SCHRIJVEN EN SCHILDEREN: PICTURE OF THE MIND

‘Als schilderen en schrijven als een manier van denken kunnen gezien worden, en dat kunnen ze, dan is de tentoonstelling ‘Brush and Ink: The Chinese Art of Writing’ in het Metropolitan Museum meer een brainstorm-sessie dan een kunst-expositie, die bij iedere stap ideeën en argumenten onderuit haalt.’

Met die merkwaardige zin opent vandaag Holland Cotter in de New York Times zijn bespreking onder de noemer: “Pictorial Delights Beyond Words’.

Dus is de nieuwsgierigheid gewekt en storten wij ons graag in deze brainstorm.
Ik kan me voorstellen dat nog niet zo lang geleden een tentoonstelling van hand geschreven teksten in een ongewone taal eerder een afschrikwekkend effect had, maar those days are gone!

Neem nu de artiest Huang Tingjian, elfde eeuw wiens biografieën over Lian Po en Lin Xiangru op hand geschreven rollen is tentoongesteld.

Over het leven van deze twee warriors-politici en hun onderlinge verhouding is alvast een verhalenboek te schrijven, maar hier zie je hun levens in een tamelijk nerveuze woeste stijl gekalligrafeerd.
Misschien moet je aan het werk van Jackson Pollock denken, want diens vitaliteit is al in dit handschrift uit de elfde eeuw aanwezig.

Holland Cotter beschrijft het op een unieke manier die ik niet kan verbeteren:

’Certainly its 60-foot-long flow of looping, swooping characters — they twist and shout; pump up, slim down; leave skid marks behind them — blurs distinctions between writing and painting, control and spontaneity, virtuosity and accident. On top of this, it dramatizes, in compelling, nonrepresentational terms, a complicated story of political intrigue and endangered friendship.’

Ja, de vergelijking met een ballet-script gaat zeker op.
Laban notation, rechtopstaande balken waarlangs allerlei tekens de lichaamsbeweging aangeven.
Zo geven deze Chinese tekens de innerlijke beweging weer: ‘A picture of the mind’ noemde Huang het zelf.

Ik vind de term van de new Yorker ook heel mooi: een soort psychisch encefalogram, of ‘optical joy ride’.

Maar er is ook heel wat politieke informatie in deze geschriften verborgen.
Niet alle tentoongestelde scripts zijn wild, of hevig bewegend.
Een prachtig geschrift uit de achtste eeuw (de tijd dat wij nog door de Noormannen werden bezocht?) met de mooie naam: De Spirituele Vlucht Sutra’ is een waar paradigma van gecentreerd werk.
De karakters zijn uniform in grootte, geometrisch gestructureerd, en heel nauwkeurig geligneerd: hun vorm staat ten dienste van het lezen, maar ze stralen ook het pacifistische Taoïstische ethos uit.

De geschiedenis van de kalligrafie was echter niet zo vredevol.
De herrie begon al toen schrijven eerder als esthetisch medium dan als gebruiksmedium werd gebruikt, want bepaalde stijlen stonden voor bepaalde sociale en politieke betekenissen.

Je kon deze dynamiek al waarnemen in de tijd van Wang Xizhi (A.D. 303-61).
Hij ontwikkelde een fameuze expressieve en erg invloedrijke stijl die nog geen eeuw vroeger een ware aanval op de culturele orthodoxie zou zijn geweest.
Het radicale werd klassiek, en wat klassiek was geworden werd weer aanleiding tot rebellie.

Huang was zo’n rebel.
Hij leefde in een tumultueuze tijd waarin alles veranderde.
En zoals andere leden van de intellectuele elite verwierp hij de autoriteit van een corrupt hof en werd hij naar het verre Sichuan verbannen.
En daar ontwikkelde hij in zijn kalligrafie die woeste stijl die je nu op de tentoonstelling in het Met kunt bekijken.
Zo werd de manier van schrijven al een politieke daad.

Wij denken vaak dat hedendaagse Chinese Kunst (erg in, en booming in New York!) breekt met de traditie van het oude China.
Maar in deze tentoonstelling krijg je allerlei andere manieren van politeke vernieuwing of verfrissing te zien. (ook al zijn er enkele hedendaagse werken van Chinese kunstenaars aan de collectie toegevoegd)
In wat wij de traditie noemen waren al voortdurend veranderingen en protesten aan de gang.

Schrijven en schilderen, de beweging van gedachten en emoties via de hand naar een medium overgebracht, en wat de inhoud van het woord soms nog niet kan zeggen wordt al ingevuld door de dynamiek van het geschrift.

Iets wat onze computerlettertjes natuurlijk verzwijgen.
Maar daar zijn dan weer andere mogelijkheden te ontdekken waarover we het later zullen hebben.
Tot volgende week, beste bewoner van het land waar men geld geeft aan gevangenisdeuren en niet aan wetenschappelijk onderzoek.

Zie je mijn letters dansen, Huang ter ere?
Ze kunnen strelen, maar bijten is hen ook niet onbekend.


HET LEVEN VAN ALLEDAG: DEBRA GOERTZ

Je denkt: ik heb dit allemaal al gezien.
Maar heb je ’t wel gezien?
Of keerde je na een oogopslag terug in je boek of krant?
Het zichtbare is vaak het meest ongeziene.

Werk van DEBRA GOERTZ, werkend in New York, gelinkt met andere grote namen als Hopper, Sorolla en Caillebotte waaraan je ook al eens een bijdrage hebt gewijd.

En natuurlijk valt je de relatie tussen foto, cinema en schilderen op.
Toen je mij langs de telefoon over je morgentochtje vertelde, moest ik aan Goertz denken.
Man brengt kleindochter naar school, wacht tot vrouw het kind naar de speelplaats heeft gebracht en ziet terwijl de andere kinderen en volwassenen aankomen.
Dat zijn inderdaad honderden uitgangspunten voor een aantal schilderijen of foto’ s.

Het zichtbare is het meest ongeziene.

‘In one way, each painting taken by itself is an attempt to reconcile the stillness of a “frozen moment” with the feeling of some passage of time, the juicy, obviously hand-manipulated surface of a painting with the myriad printed images that surround us every day.
She often explores a single subject over and over from different points of view and at different times.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Je kunt je dag zelf ook verder invullen met duizenden prenten die wel gezien hebt, maar toch ongezien bleven.

In mijn schetsboek heb ik er gisteren zo’n 45 snel omlijnd, van de hotelkamer tot de tentoonstellingen, de straat, de metro, het restaurant, de duisternis, tot ik weer terug op mijn hotelkamer was.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hierboven zie je Harlem-station.
De gecoupeerde man met zijn hondje moet wellicht die trein op, of haast hij zich naar de uitgang?

‘Consequently, her small panels hung together become a sort of storyboard where any change in their order will completely alter the narrative. She is also concerned with the subject of privacy which occurs again and again in her voyeuristic compositions.

Dat soort of storyboard zou iedereen kunnen maken.
Vandaag 7 september, waar ook ter wereld.
En inderdaad, je kunt vrijelijk de plaatjes verwisselen, je kunt je eigen ervaringen grondig verinnerlijken en ze een andere diepgang geven.

Wat niet gebeurd is, begint te gebeuren.
De grens tussen verlangen of afkeer en het banale is smal.
De twintowers staan nog recht, de tijd is duidelijk voor een bepaalde kalenderdag, maar de tijd is tegelijkertijd duidelijk een uitvinding, een poging om ons bewustzijn met herinnering en verwachting te verzoenen.

Het banale verliest zijn banaliteit door die andere kijk.
Dat zou je levenskunst kunnen noemen.
Het is geen escapisme.
Je beloert het leven waarin je meespeelt, al dan niet gewild, en je brengt zelf verbanden en nieuwe vragen aan.

De kleur is belangrijk, de tinten, en het veel geroemde licht.
In het licht van de tijd.
Zo verzoen je twee van de meest vluchtige elementen: tijd en licht.
En het was de heer Einstein die het verband tussen beiden duidelijk maakte en het begrip ‘energie’ er als sluitsteeen bijvoegde.

De banaliteit en de relativiteit der dingen, het leven wacht voortdurend om gezien te worden, om ont-dekt te worden.

Ik kijk, kijk en blijf kijken.


WIE IS VAN HOUT? ALISON ELIZABETH TAYLOR

Ook al komt 9/11 (jullie zeggen 11/9) er weer aan, de New Yorkse kunst(en)wereld bruist.Bij James Cohan begint morgen een merkwaardige tentoonstelling met nieuw werk van Alison Elizabeth Taylor, en dan hebben we het niet over de filmdiva maar over een jonge vrouw die haar kijk op de Amerikaanse maatschappij niet onder stoelen of banken steekt.

Wie is van hout ?
Ik citeer de veel bekende boektitel van Jan Foudraine omdat in dit nieuwe werk de kunstenares vooral met marquetrie werkt, dunne laagjes fineer die hier de verf vervangen, een meubeltechniek die onder Lodewijk XIV zijn hoogtepunt kende en geassocieerd werd met luxe en privileges.

Mij doet het denken aan vervelende interieurs, dienborden en bezigheidstherapie.
Maar zij gebruikt dit medium om de onderliggende lagen van de Amerikaanse cultuur te duiden: herten langs de weg.
vanuit de auto wordt een wapen op hen gericht.
The deer hunter.

‘The people in her works live out their lives in the culturally barren subdivisions and suburban sprawl of the American west. Culture’s castaways, they indulge in modern life’s distractions: sex, video games, oversized cars, guns and drugs.’

Daar heb je ze dus allemaal op een rij.

Tegelijkertijd heb ik de indruk dat voor ‘de zuiveren’ van hart (la pureté dangereuse’) de wereld een schouwtoneel is waar zij niet bijhoren.
Ik bedoel: onze moraliserende hypocriete tijd zwaait met het vingertje in de lucht, en dat vingertje vindt in deze taferelen alleen maar zijn versterking: het wordt een arm, een hamer die ergens op wil timmeren, maar…wie is van hout?

Ik kan me niet van het gevoel ontdoen dat allerlei critici te weinig empathie opbrengen voor ons aller tekort, en juist in dit onbegrip voor elkaar ontstaat de koude, niet in de correctie van wat er mis zou lopen.

De personages zijn inderdaad van hout.
Hun kleurloosheid zet zich door in hun wezen.

Ze hebben weinig of geen kontakt met elkaar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‘On one hand, the opulence of the medium highlights the banal and the abject in her dystopic vision of modern life. On the other hand, Taylor pays respect to the innate humanity of her characters through her choice of this extraordinarily demanding craft.’

Haar sociale commentaren zijn sterk.
Maar in mijn ogen zijn ze te veel de genoegdoening er niet bij te horen, beter te zijn.

De koude in haar werk was minder aanwezig in haar vroege oeuvre, maar hier moet juist die kleurloosheid de hardheid van de inhoud versterken.

Natuurlijk verander je de wereld niet met kunst.
Amerikanen weten dat.
Jullie in Europa geloven in de helende werking ervan, maar ik denk dat we hier helaas al een stapje verder zijn gegaan: het tekort aan toekomst wordt zichtbaar.


DE DUIVEL EN DE MAN OF SORROWS: JOE COLEMAN

Ik beloofde je een ander verhaal in de Tilton Gallerie, Manhattan, New York.

Hier is er een overzichtstentoonstelling ter gelegenheid van de vijftig jaar van kunstenaar Joe Coleman wiens zelfportret mijn bijdrage opent.

Er zijn mensen wiens leven het onderwerp vormt van hun kunst.
Al vraag ik me steeds af of dat leven in die intensiteit is geleefd als ze ons voorgeven in hun werk, maar tenslotte is dat een vraag die niet meer meetelt eens je probeert via hun werk in dat leven rond te dwalen.
Het leven blijft tenslotte een droom wist Calderon de la Barca al, en met zijn moeder uit Mons-Bergen kon hij het weten.
Een nachtmerrie is ook een droom.

Ik laat de kunstenaar zelf aan het woord:

“I was born in Connecticut, number 99 Ward Street on the 11th month of the 22nd day of the year ’55. It’s fascinating for me because everything is double. It was a house that was across the street from the cemetery. The house itself, the foundation was built in the 1700s, so it had these wide floorboards and had this kind of comforting, haunted atmosphere to it.”

Voeg daarbij een vader verslaafd aan alcohol en geweld, een Ierse katholieke net geëxcommuniceerde moeder, en alle elementen uit het schilderij zijn aanwezig.

Hij komt terecht in een school voor ‘disturbed children’, speelt op het kerkhof en wordt gefascineerd door de Bijbel.

“I was raised an Irish Catholic and lived across the street from a cemetery. The themes of morality, disease, suffering, masochism, sadism and violence in my work can be traced to my childhood experiences and an early fascination with the Bible.
Many of my first sexual thoughts were inspired by the violent and sexy stories fom the Bible. I experienced alot of fear and confusion about The Bible, but one thing was becoming clear: there was something holy about violence and suffering.
My earliest efforts at art were pencil drawings of the stations of the cross interspersed with images of burnings and stabbings that I did around the age of eight. I used a bright red crayon to color the blood in. My introduction to painting came through a book about Hieronymous Bosch which had tip-in color plates of details of his paintings (much like the book you are now holding) THE MAN OF SORROWS is my tribute to Bosch who I feel a strong kinship with.”

96e77-dyn006_original_432_580_jpeg_20344_d6bd31234b7dcf77da8134588b70bbce

Hij vertrekt naar New York waar hij nu nog leeft en werkt, maar blijft buiten de kunst-scène, werkt als maximalist-minimalist, gewapend met een juweliersbril waarmee hij heel minitieus lijntje voor lijntje zijn hedendaagse iconen schildert.

Hij werd uit de school for visual arts buitengezet.
Zijn leraars noemden hem een ‘fascist’ en een ‘schizophrenic’.

Hij was bekend om zijn performances met ontploffingen en werd zelfs in Engeland aangehouden omdat hij een soort levende bom zou zijn.

311cc-dyn006_original_650_430_jpeg_20344_656301c255ca30cac767af77f2070748

Ik begrijp dan ook goed dat zijn tentoonstelling die donderdag opent in Upper East, Manhattan plaatsvindt en niet in de Chelsea-kunstzone van de stad.

Ik zag in Rotterdam een film over zijn leven: R.I.P. (Rest in Pieces) gemaakt door Robert Pejo en was dadelijk in dit vreemde leven geïntresseerd.

“Joe Coleman’s paintings are unflinching autopsies of the human condition. Wielding his single-hair brush like a scalpel, Coleman forces us to join him in a brutal project to document the frailties and cruelties of the flesh and the bizarre junctions between saint and sinner, sacred and profane, holy and horrifying.”

Een van zijn mooiste werken is dit dubbelportret: Mommy and Daddy waarin de gespletenheid van zijn kinderjaren en jeugd duidelijk wordt.

f4e12-dyn006_original_347_450_jpeg_20344_5b953f6b2588be9b8e4669f9c24d04db

‘Like Bosch, my fear is too great. I need to clarify it, border it and surround it with icons and charms to protect me from it.From the beginning art was a way for me to render visible the visceral reality of experience. Even when my paintings had no direct religious subject, they functioned like religion to help me come to terms with the chaotic and unjust nature of existence.’

Ik hoop dat ik deur op een kier heb gezet.
Binnengaan en al dan niet thuiskomen is nu aan de geduldige lezer en kijker.

In tortured self-portraits, apocalyptic “humanscapes” and portraits of historical figures from outlaw hero John Dillinger to Gangs of New York-era mercenary Albert Hicks to outsider artist Henry Darger, Joe Coleman packs his images with fascinating information and excruciating, hallucinatory detail.


NATUUR UIT NEW YORK

Vanuit de Big Apple sluit ik me graag aan bij je appelen en peren van vorige week.

De verwondering van je kleinkind dat appelen van de bomen vallen, zou je hier ook bij volwassenen kunnen vinden.
Appelen koop je in de winkel.

Ik wilde je graag, als wederbeeld enkele schilderijen sturen van de jonge Sarah Bedford.

Je zult zien dat ze intrinsiek veel met de vorige jonge kunstenaar gemeen heeft: het kleurenpalet, de setting, het gebruik van mixed media, de vervaging.

Het is die ‘boomgaard in je hoofd’ die mij leidde toen ik haar werk vond op weg naar de Tilton Gallerie in Manhattan waar ik je weer heel ander spektakel beloof!

c6059-dyn006_original_550_556_jpeg_20344_db8101e4dfe1da72b11fcb06a54dd92c

In dit mooie heel vrouwelijke werk is er een voortdurende wisselwerking tussen geometrie en ‘vrije aanwas’ aan de gang, de natuur en onze houding tegenover zijn grillige schoonheid en duistere raadsels. (het chtonische!)

Vaak begrijpen wij de steedse culturen vanuit de planmatigheid en de signalen: volg de pijlen, resticted area, sla af, rij door.

Kijk naar dit werk en je komt in Bedfords ‘moonshine’ terecht.

fde18-dyn006_original_550_437_jpeg_20344_f1e3379810cc73c38a7e446ea059bb1f

Hier ook zijn de signalen aanwezig in de vorm van allerlei citaten: de condensatie van de natuur zoals wij haar visueel vanuit de cliché’ s kennen.

Ik moest aan de schaduwbeelden uit de 18de-19de eeuw denken, sjablonen dus.
Wij weten inderdaad niet meer dat de appelen in het gras kunnen vallen, dat ze door wormen worden bewoond, dat ze rotten of de voorbije zomer als smaak in hun vruchtvlees meedragen.
Wij kennen inderdaad alleen de sjablonen.

Doe maar aan zelfonderzoek: wie heeft er de laatste maanden in het glazige mysterieuze maanlicht gestaan?

92079-dyn006_original_550_738_jpeg_20344_04b03093ae70abf2a8bb7ed945e60b97

En dan vind je in dit werk een mogelijke ontsnapping:
Terug op zoek om zelfs met de sjablonen te gaan spelen, om ze kinderlijk in te kleuren of ze te deformeren.

Het is een mooie uitweg uit onze ontwetendheid.

Het is de eeuwige strijd tussen decoratie en gestalt.
Alsof de decoratie nog steeds een minderwaardige taal van de visuele kunsten is, terwijl ze in strips, interieurinrichting en de hedendaagse kunst al lang haar zelfstandigheid en vitaliteit heeft bewezen.

Ook het tekort aan voeling met de natuur, wat dat dan ook mag voorstellen , kan een uitgangspunt zijn.
Of zou de stadse natuur net zoals de decoratie een mindere ervaring van het natuurlijke moeten blijven?

De geest in de machine fluistert met dezelfde mysterieuze stem als het ruisen van het ranke riet.
Enfin, zucht mijn toetsenbord, hij heeft het gesnapt.

Eén drukje, en de tekst en prentjes zijn bij jou en bij de onbekende lezer(es).
Van wonderen gesproken!
Het ligt allemaal in onze natuur.


UIT JE COMA ONTWAKEN

Neen, ik doe geen afbreuk aan de schoonheid van de peren.
Alleen al hun namen:
Beurré Alexandre Lucas
Jeanne d’Arc
Beurré Hardy
Kweepeer champion
Beurré Lebrun
Légipont
Beurré Six
Louise Bonne d’avranche
Callebasse Bosc
Nashi Kosui
Clapp’s Favorite
Nashi Nihiseki
Comtesse de Paris
Passe Crassane
Conférence
St. Remy
Double Philippe
Poire William
Doyenné du commice
Triomphe de Vienne
Durondeau

Wil je ze herkennen?
Ga dan naar:

users.telenet.be/gelico/bongerd/menu/frame.htm

en je vindt ‘in den bongerd’ alle peren (en appels) met naam en foto.

Peren zijn violen.
Vrouwelijk.

peartypes-1

Ik weet het, er zijn ook ‘kweeperen’, maar al zul je die niet smakelijk vinden, een vriend maakt er vloeibare jam van, en enkele lepeltjes kweepeer zijn een wonderlijk middel tegen krampen en andere buikkwalen.

Geen museumbezoek vandaag, maar ga naar de fruitboer en koop appelen en peren.
Maak thuis enkele composities.

Gebruik porselein of riet, of combineer ze met de stilte van het huis nu de kinderen weer zijn opgehokt. (spijtig)

Misschien is er straks zon: leg ze in het licht, allerlei soorten licht.
Je zult versteld zijn hoeveel soorten licht er in je huis aanwezig zijn, en …voortdurend van intensiteit en tint veranderen.

istock_000044864468_large

In een documentaire over mensen in coma zag ik hoe men in Nederland beetje bij beetje door allerlei sensoriële ervaringen mensen naar de werkelijkheid terughaalde.
Ruiken, voelen, waarnemen om terug bij het bewustzijn te komen.

Ik dacht dat wij ook in zo’n coma leven.
We zijn er wel, maar nemen we ook nog waar?
We slikken de werkelijkheid in, maar we proeven ze niet (meer).

Onze ogen zien, maar kijken ze nog?
Onze oren horen, maar luisteren ze nog?
Onze handen tasten, maar voelen ze nog?
Om maar over het vergeten ‘ruiken’ te zwijgen.

main_image

Ik denk dat we niet meer in de diepte kijken.
Dat moeten we terug leren, want kinderen kunnen dat maar zijn er zich niet van bewust, net zoals pubers soms eidetisch (in een boog van 180 graden) kunnen waarnemen.

Wel, dat maken van stillevens met appelen en peren is een mooie en vrij goedkope oefening.
Vergeet ze dus niet te voelen, te ruiken, en vooral langdurig te bekijken.

Het mooie aan deze oefening is dat je ook nog je smaak kunt trainen door je modellen op te eten.
Doe het traagjes, smaak ze want ze dragen een tijd van bloem, bij, lente en zomer in zich mee.

Als je dan naar prenten kijkt, zijn je ogen veranderd.
Je leert werkelijk ‘smaken’.
Ik kan je dat niet uitleggen, maar je ontwaakt uit je coma van drukte en onverschilligheid en her en der zullen momenten van intense waarnemingen volgen.

Zoals straks als je kinderen van school komen en je ze in je armen neemt om daarna samen bij het eten van een peer en een appel te vertellen en te luisteren.

(het bovenste schilderij is van de Nederlandse kunstenaar Ruud Verkerk)