modelmonday016

Naast de strategie van de behoefte is er de strategie van het juiste moment.
De kairos

Plato in ‘de wetten’ heeft het daarover:
‘Gelukkig degene die in dit verband weet wat hem te doen staat, ‘wanneer het hoort en zoveel als het hoort’.
Iemand die daarentegen handelt ‘zonder kennis van zaken’ (anepistemonos) en tevens ‘buiten de geschikte tijden om’ (ektos ton kairon) die zal een leven leiden dat precies het tegengestelde is.’

Dit thema, ‘wanneer het nodig is’ heeft bij de Grieken steeds een belangrijke plaats ingenomen.
En dat niet alleen als moreel probleem maar ook als vraagstuk van wetenschap en techniek.
Er is dus een goede kijk nodig op het moment wanneer je moet handelen en dat in samenhang met de omstandigheden van het ogenblik.

‘En het is juist een van de wezenlijke aspecten van de deugd van voorzichtigheid, iemand in staat te stellen naar behoren ‘de politiek van het moment’ op verschillende gebieden tevoeren – of het nu om de polis of het individu, het lichaam of de ziel gaat – waarbij het van belang is de kairos te grijpen.
In het gebruik van de lusten is ook de moraal een kunst van ‘het moment’.

Er zijn verschillende maatstaven om dit moment te bepalen.
Er is de maatstaf van het hele leven: de artsen denken dat het goed is niet te jong met het gebruik van de lusten te beginnen, en ze zijn ook van mening dat het schadelijk kan zijn ze tot een te gevorderde leeftijd voort te zetten.

8e5bf-dyn004_original_600_400_jpeg_20344_93e2c4839b6f0fed0b5e33f24fa1d347

Volgens Aristoteles lag de geschikte leeftijd om er aan te beginnen erg laat: het sperma blijft tot eenentwintig jaar onvruchtbaar. Maar de leeftijd die een man moet afwachten om op een mooi nageslacht te rekenen is nog later. ‘Na eenentwintig jaar zijn de vrouwen in een goede conditie om kinderen te krijgen, terwijl de mannen zich nog moeten ontwikkelen.’

Ook is er de maatstaf van het jaar met de seizoenen.
Het verband tussen seksuele activiteit en klimatologische evenwichtsveranderingen, tussen warmte en koude, vochtigheid en droogte was voor de dieetregels van groot belang.

De kairos schreef voor de lusten behoorlijk over je leven te verdelen, je niet van je bezigheden te laten afhouden, en ze enkel toe te laten na een voorbereidende arbeid die de weg effende voor een achtenswaardige verpozing.

Als in de herinneringen aan Socrates Xenofon het heeft over incest dan is het duidelijk dat degenen die deze oerwet overtreden door de goden gestraft worden met slecht nakomelingenschap.
En waarom?
Omdat ze het beginsel van ‘het moment’ miskend hebben en het zaad van de verwekkers op het verkeerde moment vemengd hebben, van wie de een beslist veel ouder is dan de ander.

Xenofon of Socrates zegt niet dat incest alleen verwerpelijk is in de vorm van ‘het verkeerde moment’, maar het is opvallend dat het kwaad van de incest zich op dezelfde wijze en met dezelfde gevolgen als de miskenning van de tijd openbaart.

De kunst om van de lust gebruik te maken zal tenslotte afhangen van wie ze gebruikt en zijn status.
Maar dat is voor een volgende aflevering.