In de verte ligt de stad op het water, je ziet de dogana, de vage omtrekken van de gebouwen die samen Venetië vormen.
Maar het is het licht dat telt, die vreemde schemer vanuit het water naar de lucht.

We zijn in 1829, en een zekere Thomas Uwin schrijft op 3 februari:

I have fortunately met with a good-tempered, funny, little, elderly gentleman, who will probably be my traveling companion throughout the journey. He is continually popping his head out of the window to sketch whatever strikes his fancy, and became quite angry because the conductor would not wait for him whilst he took a sunrise view of Macerata. ‘Dawn the fellow!’ says he. ‘He has no feeling.’. . . He speaks but a few words of Italian, about as much French, which two languages he jumbles together most amusingly. His good temper, however, carries him though all his troubles. I am sure you would love him for his indefatigability in his favorite pursuit. From his conversations he is evidently near kin to, if not absolutely, an artist. Probably you may know something of him. The name on his truck is, J.M.W. Turner!

Thomas Uwin ontmoet zonder het zelf te beseffen de befaamde J.M.W. Turner, die dan 54 is, en Venetië bezoekt.
Om te drinken met zijn ogen, om schetsboeken vol te tekenen die hij later zal uitwerken (in het Tate alleen al zijn er zo’n 300 verzameld!)

William Mallord Turner is een van mijn vroegste liefdes zonder te beseffen wie of wat hij was.
Turner was herkenning, was dezelfde intense liefde voor het licht delen, was raadsel en techniek, en vooral romantiek, want wat ook hedendaagse critici mogen beweren, Turner was op de eerste plaats een kind van zijn tijd, over twee belangrijke eeuwen gelegen.
Zijn aards bestaan ligt tussen 1775 en 1851, van het complete landschappelijke naar de industriële tijd, van het oude regime naar pogingen tot Verlichting.
Zijn geboortejaar is het begin van de Amerikaanse burgeroorlog, en op zijn eerste vieren de Amerikanen hun eerste 4the of july, de declaratie van de onafhandkelijkheid..en het geboortejaar van John Constable.

Hij schuwt het effect niet zoals in zijn bekende ‘Burial at Sea’ waarin hevige contrasten het brandende schip weergeven, en sfeer mee bepaald wordt door de zwarte zeilen die tot diep in hun waterweerspiegeling doorklinken terwijl een overwitte hemel daarmee fel contrasteert.

Zee, vuur en rook, het onmogelijke laten samengaan en daarvan het drama aanvoelen n elk detail.

Hij wordt in Covent Garden geboren, zoon van een barbier en pruikenmaker, een vaderskind, want de moeder verdwijnt vlug van het toneel als ze waarschijnlijk door het sterven van Williams zusje in 1786 mentaal ziek wordt, in een asylum wordt opgenomen en in 1804 daar sterft.
Ze kan verschrikkelijke woede-aanvallen krijgen, en waarschijnlijk daardoor zal hij bij een oom worden opgevoed, in het kustplaatsje Brentford zodat de zee, het oneindige van het water al in zijn vroege kinderjaren in hand- en oogbereik kwam.

Zijn tekentalent is al op erg jonge leeftijd merkbaar.
Zijn vader hangt het werk op in de barbershop en verkoopt het aan zijn klanten.
En terwijl in 1789 de Franse revolutie losbreekt, wordt Turner toegelaten als student in the Royal Academy Schools. (nauwelijks veertien jaar)

In feite wil hij architect worden, maar Thomas Hardwick Junior (architectenfamilie) zet hem tot schilderen aan.

En in 1790 na slechts 1 jaar studie hangt er al een aquarel op de Zomertentoonstelling terwijl zijn eerste olieverfwerk in 1796 het licht ziet, al is dat voor Fishermen at Sea in allerlei tonen en tinten op te vatten.

Hij zal later zelf leraar perspectief worden, en zijn lessen of voordrachten zijn moeilijk te volgen.
Hij is schuw, heeft moeite om beschaafd Engels te praten, en mummelt er dus op los, maar veel uitleg hebben zijn werken niet nodig, met één oogopslag zie je waar hij de nadruk op wil leggen en er zijn intussentijd dikke essays over zijn werkwijze verschenen.

In 1816 schrijft New Monthly Magazine:

”Excellent as are Mr Turner’s lectures, in other respects there is an embarrassment in his manner approaching almost to unintelligibility, and a vulgarity of pronunciation astonishing in an artist of his rank and respectability.’

Maar zijn werk slaat aan.
Hij opent zijn eigen gallerij en in een brief van Lady Trevelyan schrijft ze aan Dr. Brown op 7 oktober 1852:

”I have seen Turner several times – and have been in that wonderful old house – where the old woman with her head wrapped up in dirty flannel used to open the door, .and where on faded walls hardly weather tight – and among bits of old furniture thick with dust like a place that has been forsaken for years, were those brilliant pictures all glowing with sunshine and colour…’

We kijken morgen verder.

Paula Rego is Portugese, groeide op tijdens het Salazar bewind en dat vertelt al heel wat over de vreemde ambigue fantasie die uit haar beelden springt.

Ik denk dat je haar werk niet kunt ‘beschouwen’, maar je moet je er tegen verdedigen, of je eraan overgeven, het proberen van je af te schudden, of te laten inzijpelen, maar telkens weer ontdek je elementen die je dwingen te gissen, te raden, of gewoon te ondergaan.

Dromen?
Ik laat haar daarover liever zelf aan het woord:

‘The dreams, however could not help me over my feeling of disorientation. On the contrary, I had lived as if under constant inner pressure. At times this became so strong that I suspected there was some psychic disturbance in myself. Therefore I twice went over all the details of my entire life, with particular attention to childhood memories; for I thought there might be something in my past, which I could not see and which might possibly be the cause of the disturbance. But this retrospection led to nothing but a fresh acknowledgement of my own ignorance. Thereupon I said to myself, “Since I know nothing at all, I shall simply do whatever occurs to me.” Thus I consciously submitted myself to the impulses of the unconscious. Memories, Dreams, Reflections. C.G.Jung’

Dat ‘niet-weten’, het slimme onderbewustzijn laten bovenkomen zonder op de vlucht te gaan of je in jezelf te keren, je binnenste buiten te moeten draaien, neen: gewoon de emoties naar je situaties en personages verschuiven, thing who “occurs’ to us.

Het doek hiernaast komt uit 1988, ‘De familie’.
De afwezige vader komt op de voorgrond, alleen maar om door vrouw en dochter te worden ‘behandeld’ (in het engels: manhandled)

En meteen komen de vragen:
-Helpen de vrouwen hem, of mishandelen ze hem?
-Wie is het kleine meisje bij het raam?
-Zit de oplossing in het Portugese retabel waar je Sint Jan en Sint Joris de draak ziet verslaan?
-Of is het de fabel van de ooievaar en vos fabel die onderaan op het retabel worden afgebeeld? (de vos zal de ooievaar opeten eens deze de graat in zijn keel heeft weggehaald)

Maar het zijn geen ‘slappe’ beelden, ze VERTELLEN, narratief zijn ze, zoals al haar werk deze epische sterkte draagt.

Nieuwsgierig? Ik vertel je graag morgen verder.
Intussen mag je zelf een aantal verhalen naar boven halen die bij je opkomen als je dit werk bekijkt.
Ik ben tenslotte nog ooit je psychiater geweest!

Bij de ‘erotische’ genoegens van het kijkende westen zijn twee vrouwen die het met elkaar doen blijkbaar een toppunt van mannelijk genot gezien hun verschijnen in talrijke erotische en aanverwante prenten, waarmee ik ook filmen bedoel.

In Japan opende vorig jaar Cafe Edelstein in Tokio, een zogenaamd buttler café, of beter nog een café waarin de kelners verkleed als schooljongens een exclusief vrouwelijk publiek bedienen.

Als klante bezoek je de kostschool waar teenager-studenten met zachte stemmen geheimen verklappen en met elkaar flirten.
De vrouwelijke bezoeker speelt de ‘weldoenster’ en wordt met de nodige egards verzorgd.

‘De meeste van onze bezoeksters zijn kantoormeisjes tussen de twintig en de veertig, modegevoelig maar voor de rest heel gewoon.’ zegt Emiko Sakamaki, Edelstein’s 27-jarige manager.

Edelstein steunt op een cultboek over een romance in een Duitse kostschool uit de jaren 1970.
Wat de café-bezoeksters allen gemeen hebben is een passie voor de zogenaamde ‘boy-love’ manga, of stripverhalen over jongen-jongen relaties voor vrouwelijke lezers, een genre dat een enorm succes kent in het hedendaagse Japan.

De meeste karakters in deze BL-manga’ s zijn dromerige vervrouwelijkte jongens en jongemannen.
Karakters die de kelners uit Edelstein als voorbeeld nemen als ze het over hun vermeend huiswerk en studies op de Edelstein school hebben.

Rollenspel-café’ s zijn altijd al populair geweest in Tokio.
De meesten draaien rond vrouwelijke kelners als Franse dienstmeisjes verkleed.
Hun doelpubliek is de ‘otaku’ , fervente fans van stripverhalen en animatiefilmen.

Maar nu hebben zakenmensen een nieuw terrein ontdekt: de vrouwelijke otaku, die er beter uitziet, meer sociaal is dan zijn mannelijke tegenhanger.
Het zijn deze vrouwelijke otaku die gek zijn op manga’s, speciaal de boy-love manga’ s.

De otaku-markt van animatiefilmen tot computergames met alle nodige accessoires was in 2007 goed voor zo’n miljard euro.

Een van de redenen dat dergelijke rollenspelen en verkleedpartijen zo geliefd zijn in Japan is het feit dat ze even aan de werkdruk en de extreme sociale controle kunnen ontsnappen, zeggen kenners.

Rond de 150 boy-love manga’ sen magazines worden er per maand uitgegeven.

In de vrouwenhoek van de grote Ayoma boekhandel (om de hoek van het Edelstein-café) vind je de laatste boy-love-titels naast boeken en tijdschriften over popsterren en atleten.

In een Australische magazine las ik hierover: ‘The easily shocked should avoid taking a closer look.’

‘Het is een vorm van escapisme,’ zegt Sakamaki.
‘These types of people don’t exist in reality, they only exist in comics.’

In de boy-love manga’s worden de fragiele jongens vaak in de nabijheid van de dood afgebeeld, dat geeft hen een bijzondere schaduw en maakt ze nog mooier, volgens een van de tekenaars.

In een recente bijdrage in The Yomuri Shimbum Newspaper, zegt Kanta Ishida, een journalist gespecialiseerd in manga, dat het genre.. ‘…offers an alternative to traditional gender roles in Japan.’

‘The comics reflect a yearning for relationships with interchangeable roles that are free from fixed ieas about gender.’

In het Shibuya district, het grote neon verlichte uitgaansparadijs in Tokio praten enkele dertigers, mannen en vrouwen over mannelijke en vrouwelijke otaku, of over ‘fujoshi’ zoals deze vrouwen worden genoemd, de zogenaamde ‘rotten girls’.

‘Mannelijke otaku waren big business, en dan ontdekten ze dat ‘fujoshi’ ook voor gouden zaken konden zorgen.’

‘We leven nu in het tijdperk van de vrouw,’ zegt Shunichi Karasawa, sociaal kommentator, en vrouwen worden verondersteld net zo perfect in hun werk te zijn als mannen.
Dat maakt ze dan ook zo gestresseerd als diezelfde mannen.
Boy-love-manga’ s en verhalen geven de kans om een beetje stoom af te laten.
Onze informatie-tijd liet de schuldgevoelens over ‘playing around’ verdwijnen en het idee over seks als entertainement bestaat niet meer voor vrouwen.
De enige verboden liefde waarover ze kunnen fantaseren is de liefde tussen mannen.
De homo-talk is louter fantasie en vrouwelijke otaku kunnen hun verbeelding de vrije loop laten gaan.

Met dank aan Ryann Connel, journalist bij The Black Ship, online community for foreigners in Japan en de Brisbane Times in Australië.

Met de naam Gyula Halàsz moet je niet dadelijk bekendheid verwachten, dus nam hij de naam van het Transilvaanse dorp waar hij geboren was ‘Brasso’ (vroeger Hongarije, nu Roemenië) ‘ en duidde hij zijn afkomst aan met de roepnaam Brassaï, van Brasso afkomstig dus.

Omdat zijn vader een jaar als prof literatuur ging doceren aan de Sorbonne verhuisde de familie met de driejarige Gyula mee naar de Franse hoofdstad.

Later studeerde hij in Boedapest, maakte de eerste wereldoorlog mee in een Oostenrijks-Hongaars cavalerie-regiment en rondde zijn studies af in Berlijn Charlottenburg.

Als hij in 1924 naar Parijs verhuist, leert hij met het werk van Proust de Franse taal en komt hij terecht bij de artiesten op de Montparnasse.
Als journalist is hij bevriend met Henry Miller, Léon Paul Fargue en de dichter Jacques Prévert.

Verliefd op de nacht, op de nachtelijke stad is de fotografie voor hem een mooie aanleiding om ’s nachts in Parijs rond te zwerven.
In 1933 publiceert hij zijn eerste fotoboek ‘Paris de Nuit’.

Helemaal boven, de introductie bij Suzie, of de klant is koning en daaronder een mooie studie uit het bruisende nachtleven.

Zo vlug de fotografie ontstond was er ook het ‘gulzige oog’.
Kon zich dat in de schilderkunst nog via allerlei symboliek verbergen of sublimeren, de fotografie hield het bij de werkelijkheid, en de lijfelijkheid in al haar aspecten kwam al meteen ruim aan bod.

Brassaï gluurt niet, hij toont, zonder een standpunt in te nemen.
Hij is onbeschroomd, want niets is zo mooi en lelijk tegelijkertijd als de naaktheid van een lichaam.

Anders dan in deze bigotte tijd hoort het lichaam en zijn lusten zonder schroom bij de nachtelijke stadsactiviteiten zonder appel te doen op een zekere vinger in de lucht, het oordeel en de smaak is eigendom van de kijker.

Zijn voorloper, Eugène Atget(1857-1927) schaart zich dan weer aan de kant van de gewone alledaagse mens in Parijs.
De prachtige foto van de drie vrouwen is in 1924-25 genomen in de Rue Asselin in de Parijse rosse buurt die sterk aan Cartier-Bresson doet denken.

Aan de andere kant zijn liefde voor etalages, interieurs, straten.

Een kar tegen een brugwand, de regenachtige morgen op een café-terras, een paardenmolen, een binnenkoer rue Bonaparte, schamele mensen voor hun deur, een protserige open haard, Parijs zoals het bij het einde van de 19de eeuw en het begin van de 20ste was en nooit meer zou zijn.

Hij wist waarom.Op zeven jaar al wees, opgevoed door zijn oom, cabinejongen ter lange omvaart, acteur, zijn liefde voor de straat en zijn alledaagse bewoner stak hij nooit onder stoelen of banken.

Ik hou erg veel van zijn foto’ s omdat ze zo dichtbij het gewone leven aanleunen.
Zijn lege straten en etalages, ze zullen weldra weer met leven gevuld zijn want Parijs slaapt zelden of nooit.

En daarom zijn de mensen van de dag vaak ook weer de mensen van de nacht.
Niets is te klein of te schamel om het onderwerp van het leven te zijn, een mooie boodschap voor ons die met de vinger in de lucht zwaaien als ‘rolmodellen’ nalaten heiliger dan de paus te zijn.

Al zou een beetje cocaïne de theologie weer wat vaart kunnen geven.

Ze waren rijk, immens rijk.
Mijnbouw in Siberië, naast talloze landgoederen.En al zal je de naam Graaf Felix Sumarokov-Elstone niet veel zeggen, als ik hem als ‘prins Yussupov’ voorstel, gaat er alvast een historisch belletje rinkelen.

De naam Yussopov namen ze over van moeders kant omdat die anders bij gebrek aan mannelijke opvolging dreigde verloren te gaan.

Deze rijke mooie jongen werd in 1887 geboren en is hier naar eigen zeggen bijna 17 want zoals we kunnen lezen in zijn memoires zou het in 1904 zijn geweest toen Serov het portret schilderde, terwijl Serov zelf het in 1903 dateert.

Het portret is geschilderd in het buitengoed van de familie ‘Arkhangelskoye’.
En we laten het model zelf aan het woord:

Arkhangelskoye had a friend and admirer after my own heart in the person of Serov, the artist who came to paint our portraits in 1904.

He was a delightful man. Of all the artists I have ever met in Russia or elsewhere, my memory of him is the most precious and vivid. His admiration for Arkhangelskoye, which revealed his acute sensibility, was the basis of our friendship.
In an interval between sittings, we sometimes went into the park, sat down on a bench under the trees, and had long talks, His advanced ideas influenced the development of my mind considerably. I must add that in his opinion there would have been no cause for a Revolution if all rich people had been like my parents.

Serov bad a great respect for his art and never consented to paint a portrait unless the model interested him. He refused to paint a very fashionable lady of St. Petersburg whose face did not inspire him. However, be finally yielded to the lady’s entreaties but, after the last sitting, he added to the portrait an enormous hat, which concealed three-quarters of her face. When the model protested, he replied that the hat was the most interesting part of the portrait.

He was too independent and too disinterested to conceal his feelings. He once told me that when he was painting the Tsar’s portrait the Tsarina exasperated him by continual criticisms; so much so that one day, losing all patience, he banded her his palette and brushes and suggested that she should finish the work herself.

Dat beroemde portret is in de oktoberrevolutie verloren gegaan.
En wie was één van de moordenaars van de vreemde ‘Raspoutin’?
Juist, deze mooie flamboyante jongeman.

Laten we ’t maar dicht bij huis houden, dicht bij Abramtsevo, waar dit bouwvallige vlondertje de lieftallige voetjes van Maria Botkina nog net kunnen dragen.

Maria was de dochter van Pavel Mikhailovitch Tretyakov, de stichter dus (samen met zijn broer Sergei) van de Gallerij met die naam.
Tussen beide werken liggen zo’n 17 jaar.
Het eerste ontstond in 1888, het tweede in 1905.

Voor wie een beetje met de Russische geschiedenis bekend is, weet dat het jaar 1905 het jaar van de eerste grote volksopstand was, opstand die bloedig werd neergeslagen.

De vrede van het landgoed, 1888 en het eerste grote onweer dat in 1917 voor goed zal losbarsten.

Op deze pastel is Maria 30, geboren dus in 1875, zodat je met een beetje eenvoudig cijferwerk weet dat ze als dertienjarige bij het meertje heeft gezeten, of beter nog gespeeld, want kinderen waren er altijd aanwezig.
De kunstenaars brachten vrouw en kroost mee en logeerden vaak op het landgoed.

Vader zal vaak op reis zijn geweest, op zoek naar nieuwe kunstwerken, maar ook druk bezig met het organiseren van allerlei dienstbetoon voor weduwen en wezen van te vroeg gestorven kunstenaars.
Ook de slachtoffers van de wrede Krimoorlogen konden op zijn steun rekenen, en hij was de persoonlijke bezieler van een instituut voor dove kinderen.
Hij bracht kunst en samenleving erg dicht bij elkaar.

Repin heeft een erg intimistisch van deze humanist geschilderd.

Door de combinatie van het vredige meertje (Serov bewonderde de Hollandse meesters uit de gouden eeuw) en het mooie jonge vrouwenportret leg je een spreekwoordelijke brug: het dertienjarige kind is intussen een mooie vrouw geworden zoals de kleine prins van gisteren weldra tot in China zou gelezen en bestudeerd worden.

Het levenslot van Maria is me onbekend.
Ik weet alleen dat ze in hetzelfde jaar als Mika is gestorven, 1952.

En of de vlonder nog lang heeft bestaan, kan ik alleen maar vermoeden.
In feite weet ik met zekerheid dat hij sinds 1888 niet meer heeft opgehouden te bestaan, en al de kinderen, artiesten, geliefden, mijmerenden en toevallige bezoekers die er voorzichtig zijn gaan opstaan, mogen we er zelf bij denken.

Dat is het mooie van Serov’s schilderijen, er is altijd nog plaats voor een geheim.

Vredig lief, maar wat voor een vrede,
het is deze benauwde schemer, deze kamer.
Naast het openstaande raam je silhouet en
ik hier, die je gezicht niet kan zien, ik

die alleen kan proberen te zien wat jij
ziet: deze grijze hemel, dit lege plein
tussen de vervallen huizen, dit stadje
waarin je leefde, ver voor mijn tijd.

Je hand in de vensterbank, je hand
in je schoot, die handen die liggen
alsof ze een brief hebben gekregen,

maar niet hebben opengemaakt,
en dat ook niet zullen doen.

Het is nog altijd deze lauwe avond, en jij,
ik kan je gezicht niet zien, je kijkt
van me weg. Om te zien wat jij ziet
kijk ik uit het openstaande raam

naar de lichte, nevelige hemel boven de daken,
de huizen met hun blinde vensters,
en daar beneden het verlaten plein,
kijk ik naar jouw wereld, om

je lege verlangen te zien.
Zoals je hoofd is afgewend, zoals
je handen zijn weggelegd,
zoals je zit alsof je je lichaam
al hebt verlaten.

Je kijkt uit het raam naar het lege
plein in de diepte, en ik, ik ben
daar niet. Hier ben ik, achter je,
nooit zien wij elkaar, we kijken altijd

naar buiten, alsof daar ooit iets zou
gaan bewegen, er ooit nog een bewoner
van deze uitgebloeide stad uit een steeg
zou komen, als een kat, en hij

komt niet. We kijken, maar nooit.

Ik zie je rug. Omdat je rug
nog zo jong is, zie ik hoe krom
die is, te stil om iets tegen
te zeggen, te zwak
om iets tegen te doen.

Ziek lief, maar wat voor een ziekte, zie
de grijze hemel, de grauwe huizen, het lege
plein, er is niets meer te zien, achter geheimen
is geen brein, geen hart, daar is niemand.

Is dit het moment nadat de liefde wegging
en de dood bij je achterliet, of is dit
het moment voordat de liefde zou komen en
de dood zou brengen, wanneer is het?

Ziek lief, wie ben ik, die dit vraag, meer
dan hij die dit vraagt, deze toeschouwer?
Het is niets meer, dan dit schilderij, dit
uitzicht op uitzicht op leegte, deze
herhaling van vragen, wie
ben je, wie ben je.

RUTGER KOPLAND

Bij een schilderij van Henri De Braekeleer

Waarde Antikwaar,

Jij bij de wetenschap tenhuize Darwin, ik bij de kunst…in Beiijing.
Ik stuur je hierbij enkele foto’s uit een slide gallerie van de New York Times.

Het zal jou zeker bekend zijn dat de hedendaagse Chinese Kunst ‘aardig’ verkoopt in het Westen, maar wil je de markt van nabij volgen en nog meer geld verdienen, dan moet je dus ook ter plekke zijn, dacht Pace Wildenstein, eigenaar van menig gallerij in New York en elders in de grote wereld.

Hij zorgde voor een aardig opstapje in Beiijing, een vroegere munitiefabriek aub, in het hart van Beiijings gallerijen-district, het ‘Factory 798-district’.

“Beijing is a crossroads” for Taiwan and Hong Kong, said Arne Glimcher, chairman of PaceWildenstein. “Shows there sell out to other parts of Asia.”

Arne was niet de eerste om dit te ontdekken want sinds 1995 houdt Sotheby’s reizende tentoonsellingen en veilingen in Hong Kong (al vanaf 1973) en openden zij vorig jaar een kantoor in Beiijing.

Als illustratie, Sotheby’s vierdaagse lente-veiling in Hong Kong bracht zo maar eventjes $227 miljoen dollar op, de hoogste omzet ooit in Hong Kong.

Deze gallerij ‘Pace Beiijing’, ligt in een omgeving die je met het New Yorkse Chelsea zou kunnen vergelijken.
Richard Gluckmann, een New Yorkse architect, is de designer (bouwde ook het Andy Warhol museum in Pittsburgh en het museum voor hedendaagse kunst in San Diego)

Pace Wildenstein heeft de kruim van de hedendaagse Chinese kunstenaars onder zijn gallerijenvleugels: Zhang Huan en Zhang Xiaogang, de zogenaamde man van het ‘cynisch realisme’.

Hierboven het mooie beeld waarmee Zhang Huan zijn website opent, en hieronder Zhang Xiogangs ‘generaal’.
Bij Sotheby’s in Hong Kong haalde een bewerkte foto uit de ‘Bloodline series’ van deze laatste kunstenaar deze maand nog de som van $6 miljoen dollar.

De nieuwe gallerij in Beiijing moet opengaan op…8 augustus, het begin van de Olympische spelen.
Als aanvulling, en voor wie nog op tijd mijn brief leest is er een heruitzending op de WDR vandaag 29/4 om 15u een prachtige documentaire ‘Ein Klavier geht um die Welt’, of hoe Bechstein de markt in China tegemoet komt, een markt waar 85 mijoen mensen willen leren piano spelen.

Jaja, Bechstein.
Tijdens de tweede wereldoorlog verklaarde één van de familieleden dat ze best een zoon van Hitler had gewild!
En al is de firma daarna door de Amerikanen overgenomen, op hun website vond ik de vreemde tekst waarmee de stichter zijn succes verklaarde omdat er een ‘god’ aanwezig was bij het begin van zijn carrièrre.

Groot geld!
Kunst in dienst van de centen?
Ik weet het, het is niet nieuw, de heer Rubens kon er van meespreken, maar…kunst als economische factor in dienst van een regime?

Ik ga naar de bloemen in de tuin kijken.
De blauwe regen bloeit bijna.