de gebroken kruik (slot) (334)

184_64bea7d792a762d5f372d0fb099e7375

Heel modieus (hij werkte vaak voor toenmalige modebladen!) maar tegelijkertijd met veel inlevingsvermorgen geschilderd, dit portret van een jonge vrouw.
En of dit ook nog naar Diderots’ smaak was, betwijfel ik.

Ik reis van Parijs naar het Oosten.

Je Theodore

de gebroken kruik (4) (333)

182_32ce6cf207a45614c952a896aabcbd67

Tekening met houtskool en krijt, dit gezicht van de oude man.
Ook van dezelfde Greuze.

En net zoals het portret van de jonge vrouw hierboven moet je bekennen dat je telkens weer nabouwt wat de handboeken je hebben geleerd zonder op persoonlijke ontdekkingstocht te gaan.

Pas mal pour une mauvaise tête.


de gebroken kruik (3) (332)

172_6bf3d8fca77996786011b0ce9ca1d27a

Maar anderzijds kon deze mauvaise tête prachtig tekenen, kijk maar naar dit schetsje van de moeder en haar kinderen.

Niets zoeterigs meer, geen sentiment, gewoon de beslommeringen van een vrouw met (te) veel kinderen.

Of…vel je oordeel niet te vlug, steeds weer ontdek je andere kanten en moet je herzien wat je werd ingestampt.

Een eerbare daad overigens.


de gebroken kruik (2)(331)

401_6189c1d3c18df56447c6c00dabee625c

Dat binnenbrengen van “moraal” is altijd ten zeerste samengegaan met een overvloedige dosis sentiment.
Als je naar dit beroemde werk de “gebroken kruik” kijkt, dan liggen allerlei interpretaties voor de hand, maar je kunt een bonbonnière -touch niet ontkennen.
Volgens de codes van die tijd ging de gebroken kruik door als uitbeelding van “het verlies van de maagdelijkheid”, en dat ze ze kwijt is daarvoor moet die ene ontblote borst dan ook borg staan.

Al tijdens Greuze’ s leven werden talrijke gravures en litho’s gemaakt van zijn schilderijen.
Niet zozeer vanwege hun hoog gehalte aan burgerlijke deugd, maar zeker omdat ze telkens weer dat erotische verzoenden met een diepe zucht naar (zelf)medelijden.
Ook nu doen wenende zigeunertjes en betraande schoorsteenvegertjes het nog altijd goed in de kitch-industrie.
Je kunt daar lacherig over doen, maar het grote succes ervan duidt op een zekere nood aan “algemeen verdriet” of “collectief medelijden”.
Als je zou nagaan waar dan de oorzaak van dat verdriet ligt, dan kom je niet bij het meelevende maar bij de eigen nood uit, vermoed ik.
iedereen van ons voelt zich wel eens zo’n verlaten zigeunerkind, of een achtergelaten assepoestertje.
Verdriet is in kern zeer egoïstisch.
Wij wenen niet om degene die wij missen maar om ons eigen gemis.
Dat is een burgerlijke kentrek die Greuze zeker duidelijk maakte in zijn taferelen van meisjes die om een gestorven kanarie wenen, of kinderhoofdjes vol tranen die om hun mama smeken.

Of de gebroken kruik ook met zijn eigen huwelijksleven had te maken is een open vraag. Maar zijn Babuti maakte hem het leven tot een hel, aangevuld met zijn eigen arrogangtie zodat Diderot moest toegeven:

“’C’est un excellent artiste, mais une bien mauvaise tête’.”

Vanuit père Lachaise ga ik even langs het Louvre om het mooie meisje te begroeten.


de gebroken kruik (1) (330)

367_e990730e5e7c3862fd96931e93a4e472

Je zei me dat je nog een lithografie had gekocht naar het werk van Jean Baptiste Greuze, Frans schilder die leefde van 1725-1805. En dat is dit jaar 200 jaar geleden!

Nu ik weer even in Parijs ben liep ik langs Père Lachaise en vond ik tot mijn verbazing na enig kuieren zijn graf.
Laten we dus maar beginnen met het einde.

Hier rust hij.
Met het meest succesvolle werk dat hij maakte als bronzen beeld: de gebroken kruik.
Ook het werk waar naar jouw litho is gemaakt, heeft hetzelfde thema.
Boze tongen beweren wel eens dat het zijn vrouw zou zijn die hem tot dit thema inspireerde want Anne Gabrielle Babuti met wie hij sinds 1759 getrouwd was, kon best als “moeilijk” mens voor scherven zorgen.

Hijzelf was ook geen schaapje.
Toen zijn werk “Keizer Severus die zijn zoon Caracalla verstoot” met een vertraging van acht jaar door de kunstacademie werd geweigerd en hij de titel historisch schilder misliep (hij mocht zich een soort tweederangs-functie aanmeten: genreschilder) was hij zo boos dat hij nooit meer tentoonstelde op de jaarlijkse salons maar dat je zijn werk alleen in zijn Louvre-atelier kon gaan bekijken.

Nu zou je vermoeden dat een dergelijk temperament revolutionaire taferelen zou borstelen. Maar niets is minder waar. Integendeel!
Diderot zei over Greuze:

“ ‘c’est la peinture morale . . le pinceau n’a-t-il pas été assez et trop longtemps consacré à la débauche et au vice? Ne devons-nous pas être satisfait de le voir concourir enfin avec la poésie dramatique à nous toucher, à nous instruire, à nous corriger et à nous inviter à la vertu?’

Dat soort puritanisme dat ook weer in onze dagen opgeld maakt, snijdt natuurlijk langs twee kanten.
De ene kant wil per sé de deugd bij de burger binnenbrengen, maar om dat te kunnen moet je dus ook het leven van die burger schilderen, zijn doen en laten duidelijk maken, en dat was duidelijk een stap verder.
Jean Ehrard, die een tekst schreef voor dit bicentenaire zegt het zo:

“Car Greuze est important, en second lieu, par la visée morale de son art : entendons par là non l’intention directement édifiante qui encombre trop souvent ses toiles, l’ambition, exaltée par Diderot en 1763 devant La Piété filiale, de faire de la morale en peinture, mais la promotion esthétique que son œuvre assure aux valeurs bourgeoises et familiales. Ce n’est pas un hasard si Greuze est le contemporain non seulement de Diderot (« C’est vraiment là mon homme que ce Greuze », proclame encore en 1763 l’inventeur du drame bourgeois), mais aussi de Sedaine et de ce Toussaint dont le livre Les Mœurs fit scandale en 1748, notamment parce que l’auteur s’y étonnait de ce que l’Église romaine canonisât depuis toujours « des squelettes anonymes » plutôt que des pères de famille vertueux…”

Met andere woorden, je voelt het belang toenemen van “de burger”, de Franse revolutie hangt in de lucht.
“Greuze a l’ audace d’ elever la peinture de genre au rang de la grande peinture d’ histoire: c’ est pas encore la Révolution, c ‘est déjà une revolution”

Aldus dezelfde Jean Ehrard.

Maar de kruik is gebroken, en of die scherven geluk hebben gebracht laat ik je in een volgende aflevering zelf bekijken.