26664197

In een mooie tentoonstelling in het Guggenheim in NY (East meet West) vind je deze installatie als eerste te bekijken kunstwerk.
Het is gemaakt in 1970 door conceptualist Paul Kos: een kring van microfoons rond een smeltend ijsblok, zodat elk geluidje, elke drup en krak van het smeltend ijs hoorbaar wordt.

Het leek mij een mooie opening om over het idee, verbanden tussen ethica en etnische geplogenheden, na te denken.

Je kunt immers elk proces vergroten of verkleinen, -in de aandacht brengen dus- door te focussen op het schijnbaar ongewone en de resultaten te verheffen tot kunst, onderzoek, of eenvoudig als geplogenheid.

Ik kan me voorstellen dat een dergelijk kunstwerk op Antartica weinig indruk zou maken terwijl het in een museum van hedendaagse kunst opvalt en verschillende ideeënstromen op gang kan brengen.

Je kunt het hebben over de ‘bijzondere aandacht’, de ‘vergeten schoonheid’, de aandacht voor de ‘opwarming van de aarde’ (al was dat in 1970 nog geen punt) kortom de geest waait waar hij wil.

26664231

Uitermate betoverend deze inkt en penseeltekening van een cirkel, een driehoek en een vierkant van de Japanner Sengai Gibon (1750-1837) door de criticus van de NY Times als een ‘Zen Mona Lisa’ benoemd.

Je kunt ook hier de wereld interpreteren omdat je de vormelijkheid ervan tot deze drie kunt herleiden, je kunt oog hebben voor de essentie, de dynamiek van het penseel, het aanstoten van het vierkant met de punt van de driehoek terwijl de cirkel de confrontatie vermijdt en door de driehoek loopt, enz.

 

dyn007_original_437_282_jpeg__b7aead1a49bfd0e771343ddbf095d1f8

dyn007_original_379_278_jpeg__f94a6cccc7a9ab165fecd3c6921359c4

Deze twee beelden komen uit een mooie toneelproductie ‘Disfarmer’ die momenteel op Broadway loopt.
Hier proberen acteurs leven te geven aan een pop, de hoofdpersoon van het stuk.
Ze ‘manipuleren’ hem letterlijk.
Het geheim bestaat er waarschijnlijk in dat weldra de pop een eigen bestaan gaat leiden, of beter nog de spelers manipuleert.

Ijsblok, vierkant-driehoek-cirkel en de poppenspelers.
Ze behoren gelukkig nog tot de kunst, tot het opwekken van nieuwe vaak tegendraadse en tegenstrijdige ideeën.

Maar laten we ze nu uit hun artistieke context halen.
Maken we van hen geplogenheden.
Rituelen.

Het gedenken van het heilige ijs op een overhitte aarde, de heilige tekens die de drie-eenheid van de godheid moet verbeelden, en het uitbeelden van het leven van een belangrijk staatsman, de stichter van de grote collectiviteit.

dyn001_original_600_484_jpeg__327e44b3c99c8326676d95b15529ac97

Door symbolen of narratieve elementen te verengen, ten dienste te stellen van een apparaat met religieuze of staatshuishoudelijke allure, verliezen ze de kracht van de geestelijke bevrijding.
Het worden merktekens in rituelen en/of geplogenheden.

Ze zijn gegegroeid uit de etnische achtergronden rondom ‘stambelangen’.
Gelovigen stromen samen om het druppen van het ijs te horen en te vereren, om het tonen van het oorspronkelijke perkament mee te maken waarop de profeet de drie-eenheid verbeeldde, en scholen moeten jaarlijks ‘het leven van de Stichter’ in het theater bijwonen.

In ruimte en tijd bewaren we ze, verdwijnen ze met de cultus of de stam, krijgen ze andere betekenissen of verliezen ze elke verwijzing.

Van de verschillende motieven in de Schotse kilt tot de wapenschilden van families, steden en territoria, van lentewijdingen tot eden van trouw en gehoorzaamheid, ze dienen steeds de groep waarvoor ze staan, ze zijn stam-versterkend.

Zonder entiteit is er waarschijnlijk weinig leven mogelijk.
Onze huidskleur, Europa, de globaliserende wereld, we hebben ons nooit thuislozer gevoeld, vandaar het succes van de regionale gevoelens en eigen-aardigheden.

Maar de geplogenheden?
In hoeverre doorstaan ze de toetssteen van het algemeen menselijke: gij zult niet stelen, niet doden, respect hebben voor, enz.
In hoeverre zijn ze niet versteend door de loop der eeuwen, door de angst voor het nieuwe?

We zullen in de loop der dagen proberen te onderzoeken wat ons zo bang maakt van de werkelijkheid en niets dan de werkelijkheid.

Stammen en stemmen.