dyn006_original_450_450_jpeg_20344_42ac092e0661f129e7f589f4d87bee2e

Terecht merkt Nussbaum op dat ze eerst wil ingaan op de context en de historische drijfveren om te begrijpen wat Whitman wil bereiken.

De eerste druk van Leafes of Grass kwam uit in 1855, net voor de burgeroorlog, en de daarop volgende drukken bestrijken de burgeroorlog, Lincolns tweede termijn als president en zijn dood en de periode waarin de zuidelijke staten werden ingelijfd bij de Federatie.

In zijn treurdicht voor Lincoln uit 1871 lezen we zijn betrokkenheid:

Die stof was eens een man,
Vriendelijk, oprecht, rechtvaardig en vastbesloten, onder wiens behoedzame hand,
De Unie van deze Staten werd gered.

Zijn wantrouwen in de religieuze moraal, de rassenhaat en allerlei ander vormen van uitsluiting voelt hij scherp aan.
Voor zijn missie is er een drastische hervorming van liefde nodig, een opvatting die niet rechtstreeks uit godsdienst is af te leiden.

dyn006_original_445_600_jpeg_20344_029334ab2913e84306a84cf2cfef8f31

Zo schrijft hij in het opmerkelijke gedicht ‘Now Lucifer Was Not Dead’ in 1855 waarin een zwarte slaaf de zwarte engel Lucifer moet zijn: hij wordt immers uit de hemel en zelfs van de aarde geweerd door de vrome christenen om hem heen:

Nu was Lucifer niet dood- en als hij dat was, dan was ik zijn erbarmelijke, vreselijke erfgenaam.
Mij is onrecht aangedaan- ik ben onderdrukt- ik haat hem die mij onderdrukt en zal hem vernietigen of hij laat mij vrij.
Vervloek hem! Zoals hij mij belastert.
Zoals hij mijn broeder en zuster verraadt en geld krijgt voor hun bloed!
Hoor hem lachen als ik om de bocht stroomafwaarts kijk hoe de stoomboot mijn vrouw wegvoert.

Nu lijkt de uitgestrekte zwarte massa die de massa is van de walvis op mij;
Wees voorzichtig, jager! Al lig ik hier te slaperig en loom, de klap van mijn staartvin is dodelijk.

dyn006_original_600_399_jpeg_20344_678200cc7c49550f6decf39004483726

Wit zijn wordt een metafoor voor wreedheid, het engelachtige een metafoor voor minachtig en geringschatting van de mensen, schrijft Nussbaum.

Ik zet hierbij een kunstwerk dat naar Irak refereert waar ook een burgeroorlog woedt, en telkens als ik deze teksten lees, moet ik aan het hedendaagse Afrika denken, zijn machteloosheid tegenover onze onverschilligheid.

En zo beschrijft Whitman ook de toenmalige burgeroorlog, op zoek naar een ander Amerika:

Ik zag oorlogslijken, ontelbaar vele,
En de witte skeletten van jonge mannen, ik zag ze,
Ik zag de resten en restanten van alle omgekomen oorlogssoldaten…
De levenden bleven en leden, de moeder leed,
En de vrouw en het kind en de piekerende kameraden leden.
En de overgebleven legers leden.
(Lilacs, 171 ev.)

En daarin zegt hij dan zijn verkondiging:

Ik ben hij die medeleven betuigt.

Mannen en vrouwen.
Dan zijn we dichtbij zijn tweede thema:

De groeiende beweging voor de rechten van de vrouw.
Hij was een tijdgenoot van de eerste suffragettes, en als journalist en als dichter was hij nauw betrokken bij hun strijd.

dyn006_original_548_345_jpeg_20344_3c7e1a66491303cc6f040a1db6eecce3

Whitman had al lang voor Mill’s ‘The Subjection of Women’ (1869) het verzet tegen huiselijk geweld en puritanisme gelinkt, had om respect voor prostituees gevraagd en voor de verbetering van hun leefomstandigheden gepleit.
De kern van zijn betoog ging nog veel verder:

‘…hij had opgeroepen om het huwelijk en de mogelijkheden en plichten binnen het huwelijk te democratiseren en nieuwe opvattingen van seksuele aantrekkelijkheid te ontwikkelen die niet de overheersing van de een en de onderwerping van de andere erotiseerden.’

Ik zie de vrouw en ze is geen zier minder dan haar man,
Ik zie de dochter en zij is even goed als de zoon,
Ik zie de moeder en zij is de volkomen gelijke van de vader.’

(Grashalmen, ‘Een lied voor de arbeid’, A Song for Occupations, 33-35)

In een prozastuk schrijft hij:

Voor de beweging die toegankelijkheid voor vrouwen bepleit van nieuwe kringen van zakenleven, politiek en stemrecht, is de huidige obscene, traditionele benadering van seks het belangrijkste, reusachtige struikelblok.
Het stijgende tij van ‘vrouwenrechten’, dat elk jaar toeneemt en steeds verder reikt, schrikt daarvan ontzet terug.

En dan is er natuurlijk het derde thema, de homoseksuele liefde als thema.
Maar dat is voor een volgende stap.