gallifet doden.jpg

Lang en schraal was hij, Monsieur Péchu, een teringlijder want hij hoestte voortdurend, een kleine droge hoest. Aan zijn neus hing een druppel die hij nu en dan met de rug van zijn hand wegwiste. Zijn ogen, ook al ontstoken waren opvallend klein en flitsten als een fretje van de ene naar de andere heen en weer, half bang, half boos.
Meestal zat hij samengekromd op de lessenaar, de lange benen over elkaar geslagen. Maar plotseling kwam hij tierend van de tree naar een scholier, en terwijl hij met een kwakende stem overhaast enkele onverstandige woorden uitstiet, sloeg een lineaal dat hij zwaaide als een zwaard op de hand van de ongelukkige.
M. Péchu was inderdaad hulpeloos en schrikwekkend. Men zei dat hij kommunist was geweest en door generaal Gallifet in 1871 tegen de muur was gezet samen met dertigduizend kommunisten.  Door een wonder was hij er slechts met een longschot vanaf gekomen, wakker geworden in een massagraf en via schimmige beschermers weer in de onderwijswereld teruggekeerd zij het dan maar als “pion”.
millerandgalliffet.jpg
Door dat ongelofelijke avontuur noemden wij hem ‘Het lijk’. Als een jongen die M. Péchu sloeg een luid gebrul uitstootte om de anderen wild te maken kreeg M. Péchu medelijden met hem en probeerde hij hem te troosten.  Maar dan koos de hele klas voor de schone schijn partij voor M. Péchu en begonnen ze de geslagen jongen uit te schelden en dat was het begin van een hels spektakel tot M. Péchu weer als een adder op de lawaaierigste van de bende afstoof en hem met zijn lineaal bewerkte, waarmee alles herbegon.

Urenlang kon dat duren, tot de directeur kwam of M. Péchu uitgeput weer met over elkaar geslagen benen, met hoog geheven lineaal en rollende ogen op de lessenaar zat.

Ik had met dat arme ‘Lijk’ te doen, waarschijnlijk omdat ik mij hem van pijn doordrongen en bespat met bloed in dat massagraf voorstelde. Zo kwam het dat er een zeker vertrouwen tussen ons groeide.Weldra begon hij met mij een gesprek toen we in de tuin waren en ik net een gevecht met mijn zwarte plaaggeest had beslecht. Enkele keren daarna  moest ik nablijven terwijl hij toezicht hield en ik vijfhonderd keer voor een of andere stommiteit een vers van Boileau of Lafontaine moest overschrijven.
galifet nick katkov.jpgHij begon met enkele triviale opmerkingen en dan vertelde hij mij, waarschijnlijk als afschrikking, zijn treurig leven.  Zo werd ik onschuldig het werktuig van zijn ondergang. De kommunistische periode had hij gewoon ondergaan zonder ze echter weg te duwen.  Hij zei dat ik te temperamentsvol was, ik zou daardoor mezelf en anderen ongelukkig maken. Ook hij had zich uit idealisme in de politiek gestort en daarmee niet veel goeds aangericht. Hij had dan een wonderlijke vrouw ontmoet die hem in huis had genomen en met hem getrouwd was.  Ze had echter een zware hartziekte en was daardoor vlug geïrriteerd en zeer jaloers. Uit zijn borstzakje haalde hij een foto: een pafferig gezicht met donkere, stekende ogen en een boze kin. Ze was een vriendin en een medestrijdster van de beroemde Franse kommuniste Louise Michel geweest. “Een amazone!”. Werd hij als eens heftig dan moesten wij de omstandigheden waarin hij leefde begrijpen. ’s Nachts moest hij zijn vrouw verzorgen en had hij zelf weinig slaap en daardoor was hij overdag zijn zenuwen niet altijd de baas. ‘Koppijn, verschrikkelijke koppijn!’ Hij legde zijn hoofd in zijn handen en begon te wenen.

das-ende-der-pariser-commune
Ik begreep er maar de helft van maar voelde een grensloos medelijden met hem en besloot hem bij te staan. De volgende dag nam ik enkele van de ergste roepers terzijde en vertelde hen wat ik had meegemaakt. Ik hoopte hen tot een wapenstilstand te kunnen overhalen.  Tot mijn bittere teleurstelling hadden mijn woorden een tegenovergestelde werking.  Nu hadden ze een voorwerp voor hun wraak.  Zonder mij erbij te betrekken broedden ze een duivels plan uit door de vrouw in hun operatie tegen Péchu te betrekken.  Een van de samenzweerders liet onder het voorwendsel van een grap zijn oudste zus een paar liefdesbrieven aan Péchu schrijven die met een verwijzing naar vroegere betrekkingen hem voor een rendez-vous uitnodigde.
Bij lectuur van de derde brief kreeg Mme. Péchu een hartaanval en Péchu hing zich naast haar lijk op.

Slechts langzaam drong die gebeurtenis tot mij door.  Ik lag meerdere dagen in bed met een soort zenuwkoorts tot ik het verhaal aan mijn moeder toevertrouwde die zo goed als mogelijk mij troostte en me later, als ik weer gezond was, ernstige verwijten over mijn impulsief gedrag maakte.