dyn006_original_393_472_jpeg_20344_65ce046fc74285e1d29f6152cae82603

Lange tijd werd het politieke denken overheerst door het systeem van Soeverein en Wet.
Machiavelli was een van de weinigen die de macht van de vorst in krachtsverhoudingen heeft gedacht, waarin dan ook ‘het schandaal’ van zijn cynisme lag, zegt Foucault.

Laten we die krachtsverhoudingen verder als uitgangspunt nemen als we terugkomen bij de seks en de waarheidsvertogen die zich over haar hebben ontfermd.

dyn006_original_321_525_jpeg_20344_aee234f432fa1cb3b22906527dc825d7

De vraag is dan niet hoe en waarom ‘de macht’ er behoefte aan heeft een weten over de seks tot ontwikkeling te brengen, en ook niet welk systeem van heerschappij gebaat is geweest met de zorg die sinds de 18de eeuw ontstond, om ware vertogen over seks te produceren.
Evenmin welke wet er aan de regulering van het seksuele gedrag en aan de uniformiteit wat men erover zei ten grondslag lag.

Maar wel welke in een bepaald type vertoog over de seks de meeste directe en meest lokale machtsverhoudingen zijn die werkzaam zijn.
(bv. rond het lichaam van het kind, naar aanleiding van de vrouwelijke seks, praktijken van geboortebeperking, enz.)

‘Hoe maken ze deze soorten vertogen mogelijk, en andersom, hoe dienen deze vertogen de machtsverhoudingen tot steunpunt?
Hoe wordt het spel van deze machtsverhoudingen door het functioneren zelf ervan gewijzigd- versterking van bepaalde elementen, verzwakking van andere, verzetseffecten en tegenbezettingen, zodat er geen eens en voor altijd geldig stabiel type van onderwerping was?

We moeten dus eerder hun onderlinge verbinding onderzoeken volgens de logica van een algehele strategie, die er achteraf uitziet als een gewilde, door eenheid gekenmerkte politiek van de seks.

dyn006_original_321_507_jpeg_20344_5322fa3569bd8de08cfd592c97361181

‘Algemeen gesteld: in plaats van alle tegen de seks bedreven miniscule gewelddaden, alle haar toegeworpen troebele blikken en alle maskers waarachter de mogelijke kennis ervan onzichtbaar wordt gemaakt, met die ene vorm van de grote Macht in verband te brengen, is het beter de welig tierende produktie van de vertogen over seks onder te dompelen in het veld van de veelvoudige en veranderlijke krachtsverhoudingen.’

dyn006_original_307_518_jpeg_20344_2db9beefb65f6b5952522aa80d3f9f34

Foucault verkent dan vier domeinen – hij noemt het ‘voorzichtigheidshalve in acht te nemen voorschriften’.

1. De Immanentieregel
Er is niet een bepaald domein van de seksualiteit dat rechtens onder een belangloze en onafhankelijke wetenschappelijke kennis ressorteert, waartegen de -economische of ideomogische- aanspraken van de macht verbodsmechanismen in het veld hebben gebracht.

We hebben dus van lokale brandpunten van macht-weten uit te gaan.
(relatie tussen gelovige en gewetensleidsman,het onder toezicht geplaatste lichaam van het kind, enz.)

2. Regels van voortdurende variaties
De vraag is niet wie in de orde van de seksualiteit de macht heeft (de mannen, de volwassenen, de ouders, de artsen) en wie daarvan verstoken is( de vrouwen, de adolescenten, de kinderen, de zieken…) evenmin wie het recht heeft te weten en wie met geweld onwetend wordt gehouden.

‘Het gaat er veeleer om het schema van de veranderingen op te sporen dat de krachtsverhoudingen in hun werking impliceren.’

Zo werd de groep vader, moeder, opvoeder, arts die zich in de 19de eeuw rond het kind en zijn seks verzamelde, door voortdurende veranderingen en verschuivingen doorkruist, waarvan een van de meest spectaculaire uitkomsten een merkwaardige omkering was: terwijl de seksualiteit van het kind aanvankelijk in een directe relatie tussen arts en ouders (in de vorm van adviezen, aanwijzingen voor toezicht op het kind, waarschuwingen voor de toekomst) tot probleem was gemaakt, bleek tenslotte in de relatie tussen psychiater en kind de seksualiteit van de volwassene zelf tot probleem zijn geworden.

De verhoudingen van macht-weten zijn geen vaste verdelingsvormen maar ‘transformatiematrixen’.

Dat is natuurlijk een boeiend gegeven omdat dergelijke transformatie ook de mogelijkheden van mythevorming rondom de seksualiteit en haar domeinen duidelijk maakt.
Ik denk dat het historische begrippen zijn, verbanden tussen de zogenaamde pijnpunten (als ze er al zijn) en de tijd waarin ze voorkomen, om niet de cultuur als genese te vergeten.

Morgen sluiten we met de twee andere ‘voorzichtigheids’ voorschriften dit onderzoek naar de methode af.