dyn008_original_450_300_jpeg_20344_308abe9848ecf71c84051e793b5b3ed4

Het derde ‘voorzichtigheidsadvies’ noemt Foucault:

3. Regel van de tweeledige conditionering.

Op zichzelf werkt een ‘lokaal brandpunt’ of een ‘transformatieschema’ niet.
Via een reeks schakelingen moet het in een omvattende strategie worden ingevoerd.

Andersom zou geen enkele strategie tot effecten op het niveau van het geheel kunnen leiden, wanneer ze niet zou stoelen op wel omschreven en iele relaties.

Het is een dubbele conditionering waarin enerzijds een strategie door het specifieke karakter van de mogelijke tactieken mogelijk wordt, en anderzijds de tactieken door de strategische mantel waardoor ze functioneren.

dyn008_original_703_408_jpeg_20344_74c648db8a8edfaa3601197559d824b5

‘Zo is de vader in het gezin niet de ‘representant’ van de soeverein of de staat; en dezen zijn zeker niet de projecties van de vader op een andere schaal.
Het gezin is geen duplicaat van de maatschappij en de maatschappij op haar beurt geen nabootsing van het gezin.’

Een regeringsleider neemt dus best niet de vlug de term ‘goede huisvader’ in de mond als hij het over besturen heeft, hij is op de eerste plaats een politicus die een bestuursploeg leidt ten dienste van degenen die hem en de zijnen hebben verkozen.

Toch kon het gezinsdispositief juist doordat het insulair was (als een eiland) en heteromorf als steunpunt fungeren voor de grote ‘manoeuvres’ van de malthusiaanse geboortebeperking, voor de aansporingen op het gebied van de bevolkinspolitiek, de medicalisering van de seks en de psychiatrisering van zijn niet-genitale vormen.

4. Regel van de tactische polyvalentie van de vertogen.

‘Wat over de seks wordt gezegd mag niet louter als het projectievlak van de machtsmechanismen worden geanalyseerd.’

De wereld van het vertoog is niet verdeeld in een toegelaten en uitgesloten, of in een dominant en gedomineerd vertoog, maar zij bestaat uit een veelheid van vertoogelementen die in uiteenlopende strategieën werkzaam kunnen zijn.

Je moet dus deze verdeling reconstrueren met alles wat zij aan gezegde en achtergehouden dingen, aan geboden en verboden bevat, met al haar verschuivingen en herbenutting van identieke formules voor tegengestelde doeleinden.

dyn008_original_420_425_jpeg_20344_5ee10cade71c64a8e4518ea48e45f3dc

De vertogen zijn evenmin als de stiltes voor eens en altijd onderworpen aan de macht of gericht tegen de macht.
Het vertoog is een voertuig en produceert macht.

dyn008_original_480_234_jpeg_20344_f295efdd9c167b058f9b04cee90f54cd

‘Het vertoog versterkt de macht, ondermijnt haar ook, stelt haar in de waagschaal (mooi woord!) maakt haar kwetsbaar en maakt het mogelijk haar te dwarsbomen.’

Foucault geeft dan het voorbeeld van wat in de geschiedenis ‘de grote zonde tegen de natuur’ was.
De uiterste terughoudendheid van teksten rondom de vage categorie sodomie, het haast algemene stilzwijgen daarover.
Het had een dubbele functie: enerzijds een uiterste strengheid (in de 18de eeuw werd nog de vuurstraf toegepast voor dat er tot in het midden van die eeuw van enig protest kon sprake zijn) en anderzijds een wijd verbreide tolerantie wat je kunt afleiden uit de zeldzame procestukken daaromtrent en op grond van bepaalde getuigenissen over mannenegemeenschappen zoals die aan de hoven of in het leger bestonden.

Toen in de 19de eeuw in de psychiatrie, de rechtspraak en ook in de literatuur (ik verwijs daarvoor naar mijn blogs die Gide hebben ingeleid) een hele reeks vertogen over de soorten en ondersoorten van de homoseksualiteit, de tegennatuurlijkheid, pederastie, ‘psychies hermafroditisme’ uit de bodem schoten, heeft dit zeker een zeer grote stap vooruit van de sociale controles op dit gebied van ‘perversiteit’ mogelijk gemaakt.
Maar tegelijk werd daardoor een tegen-vertoog mogelijk.
De homoseksualiteit begon over zichzelf te spreken, begon haar legitieme of ‘natuurlijke’ karakter op te eisen, en vaak in het vocabulaire van de categorieën waarmee ze medisch werd gediskwalificeerd.

De vertogen vormen tactische elementen of blokken in het veld van de krachtsverhoudingen.

dyn008_original_278_432_jpeg_20344_4efb9c0f95b902d15a75cadd303e4dd7

‘Aan de vertogen over de seks moet niet in de eerste plaats worden gevraagd uit welke implicciete theorie ze zijn afgeleid, welke morele indelingen ze meebrengen of welke -dominante of gedomineerde- ideologie ze representeren.
Maar we moeten ze op twee niveau’s onderzoeken: op het niveau van hun tactische productiviteit (welke wederkerige effecten van macht en weten ze garanderen) en op het niveau van hun strategische integratie. (welke conjunctuur en welke krachtsverhouding maakt het noodzakelijk dat zij in een bepaalde episode van de verschillende confrontaties die zich voordoen, worden ingezet).

dyn008_original_278_426_jpeg_20344_17a7124b2ef8704b39c62a4fb189f9e8

Samengevat: we moeten ons richten op een opvatting van macht waarin de voorrang van de wet vervangen is door het gezichtspunt van de doelstelling, de voorrang van het verbod door het gezichtspunt van de tactische doeltreffendheid en de voorrang van souvereiniteit door onderzoek van een veld van veelvuldige en veranderlijke krachtsverhoudingen waarin zich omvattende maar nimmer geheel stabiele effecten van heerschappij voordoen.

Eerder dus een strategisch dan een rechtsmodel, omdat het een van de fundamentele kenmerken van de westere maatschapijen is dat de krachtsverhoudingen die lange tijd in oorlog, in alle vormen van oorlog hun dagelijkse uitdrukking hadden gevonden, langzamerhand in de orde van de politeke macht zijn bezet.

Waarbij ik aanmerk dat voor sommigen oorlog en politiek eerder elkaar dienen dan uitsluiten.