dyn003_original_361_713_jpeg_20344_4ece6eb88ee5fbec94b4890ed1b8afa9

Laten we vandaag starten tussen de beelden van Eros en een mooie jongen rechts, schaal waarop ‘mooi’ als bijschrift te vinden is.

Want deze goddelijke hulp bij het beleven van ‘de schoonheid’ zal nodig zijn als we het hebben over ‘tijd’, ‘tijdelijkheid’, het probleem van de vergankelijkheid en kortstondigheid.

Foucault ziet het op de eerste plaats als een ‘grensprobleem’: vanaf welk moment moet een knaap te oud worden beschouwd om een waardige partner in een liefdesrelatie te zijn?
Op welke leeftijd is het voor hem niet langer juist deze rol te aanvaarden en evenmin voor zijn minnaar om hem deze rol te willen opleggen?

Bij Plato in Protagoras lezen we dat het duidelijk de baardgroei was, het scheermes dat deze eerste baardgroei afschoor moest de liefdesband verbreken.

dyn003_original_528_352_jpeg_20344_81d23b024fb7a48803e68267eaa10adc

‘In ieder geval moeten we opmerken dat niet enkel knapen werden gelaakt die bereid waren een rol te spelen die niet langer in overeenstemming was met hun mannelijkheid, maar ook mannen die met te oude knapen omgingen.’

Zo was er op de stoïcijnen kritiek omdat ze hun beminden te lang aanhouden – tot hun achtentwintigste- maar het argument dat ze zullen aanvoeren en dat in feite in het verlengde ligt van Pausanias’ argument in het Symposium (hij beweerde dat de wet relaties met te jonge knapen moest verbieden opdat enkel liefde voor waardevolle jongelieden werd opgevat) laat zien dat deze grens minder een algemene regel dan een discussiethema was dat nogal uiteenlopende oplossingen toeliet.

Deze aandacht voor de adolescentietijd en haar grenzen was stellig een factor die de gevoeligheid voor het jeugdige lichaam, zijn bijzondere schoonheid en de verschillende merktekens van zijn ontwikkeling versterkte.

Dat uiterlijk is een heel nadrukkelijke culturele waardering geworden.
Ze vergaten echter evenmin dat het mannelijke lichaam lang na zijn eerste bekoring mooi kon zijn, de klassieke beeldhouwkunst legde zich eerder op het volwassen lichaam toe en in het Symposion van Xenophon worden we eraan herinnerd dat de mooiste grijsaards tot thalloforen van Athene worden gekozen.

Toch werd in de seksuele moraal het jeugdige lichaam met zijn specifieke aantrekkelijkheid doorgaans als ‘het juiste lustobject’ voorgesteld.
En Foucault haast zich om te zeggen dat het niet ging om hun gelijkenis met de vrouwelijke schoonheid, maar als zelfstandige waarborg van een ontwikkelende mannelijkheid.
Die moest door oefeningen, wedstrijden en jacht nog versterkt worden zodat deze bevalligheid niet tot verwekelijking en verwijfdheid vervalt.

dyn003_original_339_374_jpeg_20344_cd89bcef56bc26da8202afec1f102fe1

De vrouwelijke dubbelzinnigheid, de ‘verborgen’ oorzaak van zijn schoonheid, daarvoor moest men zich bij de Grieken hoeden als knaap.
Er bestond een hele morele esthetica van het knapenlijf; ze onthult zijn persoonlijke waarde en die van de liefde die hem wordt toegedragen.
En al ontbreekt in zijn verschijnsvorm de mannelijkheid ze moet wel aanwezig zijn als vroegrijpe en veelbelovende gedragsvorm: je als de man gedragen die je nog niet bent.

Het probleem van de korstondigheid kan zich oplossen in het begrip Philia
De omzetting van de liefdesband (die gedoemd is te verdwijnen) in een vriendschapsrelatie.
Deze Philia is duurzaam en eindigt pas met het leven zelf.

dyn003_original_525_352_jpeg_20344_11c72bacfcf4b3cd3577c4882c301e1d

Door de Philia maak je je los van de vergankelijkheid, en ze begint zich al in de liefde voor een jongen te ontwikkelen: samen denken en leven in een altruïstische levensvorm.

‘Dit ontstaan van en werken aan een eeuwigdurende vriendschap beschrijft Xenophon als hij de twee vrienden afschildert die elkaar aankijken, met elkaar spreken, elkaar wederzijds vertrouwen, zich samen verheugen of samen verdrietig zijn over sucessen en mislukkingen en over elkaar waken.
‘Door zich zo te gedragen blijven ze tot in de ouderdom behagen scheppen en in vreugde beleven aan hun wederzijdse genegenheid.’

In al de vrijmoedigheid over seksualiteit missen we wellicht deze vorm van vriendschap heden ten dage.