668_593d13fec9d024c00f840cdc46232a73

Zondagse Theodore,

Je “dramatische” uiteenzetting, vertrekkende vanuit een 18de eeuwse H.Familie heeft me erg geboeid.
Ik wil nog een stapje verder gaan in ons onderzoek en me afvragen of de “dramatis personae” van toen ook nu nog dramatische waarde hebben, tenzij in een historische context.

Ik stuur je hierbij een vrij primitieve maar erg mooie afbeelding van de Minotaurus die ik in het Louvre zag. Half mens half stier zwierf hij rond in het labyrint. Elke zeven jaar werden hem 7 mooie meiden en 7 mooie jongens geofferd tot Theseus geholpen door Ariadne een einde maakte aan zijn monsterlijk bestaan.

De minotaurus was het product van een copulatie tussen Minos’ vrouw en een stier. Beschuldig haar niet te vlug want Minos, stichter en heerser over Kreta had om zijn macht te rechtvaardigen aan Poseidoon gevraagd hem een stier te sturen die hij dan aan de zeegod zou offeren. Natuurlijk doet hij dat niet, en Poseidoon maakt de stier razend en vervult Pasiphaé, zijn vrouw van liefde voor het dier. En uit die verbinding ontstaat de minotaurus, half mens, half stier.

In feite is Minos zelf de schepper van het monster: zijn overmoed, zijn drang naar macht, zijn ongehoorzaamheid aan de goden zorgen voor deze creatie die zijn vrouw, zijn dochter en zijn arme stiefzoon in zijn hybris (hoogmoed) betrekt.
De held Theseus die de minotaurus doodt zal dan nog een bron van ellende zijn voor de arme Ariadne die hij alleen op een eiland achterlaat en verantwoordelijk worden voor de dood van zij pa omdat hij vergeet de witte zeilen te hijsen die de overwinning op het monster moeten aankondigen.
Een ware slachtpartij dus omdat de mens in zijn overmoed de goden tartte.

Iedereen kon met dat beeld leven, de mythe zorgde voor duidelijke beelden: wees nederig, misbruik je macht niet, vrees de goden, net zoals Bartoli’s schilderij ons wijst naar het geluk van de innige verbinding die er tussen de leden van de heilige familie zou bestaan hebben. De mythes hadden inhoud, de dramatis personae waren diep in hun collectieve geheugen gegrift, of dat nu het heidense geheugen of het christelijke geweten was, de inhoud liet aan duidelijkheid aan niets te wensen over.

In deze tijden, de 21ste eeuw, zijn de verhalen uitverteld. Noch de mythologie, noch de verhalen uit het Oude of Nieuwe Testament hebben nog de diepe indruk op het collectieve geheugen zoals ze dat vroeger hadden. Ze zijn literaire teksten geworden, om hun schoonheid en diepzinnigheid geprezen, maar voor de rest laten ze ons meestal Siberisch koud.
Hoe mooi ik een koor een passie van bach hoor zingen, hoe mooi ook een groep zangers(essen) de Gregoriaanse gezangen vertolkt, in feite gaat het over historische interpretaties waarvan de algemeenheid zeker nog onze emoties bereikt, maar die niet meer verankerd zijn in onze levens.

We zijn acteurs geworden zonder stuk, en dat is niet makkelijk.
Improviseren is weinigen gegeven, zeker als van dat improviseren een levensverhaal verwacht wordt, een zingeving aan dit absurde bestaan.
En juist dan steken de nieuwe mythes hun hoofden op. En zoals altijd voeden ze elkaar. Het begint met iemand die weet dat die of die persoon zich daaraan heeft bezondigd (de seksualiteit is een bijzonder dankbaar onderwerp voor mythes) en onmiddellijk gaan anderen zich ook gebeurtenissen herinneren, of gebeurtenissen kaderen in dat vermeende kader van misdaad. Het wordt een sneeuwbal, een lawine, en voor zich iemand kan afvragen wie die aan het rollen bracht, is het kwaad geschied: de ware angsten worden inderdaad bedolven onder een oncontroleerbare vracht, het onbespreekbare wordt nog onbespreekbaarder, en het labyrint vergroot bij elke verhaal zodat de minotaurus schrikwekkender kan zijn dan iemand zich ooit kon voorstellen.

De nieuwe Theseus hult zich in juridische of psychiatrische kleren om het monster te doden, maar daarna zal hij nog groter leed veroorzaken omdat hij de ware oorzaak voor het lijden niet bij zichzelf heeft gezocht en het projecteerde op het labyrint waarin schaamte, valse woede en zelfbeklag de gangen vormen. De draad van Ariadne knapt nog voor hij weer buiten is: de doder wordt het nieuwe monster, en dat blijft zo maar doorgaan.

Volgende keer meer, waarde Theodore,

G. Dumortier, psychiater bij wiens genade?