11407242qHF

Relaties tussen twee knapen vond men in het Oude Griekenland volstrekt natuurlijk, en voegt Foucault eraan toe: ‘…en zelfs meende men dat ze deel uitmaakten van hun situatie.

Zo beschrijft Plato in Chamides de aankomst van een jongeman die door iedereen – volwassenen maar ook jongens- ‘zelfs door de kleinste dreumes’ met de ogen wordt gevolgd.

En zonder afkeuring kon men de onstuimige liefde tussen twee mannen die al lang de adolescentie achter zich hadden, aanvaarden..
Natuurlijk was een dergelijke liefde ook wel eens, denk aan het actieve en passieve beginsel- het voorwerp van spot of ironie.

Maar deze liefdes horen niet tot het geproblematiseerde gebied.

‘De aandacht en zorg concentreren zich op betrekkingen waarbij vermoedelijk veel op het spel stond: relaties die kunnen worden aangeknoopt tussen een ouder iemand met een net voltooide opvoeding – en die wordt geacht een maatschappelijk, moreel en seksueel actieve rol te spelen- en een jonger iemand die zijn definitieve status niet heeft bereikt en behoefte heeft aan hulp, advies en steun.’

Juist dit verschil maakte haar waardevol en denkbaar waar ze in deze tijden net gevaarlijk en ondenkbaar wordt genoemd.

En dat dit bijzondere relatietype niet enkel een zaak was van ‘door pedagogische zorg bezielde’ moralisten en filosofen maakt ze nog boeiender.
Gewoonlijk wordt een verband gelegd tussen de Griekse knapenliefde enerzijds en opvoedingspraktijk en filosofisch onderricht anderzijds.

‘In feite bevorderde een heel brede context de waardering voor en de uitwerking van de betrekking tussen mannen en adolescenten.
Het filosofisch denken dat haar thematisch behandelt, is in feite verworteld in wijd verbreide, erkende en betrekkelijk complexe maatschappelijke praktijken.’

Rondom deze relaties hadden zich ‘hoofse’ praktijken ontwikkeld, niet zo ingewikkeld en gemaskeerd als die praktijken van de middeleeuwse minnekunst, maar ze waren wel iets anders dan hetgene waarop men moest letten om naar de hand van een meisje te dingen.

dyn004_original_307_409_jpeg_20344_20282d0715bab960bfc72479c9cc590e

Ze omschrijven een geheel van overeengekomen en gepaste gedragingen en maken van deze relatie zo een cultureel en moreel hypertrofisch gebied.
(verwijzing naar de documenten waarop K.J. Dover in zijn boek ‘Greek Homosexuality’ steunt)

Zo kregen deze relaties een esthetisch mooie en moreel aanvaardbare vorm waarin de rol van de erastes en van de eromenos (de minnaar en de beminde) omschreven werden.

De eerste neemt het initiatief, hij jaagt na en dat geeft hem rechten en plichten: hij moet zijn hartstochten tonen, maar ook matigen, hij moet geschenken geven en diensten bewijzen en tegenover de beminde moet hij bepaalde taken vervullen.
Dat alles geeft hem recht op een eerijke beloning.

De ander, degene die wordt bemind en het hof gemaakt, moet ervoor zorgen niet te gemakkelijk te zwichten, en vermijden te veel eerbewijzen in ontvangst te nemen en zijn gunsten onbezonnen en baatzuchtig toe te kennen, en zijn erkentelijkheid betonen voor wat de minnaar voor hem heeft gedaan

Foucault vindt deze conventies een duidelijk bewijs dat de seksuele relatie tussen man en knaap niet vanzelfsprekend was.

dyn004_original_364_485_jpeg_20344_63eb9baeda8ffdc89a6fbcfd02780253

Ze moest gepaard gaan met conventies, gedragsregels, handelswijzen en een heel spel van vertragingen en hindernissen om het beslissende moment uit te stellen en in een reeks activiteiten en bijkomstige relaties te integreren.
Dat wil zeggen dat dit soort relaties niet ‘ongevoelig’ was. {-}
Al deze voorzorgsmaatregelen tonen duidelijk aan dat de genotsrelaties tussen mannen en adolescenten al een gevoelig element in de samenleving waren en zo’n teer punt vormden dat het onmogelijk was zich niet met beider gedrag bezig te houden.’

Ik denk dat de ars amoris meer de oorzaak van deze conventies is dan de ‘bezorgdheid’ die eerder bij een waarnemer uit de tachtiger jaren van de vorige eeuw plaatsvond.

Tegenover de scientia heeft de ars, de minnekunst, wel degelijk haar rituelen en voorschriften zoals we al eerder hebben besproken.
Het zijn juist die rituelen die haar omkaderen en integreren in een maatschappelijk bestel, of bij afwezigheid daarvan, haar verdoemen en brandmerken.

Voorlopig is dat echter niet het onderwerp van onze verkenningen.
We achten de lezer wijs genoeg om zelf de hersenstof in beweging te zetten.
Volgende week meer.