid der dingen zorgt, een contradictie waar je beetje bij beetje achterkomt.
We hadden de dag gevuld met allerlei ervaringen, met kijken en kopen, met samen eten, bij elkaar lopen, handje in hand, vooruit zwieren, in de overvolle trein naar leegte zoeken, en dan zo maar ineens is die dag voorbij.

Ook dat is een leegte: heimwee.
De leegte is niet (zoals in de fysica) afschrikwekkend (horror vacui) maar eerder troostend, zoals een moederschoot, of een glas dat je met frisse drank kunt vullen of leeg laten voor het licht.

De leegte waarin telkens weer dagelijkse wonderen gebeuren.


WORTELSTOKKEN GEZOCHT

 

dyn003_original_600_450_jpeg_20344_d9cfb1e6bb6b02b51a42cf1129f0e4b1

Merkwaardig is alvast een epitheton dat je voor de in Indië geboren en in Londen getogen kunstenaar ANISH KAPOOR kunt gebruiken.

Je merkt er de spiegeling van de stad, of de poging om op een andere manier over ruimte na te denken.

dyn003_original_400_495_jpeg_20344_c125f6fe9248fcad6163b5b0796f4991

Ruimte heeft ook een innerlijkheid, een negatieve ruimte, en dan is negatief geen uitdrukking van een waardering maar wel van het actieveld.

De holte, de opening, de doorkijk, het zijn expressies waarin een poging wordt gedaan de omsloten ruimte te confronteren met de ruimte rondom.

Met opzet breng ik ook Anish Kapoor’s grote werken samen met het meer interieure werk zodat je niet dadelijk kan zeggen, kijk, dat reusachtige gedoe, het is – en nu citeer ik Roberta Smith van de New York Times

dyn003_original_333_500_jpeg_20344_f0dd78fbeb16f8b29480db9a1d321dcb

<…But the same effects can make his work appear tricky, decorative and shallow. It hasn’t helped that they seem to have been concocted by playing fast and slick with the innovations of his Minimalist and Post-Minimalist predecessors.’

En met the same effects bedoelt ze de zwier en de blijkbaar oneindige ruimtes die vooral zijn massale werk kan opleveren, en waardoor ze hem ‘SCULPTOR AS MAGICIAN’ noemt.

dyn003_original_600_413_jpeg_20344_7a1f0be99bea38f9c0e2d496deb4c6a2

Maar de combinatie van zijn werken (er lopen momenteel 3 tentoonstellingen in New York) laten elk misverstand verdwijnen:

‘ Taken together, however, these three shows indicate that Mr. Kapoor shouldn’t be considered merely derivative.
He combines too many disparate strands of art, thought and culture, and he does it seamlessly. He is a brilliant and unpredictable if sometimes ingratiating synthesizer who has simultaneously refined, repurposed and betrayed some of the dearest beliefs and most despised bêtes noires of late-20th-century sculpture.’

dyn003_original_600_400_jpeg_20344_f86ce3594cc0f07b891c1ee30c6842ea

Iemand die originele syntheses kan maken benut op een eigen manier de wortels van zijn voorgangers.

Toen ik met mijn achtjarige kleindochter door de Canvas-collectie liep en ik haar vroeg wat ze dacht van de verzameling zei ze heel treffend:
‘Er is te veel bij van wat ik al ergens heb gezien.’

Nu is ze met haar acht jaar helemaal geen gedegen critica, maar haar nog heel eerlijk oog vergeleek vele werken met connaties van hedendaagse beeldende kunst, en er was weinig wat haar als ‘persoonlijk’ raakte.
De dames en heren deelnemers zullen het uitroepen dat ze niet voor achtjarigen schilderen, en ik kan hun argument tegemoet komen, maar ikzelf had hetzelfde idee: geen wortels, wel imitatie zonder dat het joch een ‘boertje’ heeft gelaten, te weinig verteerd voedsel en dat kan zoals sommigen weten voor nogal straf ruikende winden zorgen, ook scheten in een fles genoemd.

dyn003_original_333_500_jpeg_20344_5821e39bd0f576afce798205c212ef7a

See me, ok. Koester of verwens mij, ook nog ok. Maar wellicht heb je daar niet de beeldende kunst voor nodig, schrijf dat gewoon op een papiertje of bind een kussen voor je kop, het effect staat zoals steeds het affect weer eens goed in de weg.

Ik wil het nog niet hebben over het net zo schrijnend tekort aan materialenkennis, maar vooral over de luchtigheid bij tekort aan wortelstokken.

dyn003_original_600_400_jpeg_20344_ea45fb0726d97c8144be1204f86f0e30

Men kan het wiel elk jaar opnieuw uitvinden, maar de opgeblazen ego’ s huppelen zonder last van enige historische zwaartekracht door het beeldende landschap, pikken hier en daar een graantje en laten hier en daar een kakje vallen.

Aardig hoor, en waardige producten om een kamer van een internist of industrieel te sieren, we zijn voor de hedendaagse kunst, nietwaar, maar de snelheid van het project herleidt het geheel tot een soort kunstenkermis waarin onbekenden broederlijk en zusterlijk tegen elkaar mogen schurken.

Terwijl we door Brussel wandelden trok er een stoet voorbij van Brusselaars die daarmee om de twee jaar willen bewijzen dat ze een vrolijke verdraagzame bende zijn, een stoet die net zo amateuristisch als de collectie overkwam.

We gingen dus een Quick-fastfood binnen (op aanvraag) en daar bouwde ze na het verorberen van heerlijke frietjes een scheve toren van Pisa, en dat met behulp van bij geleverd speelgoedje.

Misschien nog een ideetje voor de kunst-missionarissen: geen onnozele speelgoedje meer bij de hamburger, maar een heus canvasje waarop je met ketchup en mayonnaise een boodschap aan de wereld mag achterlaten.