406278546_6fc89a8c74

 

Praat je over wereldsolidariteit dan word je omgeven door jochies in alle kleuren die met de wereldbol rondrennen, elkaar met onschuldige ogen aankijken; regenbogen en verstrengelde handen zullen van de partij zijn, kortom de utopie waarbij de kinderen dienen als symbool voor een nakende wereldvrede.

Zoals alle utopieën zorgen deze beelden alleen maar voor teleurstelling of dienen ze als ondersteuning van een religieuze of ethische boodschap. (met dezelfde gevolgen overigens)

dyn003_original_321_481_jpeg_20344_fd31c5a33c95efbf5c959fc9949a5dab

Zowel in de doornede van de geschiedenis als in de aardrijkskundige verzameling van hedendaagse culturen, zijn de emotionele codes vaak zo verschillend van elkaar dat enige studie terzake meer voor een beter begrip zal zorgen dan de feestelijke huldiging van een wat infantiele utopie.

‘Het eerste en duidelijkste dat sociaal wordt aangeleerd, zijn de criteria voor passende ‘uitingen’ van emoties als angst en woede; ze kunnen van samenleving tot samenleving sterk verschillen.’

Aldus Martha Nussbaum in haar hoofdstuk over emoties en menselijke samenlevingen.

Zo zullen bij verlies de Ifaluk leren ‘groot te huilen’ terwijl Balinezen leren zich dan glimlachend en vrolijk voor te doen terwijl Engelsen een beheerste terughoudendheid moeten betrachten.

dyn004_original_437_332_jpeg__bd4bee823e75bb15a61e2749da83c827

De Utku vinden westerlingen kinderlijk in hun grillige uiting van woede en verdriet en ze noemen hen een slecht gehumeurd en onbeheerst ras.
En een Fin zou een vriendelijke groet van een Amerikaanse hardloper die hem glimlachend passeert als een inbreuk die grenst aan vijandigheid ervaren: in het bos gedraagt men zich niet met jolige vreugde en men dringt zeker niet binnen in de contemplatieve ruimte van een ander.

Woede in het door Seneca beschreven Rome.
Van een echte man wordt verwacht dat hij zijn eer uitermate belangrijk vindt en dan ook graag boos zou worden bij de geringste krenking of schade.
In de Griekse en Romeinse taxonomie wordt woede ingedeeld bij de aangename, toekomstgerichte emoties omdat het plezierig is om wraak te overwegen.

‘Dergelijke verschillen in normatief oordeel beïnvloeden de ervaring zelf. Voor een Utku is woede gekoppeld aan schaamte en aan het gevoel kinderachtig te zijn>.
Voor een Romein was woede gekoppeld aan mannelijke trots en aan een pseudo-erotische opwinding als hij zich opmaakte om zijn tegenstander tot moes te slaan.’

Ook andere emoties kun je zo ervaren.
De ervaring van erotische liefde in een samenleving die Augustinus’ standpunt over de oerzonde heeft geïnternaliseerd is heel anders dan de ervaring ervan n een samenleving die dat niet heeft.

Mensen leren inderdaad vaak zich te schamen en verlegen te zijn als ze opgewonden zijn en dat beïnvloed zowel hun ervaring van seks als van de erotische liefde.
Op een vergelijkbare manier beïnvloedt het Balinese oordeel over verdriet -dat het gevaarlijk voor de gezondheid is- behalve het gedrag ook de ervaring
.

dyn006_original_422_422_jpeg__d8c6221905b40de95fd82414c9885a8c

Samenlevingen kunnen ook op een subtielere manier verschillen in hun normatieve oordeel over een bepaalde emotie, eenvoudig door aan die emotie meer of minder belang te hechten.

dyn006_original_451_360_jpeg__7fe76097fe4f721e66c1a0ef6044776f

In een opmerkelijk onderzoek van Stanley Kurtz naar kinderopvoeding oppert hij de mogelijkheid dat de westerse romantiek het gedrag beïnvloedt van jonge moeders en kinderen in Amerika, via de romantische normen van nabijheid en versmelting.
Hij merkt op dat een doorsnee Amerikaanse moeder haar baby vaak in de ogen kijkt, tegen hem glimlacht en op hem reageert- wat uiteindelijk een interpersoonlijke wereld schept waarin sterk op elkaar wordt gereageerd.
Een doorsnee moeder uit India draagt haar baby daarentegen op haar heup, zodat hij de betrouwbaarheid van haar lichamelijke aanwezigheid ervaart, maar kijkt hem zelden in de ogen als ze bezig is met haar werk.
Zelfs als ze het kind de borst geeft heeft ze veel minder oogcontact dan Amerikaanse moeders.
Ze geeft het kind een gevoel van materiëme stabiliteit en veiligheid, maar lijkt minder geïntresseerd in het opbouwen van een intens, liefhebbend contact.

Hieruit concludeert de onderzoeker dat de Amerikaanse praktijk leidt tot overdreven verwachtingen van een volmaakte intimiteit en harmonie, wat in het latere romantische leven problemen geeft.
Volgens hem zijn de Indiase gebruiken zinvoller en realistischer.
Hoe we er normatief ook over oordelen, het is duidelijk dat onze culturele opvatting over de noodzaak en het belang van de romantische liefde allerlei aspecten van onze emoties kan kleuren en zelfs het wezen ervan kan beïnvloeden.

Ik denk dat we ook onze ethica vaak vanuit deze geplogenheden opbouwen en dus ook de straffen en correcties meer vanuit onze etnische geplogenheden opbouwen dan vanuit het zogenaamde algemeen belang.
Leuk om dit weekend over na te denken: verbanden tussen ethiek en etnisch gewaardeerde geplogenheden.