1232084388

Slechts enkele stappen verder en wij zijn in diezelfde Orchard street in de Miguel Abreu gallery, de voornaamste uitvalsbasis van Peter Schoolwerth, geboren in St. Louis (Missouri) in 1970 en nu werkzaam in New York en terug te vinden in de voornaamste grote gallery’s in Europa. (naar ik meen was er zelfs werk van hem te zien in Art Brussels dit jaar)

Zijn laatste serie ‘Portraits of Paintings’ wijkt in zoverre af van zijn vroeger werk door zijn sterk allegorische inslag, of zoals in een commentaar van de Gallerie Obadia in Parijs geschreven werd:

…series in which the artist further develops the exploration initiated in his “Z-axis Cycle,” and avoids the typical pitfall of “critiquing” or “expressing himself” through painting. Classical paintings are the raw material behind each of the works in the exhibition.’

1172442835

Zo neemt hij het figuratieve schilderij: de genezing van Tobias van Bernardo Strozzi (1581-1644) en komt hij uit bij zijn eigen doek waarmee ons signalement begon.Het verhaal komt uit het Oude Testament en vertelt  de wondere genezing van de blinde Tobias door tussenkomst van een engel die een vissenlever als medicijn gebruikt om hem het gezicht terug te geven.

Dat hedendaagse kunstenaars de Oude Meesters als inspiratiebron gebruiken is niet nieuw. Miguel Abreu verklaart het eigene van Schoonwerfts’ werk:

‘The process enacted to create every work in the series is identical, yet it is notably streamlined when compared to Schoolwerth’s preceding efforts. Things begin by selecting primarily Dutch and Italian pictures from the 16th to the 19th centuries. Schoolwerth at first rigorously traces, and then overlaps the figures from the source image to form a new, single hybridized body.’

3518666109

Ik probeer te definiëren van dat ‘hybridized body’ moet voorstellen: “zich door kruising vermenigvuldigen’, ‘bastaarden/hybriden voortbrengen’ en ben daarmee al een eindje op weg als ik hierbij nog een voorbeeld mag citeren:  ‘Sloep op de rivier bij avonddeemstering in Amsterdam’ van de 17de eeuwse schilder Adam Pijnacker, een meesterwerk dat in Sint Petersburg te bewonderen is.

Beide klassieke werken, Tobias en de sloep zijn absolute lievelingswerken hoe uiteenlopend hun thema en uitwerking ook mag zijn.

1451020895

Nu terug naar Abreu:

‘In what could be described as a reverse Cubist effect, in lieu of the articulation of one figure from multiple points of view, what emerges is one chimera-like mass from the superimposition and compression of several. The resulting imaginary ‘figure’ stands in as a depicted ‘portrait of’ the original group.

Met die ‘reverse Cubist effect’ heb ik enige moeite.  Beter zou zijn: opengewerkt kubistisch effect, alsof je een kubus naar zijn vlakken zou terugbrengen, van drie naar twee dimensies, maar wellicht ligt dat in dezelfde lijn.

De verschillende gezichtspunten voor één figuur leiden inderdaad naar een soort hersenschimmig effect, juist door de superimpositie (de verschillende lagen zonder aan de gelaagdheid zelf te moeten denken), en de compressie van de figuratieve verbeelding. Wat daardoor ontstaat staat als een dieptezicht (portret) van de originele groep.

Ik denk dus aan een ander inzicht als resultaat van dit proces zonder beroep te moeten doen op andere elementen dan diegene die al in de oorspronkelijke vertelling aanwezig zijn.  Oftewel: ‘Schoolwerth transforms the paintings of Ter Brugghen (of Sforzzi) and Pieter Bruegel the Elder: (of Pynacker) “his new composition at once scrambles the adapted narrative and offers no singular body or subjectivity other than the one afforded by the material action of paint itself.”

Je hebt dus met een dubbele beweging te maken:  abstractie gevolgd door representatie, of beter nog: extraction and re-incarnation.

587538653

In deze tijd waarin ‘the fysical body’ altijd meer en meer onstabiel is geworden zou Schoonwerth’s methode gangbaarder zijn om ons hedendaagse zelf-beeld te begrijpen.

‘Today’s image of one’s self exists as an amalgam of multiple, contiguous and competing images circulating instantaneously on the various screens of the digital realm. If our current experience of time and space is one of compression, superimposition, extrapolation and multiplication – all four characteristics owing to a certain order of abstraction – then the contemporary body might be considered a direct product of these forces.’

2059078268.2

Kom, kom, het mag even ontoegankelijk lijken, braverds, zei ik aan mijn gewaardeerde studenten, maar begin met woord na woord dit verhaal te ontleden zodat het groeiende inzicht je beloning mag zijn.  Kunst zelf als materiaal om kunst te maken.  Het bestaande beeld, gebonden aan de tijd, opnieuw ontleden, vervormen, samendrukken of uitrekken, de gezichtspunten verzamelen die we daardoor opdoen en openstaan voor nieuwe werkelijkheden die zijn zoektocht ons heeft opgeleverd.  Dat is al wat.

‘“In a way, the pictorial operations in the ‘Portraits of Paintings’ methodically reflect, and even refract this pulverized state of things. What distinguishes Schoolwerth’s project, however, what constitutes its element of resistance, lies in the final stages of the painting process, at the precise point when something akin to a new body appears, like a memorial to the flesh and blood body in flux. The delicate question then becomes that of the living Dead.”

Al moet je niet dadelijk het verleden met ‘living Dead’ betekenen, want net door de dynamiek van het Oude Meesterwerk (ik gebruik hoofdletters, inderdaad) is een dergelijke transformatie mogelijk.  Van het ene leven naar het andere leven dus, al is klinkt dat inderdaad niet zo hilarisch als het gezegde van Abreu. De dood is immers de grote vijand van elke (levens)kunst. Een klasse-vijand, dat wel, maar hoe tevergeefs ook, we zullen hem blijven aanvliegen met elke vorm van kunst.  Zijn overwinningen zijn maar schijn! (tenzij we de musea in brand steken uiteraard en denken dat M &M-radio iets met muziek te maken heeft.)