zelfp Harry_Graf_Kessler.jpg

Veertig jaar terug.’
Zo begint het tweede hoofdstuk van ‘Gesichter und Zeiten’ geschreven door Harry Graf Kessler (1868-1937)
Veertig jaar terug.  Dan zijn we in 1880 en is hij twaalf jaar.
Filmisch klinkt het, die flash back uit het jaar 1919, het sterfjaar van zijn moeder.

‘Wir fahren durch die schon herbstliche, unter einem feuchten Nebelschleier, grün und golden schimmerende Themselandschaft.’

Zijn moeder, die voor hem een ‘Sonderklasse’ tussen speelkameraadjes en volwassenen is.
Hij beschrijft ze in haar vergeetmenietjes-blauw met zilver gedecoreerd zomerkleedje.  Ze zit tegenover hem aan het coupé-venster van de trein, en ze draagt een Kapotthütchen mit helblauen Bändern, die neben dem Kinn zu einer breiten Schleife gebunden sind.
Ze reizen van Londen naar Ascot waar zijn nieuwe school gelegen is.

Wie is dat jongetje dat op zijn twaalfde met een dagboek begint en zal uitgroeien tot één van de grootste dagboekschrijvers in de moderne geschiedenis?
Harry Kessler werd in 1868 in Parijs geboren als zoon van de Hamburgse bankier Adolf Wilhelm Kessler en Alice Harriet Blosse-Lynch, dochter van de Anglo-Ierse Baron Henry Blosse-Lynch.
Vader Adolf Kessler was de zoon van een protestantse dominé die door zijn huwelijk lid werd van een rijke Hamburgse bankiersfamilie.  Hij zou voor de Parijse tak van de bank instaan en…became hugely rich.
Moeder Alice waarmee het verhaal begint, was een ware schoonheid, dochter van een barones in dienst van de Raj in India.
Harry zal in 1877 een zusje krijgen, Wilhelmina, genoemd naar de Duitse keizer Willem I die haar peter zou zijn en in 1881 (1879?) Adolf een erfbare graaf-titel cadeau deed.

edvard-munch-harry-graf-kessler
Het jongetje Harry kreeg een internationale opvoeding. Eerst in Parijs daarna in een pas opgerichte Engelse kostschool in Ascot waarna een gerenommeerd gymnasium in Hamburg en universiteiten in Bonn en Leipzig de rechtenopleding zouden vervolledigen.
De New York Times zag het zo:

Upon graduation he joined an elegant uhlan regiment of the Imperial Guard, but with his father’ s fortune filling his sails, he soon embarked on a career of social butterfly, aesthete, collector, cultural impressario and diplomat.’

Omdat er in het Nederlands weinig over hem is gepubliceerd,  (wel: De dans op de vulkaan, een keuze van Peter Claessens uit zijn dagboeken in prive-domein, 2002) wil ik hem in zijn dagboeken volgen.  Hij zal in kontakt komen met politici en kunstenaars die in het fin du siècle en de belle epoque de dienst uitmaken: Rilke, Shaw, Richard Strauss, Mailol, Rodin, Munch, Diaghilev, Njinsky, Duse, om maar enkele namen uit de dagboeken te noemen. Hij zal Europese politici voor en na de eerste wereldoorlog op zijn weg vinden.  Als man van zijn tijd zal hij naarmate de jaren dertig dichterbij komen verschillende stellingen omtrent de Duitse hegemonie herzien ook al dacht hij, betrokken als ‘onderhandelaar’ in en na de eerste wereldoorlog dat de Europese cultuur Duits zou zijn. (en Belgïe moest geëvacueerd worden om de Engelsen dwars te zitten)

rodin
Met een moeder die bijna letterlijk uit het British Empire kwam en een vader uit de Duitse liberale bankierswereld verenigde Harry in zijn bestaan twee strekkingen die meer dan eens door hun tegenstelling de Europese politiek zouden beïnvloeden en door elkaar schudden. En met Parijs als standplaats (naast de USA en Canada waar pa Kessler domeinen bezat die ongeveer de oppervlakte van Beieren zouden hebben) was het plaatje compleet.  Alice’ s salon in de Franse hoofdstad had Guy de Maupassant, Sarah Bernhardt, Hendrik Ibsen, Eleonora Duse en de jonge Auguste Rodin als gasten.  In de tuin van hun Parijse woning had ze een privé-theatertje gebouwd, alhoewel Harry haar dan weer beschrijft als rusteloos, miskontent, rebels en uit de diepte van haar ziel ‘neen-zeggend’ tegen wat haar overkwam.
VON BULOW.jpg
Mooi was ze in ieder geval, en niet ongevoelig voor de avances van belangrijke, machtige mannen.  Eén van hen, Bernhard von Bülow kwam als jonge secretaris van de Duitse ambassade graag bij de Kesslers aanlopen. (foto hierbij) Dat hij bot ving zou hij later in zijn memoires de familie betaald zetten door Harry een nep-graaf te noemen en pa Kessler te verwijten dat hij met de schoonheid van zijn eigen vrouw zijn handelszaken zou beïnvloeden.
Hij doelde daarmee zeker op de vriendschap en bewondering  die keizer Willem I voor Alice had. We zullen hem in ons verhaal ontmoeten en de geruchten dat hij wel eens de vader van Harry zou kunnen zijn niet al te zeer au serieux nemen.

(Harry zou in dat geval de half-oom van zijn toekomstige keizer Willem II geweest zijn!)

Terug naar 1880 waar een twaalfjarig jongetje niet kan zwijgen over wat hij in zijn Parijs half-internaat heeft meegemaakt.