drama (81)

376_d9652b8706ea933e8b8bf66758c5924f

Beste Heer G.

De zonen van goudsmeden hebben zowat de 17de en de 18de eeuw met schilderkunst gevuld, lijkt het mij want ook de schilder van het doek dat je me stuurde, Pompeo Batoni kwam uit zo’n goudsmedengezin. Ik was jaren geleden in zijn mooie geboorteplaats Lucca en kocht er een lindenhouten beeldje van een engel op een antiekmarkt, en nu breng jij mij terug naar die plaats waar in 1708 Batoni Pompeo het levenslicht zag.
Ik weet dat hij in Rome een atelier had waar hij al de sjieke en rijke Engelsen die een “grand tour” deden portretteerde.

Uit mijn collectie stuur ik je dit mooie beeld van de heilige famlie, ook van Pompeo’ s hand.
Ik heb het altijd een mooi en tegelijkertijd grappig schilderij gevonden. Maria is duidelijk het centrum, het licht vertrekt vanuit haar wezen. Sint Jan is op bezoek en zal weldra over de hond struikelen. Kind Jezus strekt zijn armen uit naar grootmoe Anna en op de achtergrond bladert de bebaarde Jozef in een bijbel (wil hij lezen wat hen te wachten staat?) Boven hun hoofden doen putti hun best om ook nog wat te fladderen en hen van heilige attributen te voorzien.

Je zou zeggen dat het een rustig, bijna aandoenlijk tafereel is, maar het prentje steekt volhandeling, drama. Niks te beschouwen, hier wordt cinema opgevoerd. Het kindje en Anna die naar elkaar reiken, Sint Jozef bladert, Sint Jan nadert, terwijl Maria zich naar hem draait en zijn schouder vasthoudt, de engeltjes fladderen en duwen elkaar weg, kortom er staat niets stil in dit heilige doek.
Ik dacht als kind dat Sint Jan in de tenen van het Jezuskind ging bijten (hij wil ze kussen zei mijn grootmoe Baumgarten!) en ik vroeg me af waarom Jozef zijn hoofd houdt weggedraaid. Verveelt hij zich, gebeurt er nog iets op de achtergrond?

We zijn volop in de 18de eeuw beland. Als Pompeo in 1787 in Rome sterft, staat de Franse revolutie voor de deur, wordt de grondwet van de USA opgesteld en publiceert het echtpaar Lavoisier de Méthode de nomenclature chimique waarin zij de zuurstof als oorzaak van verbanding noemen.

De negentiende eeuw zal een eeuw vol drama zijn waarin de grote schouwspelen van de 20ste eeuw worden voorbereid. We horen de stoomtreinen de wereld verkleinen, de industriële revolutie verdrijft voor altijd de stilte uit het landschap en de steden worden places to be.

Ik begrijp dus volop de romantiek als een reactie op deze helse machine die Europa zal moderniseren, we worden voor altijd gespleten, en misschien proberen we in deze tijden de delen weer te lijmen.

En het kindje, het kindje wil bij zijn oma zijn want wellicht moet Maria aan haar carrière denken.

Van harte gegroet vanuit de stilte van mijn werkkamer waarin de getuigen van de voorbije tijd mij soms verwijtend aankijken.

Je patiënt, Theodore.