1930559MZq

De titel maakt het duidelijk: waar de macht is, bestaat verzet.
Machtsverhoudingen, die Foucault later als ‘krachtsverhoudingen’ benoemt.

‘Machtsverhoudingen kunnen enkel bestaan als functie van een veelheid van verzetspunten, die daarin de rol van tegenstander, doelwit, steun- of aangrijpingspunt vervullen.’

Hij noemt deze verzetspunten in het netwerk van de macht alomtegenwoordig.
In de verhouding tot de macht bestaat er daarom niet één plaats van de Grote Weigering – de ziel van het verzet- het brandpunt van alle opstanden en de zuivere wet van de revolutionair.

‘Maar er bestaan allerlei ‘vormen’ van verzet, waarvan elk een geval op zich is: verzet dat mogelijk, noodzakelijk, onwaarschijnlijk, spontaan, woest, eenzelvig, beraamd, sluipend, gewelddadig, onverzoenlijk, compromisbereid, baatzuchtig of opofferingsgezind is.’

Al deze verzetsvormen kunnen per definitie alleen binnen het strategisch veld van de machtsverhoudingen bestaan zonder daarom slechts de negatieve afdruk te zijn, die uiteindelijk immer de passieve keerzijde van de eigenlijke heerschappij is en steeds gedoemd de nederlaag te lijden.

Je moet bij verzetsvormen dus niet zoeken naar andere beginselen waarop ze zouden stoelen, en evenmin zijn ze een bedriegelijke hoop of een noodzakelijk beschaamde belofte.

‘Zij vormen de andere term, de andere pool van de machtsverhoudingen; zij maken daar als de niet weg te denken tegenkant onverminderd deel van uit.
Daarom zijn ook de verzetsvormen onrgelmatig gespreid: de punten, knooppunten en brandhaarden van verzet zijn meer of minder dicht over tijd en ruimte verdeeld.’

Je kunt je dan afvragen of er dan geen radicale breuken of massale tweedelingen voorkomen?
Soms wel, zegt Michel Foucault.
Maar vaker zijn de verzetspunten veranderlijk en tijdelijk, en juist zij brengen in een maatschappij verschuivende scheidslijnen teweeg.
Ze breken eenheden, stimuleren hergroeperingen.

Kijk naar de gebeurtenissen van de laatste weken of dagen.
Je kunt ze moeilijk klasseren onder de norm van Souverein en Wet, twee termen die lang het politieke denken hebben gebiologeerd.
Tussen de verschillende politieke families veranderen de krachtsverhoudingen voortdurend, al dan niet door pers en perscommentaren mee in gang gezet.
De strategie wordt steeds als een stabiel parcours gedacht: die of die partij heeft dat of dit vooropgesteld, en wat zien we nu?

De machtsverhoudingen zijn niet zo stabiel, evenmin als de verzetspunten.
Komt er dan een gemeenschappelijke vijand op ons af, zoals bijvoorbeeld de financiële crisis, dan lossen vele van die krachtsverhoudingen zich op in een gemeenschappelijk verzet.

We zullen deze bedenkingen toepassen op de seks en de waarheidvertogen die zich over haar hebben ontfermd.