dyn002_original_315_390_jpeg_20344_5609cabd30e2505291a9c11f8fcc152e

Een merkwaardig portretje.
Le petit Jesu, een kind hier van nauwelijks één jaar oud.

Het is waarschijnlijk ontstaan tussen 1455-1460.

dyn002_original_520_390_jpeg_20344_974600c494b7c3a91d572d561e2478e5

Van waar komen die talrijke af- en verbeeldingen van de bambini in Florence, afbeeldingen die na 1510, na het einde van de republiek verdwijnen?

Als eerste bron citeer ik kardinaal Giovanni Dominici (1356-1419) die in een verhandeling over de familie deze afbeeldingen van Jezus en Sint Jan ziet als afspiegeling van de eigen kinderjaren.
De bambino wordt dan Sint Jan die zich in de nabijheid van Jezus als kind moet ophouden.

Hang in je huis schilderijen van jonge heiligen of jonge maagden zodat ze je kinderen van in hun luiertijd kunnen verblijden.
Uw kind zal er een gelijke in ontdekken en het zal verrukt zijn dat hij dezelfde gebaren herkent.’

Naast de religieuze betekenis hebben de bambini zeker een betekenis als toekomstbeeld.
Hun geïdialiseerde vorm duidt op de toekomstige leiders van de republiek, en ze duiden continuïteit en voorspoed aan.

meetingHier zie je zo’n mooi duo: Jezus en Sint Jan als kinderen, of ook gekend als Tondo Arconati Visconti, gemaakt tussen 1455-1457

Het Jezuskind onderscheidt zich van zijn neefje door het kruis in zijn aureool.
In het Evangelie wordt nergens melding gemaakt van een ontmoeting tussen beide kinderen.
Het zijn vooral de middeleeuwse ‘vitae’ die als bron en inspiratie dienden.

Jan zou zijn neefje ontmoet hebben bij de geboorte, later bij de terugkeer uit Egypte toen hij al goesting kreeg om zich in de woestijn af te zonderen, vandaar zijn kameelharen mantel waarop het Jezuskind zo mooi zijn hand legt.

Hier wordt dus al de profetenrol van Sint Jan, de voorloper, de aankondiger, duidelijk gemaakt.

De Europese kunst heeft zo vaak beide kinderen voorgesteld dat men vergeet dat tot het einde van de 15de eeuw dit thema exclusief een onderwerp van de Florentijnse kunst was.

Sint Jan de Doper was een van de patroonheiligen van Florence.

Als je weet dat Lucretia Tornabuoni, echtgenote van Piero de Medici een gedicht heeft geschreven over het leven van Sint Jan dan begrijp je bijvoorbeeld ook de belangstelling voor de eerste afbeelding van dit paar door Filippo Lippi en de opdracht van De Medici voor het vervaardigen van deze tondo.

Ook mijn eerder geciteerde kardinaal zal zijn duit in het zakje hebben gedaan met zijn aanbevelingen voor de kunstwerken in het kinderrijke huis.

De ontmoeting vindt duidelijk in een buitendecor plaats, kijk naar de wolken, de bries die hun haren beweegt.

Beiden hebben de mond lichtjes geopend, de wenkbrauwen opgetrokken.

dyn002_original_376_356_jpeg_20344_d4f193d0d8fc7bef332d7977a58d3677

Je ziet de vreugde op het Jezus gezicht en het respect op het gezichtje van Johannes.
Ze verhouden zich tot elkaar zoals goed opgevoede kinderen dat doen.

Maar kijk nu naar de handen:
Hier zie je duidelijk een volwassen welsprekendheid, kijk vooral naar de rechterhand van Johannes de Doper.
Je ziet dat hij zijn vingertoppen tegen zijn borst drukt (deukje in de kleren) zoals zenuwachtige of gespannen mensen dat doen.

Het zijn die talrijke nuances en details die het beeld verheffen boven een zielloos kerkdecor.
Je ziet en herkent duidelijk twee jongens.
Ze hebben nog net met elkaar tikkertje gespeeld, of verstoppertje.

Nu staan ze dicht bij elkaar en meteen glanst er in hun ogen een soort verbondenheid, een vriendschapsgevoel zoals je dat wel meer aantreft bij vrij opgevoede jonge kinderen.

Maar boven die alledaagse werkelijkheid hangt er een dieper gebeuren.

Wellicht snappen ze er nog niets van.
Hij met zijn voorliefde voor de eenzaamheid van de woestijn, en de andere die net de schriftgeleerden in de tempel van antwoord heeft gediend.

Het zijn neefjes, maar ze zijn ook op een andere manier verbonden.
Ze hebben allebei een taak die erg pijnlijk zal eindigen.

In de schoonheid van de jongens wordt de verbondenheid en het toekomstige drama al zichtbaar.
Maar het is best mogelijk dat ze zo dadelijk weer wild wegrennen.