015

In april 1918 beschrijft Marc in een brief van vijftien velletjes zijn avonturen met Tati en Sara.

Gide reageert met een ‘plaisir croissant’:

‘Comment peux-tu croire un instant que ta fantaisie puisse m’ ennuyer ou me déplaire?
Je dirais bien qu’ elle est est ce que je préfère en toi, si je savais en toi préférer quelque chose et si je ne t’ aimais pas tout entier. Je halète à l’ idée de te revoir.’

En het is inderdaad in zijn jeugdige excessen en zijn net zo jeugdige gebreken dat Marc zijn meest effectieve ver leiding ontdekt.

Gide analyseert dat fenomeen:

‘”s’ il n’ a pas plus à apprendre de ses défauts qu’il n’ aurait profit, lui, à acquerir les qualités que je voudrais lui enseigner.
Ce qui m’ attire en Marc, c’ est aussi ce que j’ appelle ses défauts – qui ne sont peut-être que des qualités poëtique: insouciance, turbulence, l’ oubli de l’heure, abondon total à l’ instant…
Et comment cette audacieuse affirmation de soi qui me plaît tant en lui irait-elle sans quelque égoïsme?”

Er is dus naast zijn pedaogische bekommernis ‘une large marge d’ initiative au jeune homme’ zoals Billard terecht opmerkt.

wachtzaal bos

‘Je ne suis qu’ un hall d’ attente.’ schrijft Marc aan Gide.

En Gide:

‘Je voudrais que tu n’ admettes en toi rien de ce qui enlaidait. Rien de ce qui est interessé n ‘est beau.
Si, dès à présent, tu ne te montres pas très strict vis-à-vis de toi-même, très exigeant à te rendre à toi même des comptes (Oh, je parle symboliquement) alors, il faut que jer te dise adieu – car il m’ est insupportable de ne pas pouvoir t’ accorder ma pleine confiance, et comment le pourrais-je si…”

 

Deze moraal beantwoordt aan een soort levenshygiëne die hij aan Marc zal uitleggen:

‘Etre de moins en moins exigeant des autres et de plus en plus exigeant de toi, tel doit être ton programme et c ‘est là le secret de la vraie liberté.
L’ art ne s’ obtient que par contrainte et jamais par laisser-aller.’

Natuurlijk wil hij met deze levenslijnen ook zichzelf beschermen.
Hij legt aan Marc uit dat hij geen misbruik kan maken van het krediet dat hij als ‘oom’ krijgt, en dat anders de deuren zich voor altijd voor hen beiden zullen sluiten.

Sommige literaire en politiek kringen zullen maar al te graag het woord ‘pervertisseur de la jeunesse’ in de mond nemen, dus:

‘…Favoriser l’ épanouissement de quelqu’ un qu’ il aime, désarmer les faux-monnayeurs qui falsifient son œuvre: ces deux missions convergent vers une même nécessité d’ enseignement moral et de réussite pédagogique auprès de son “petit Marc”.

dyn010_original_390_474_jpeg_20344_983b398f7b19f053d2e0c8ce8c7ad425.2

En natuurlijk is de moraal niet het enige open venster, Gides raadgevingen bestrijken allerlei terreinen, terwijl Marc niet aarzelt om hem allerlei vragen over zijn leerstof te stellen, zeker over problemen die hij niet dadelijk zelf kan oplossen.

Maar ook de gedichten die Marc (uit plezier?) van buiten leert, komen ter sprake en het is verbazend hoe goed en juist hij Rimbaud en Verlaine kan citeren in zijn brieven.

En nu het vertrek naar Engeland nadert, roept Marc Mallarmé te hulp:

‘Fuir, là-bas, fuir! Je sens que des oiseaux sont ivres
d’ êtres parmi l’ écume inconnue et les cieux.’

En bij het ontdekken van Gides boeken identificeert hij zich vaak met een van de personages.

En Marc blijft ook Marc, met veel humor, met citaten en platte uitdrukkingen, maar ook met veel verve zodat zelfs Jean Schlumberger zijn literair talent herkent.

En al herkent Gide niet dadelijk een toekomstige Nobelprijs in hem, zijn geschriften betoveren hem en hij schrijft hem zelfs een vers:

Tes lettres me mettent la tête à l’envers
et les sens en ébullition.
Je ne sais si je dors ou veille
Je ris. Je bous. Je m’ émerveille
Des petits tétons de Mireille
Et de tes airs si polissons.

Die ‘Mireille’ is een meisje dat Marc in Limoges leerde kennen (qui est assez crevante, assez bien tournée, avec une petite poitrine qui me fait gondoler chaque fois que j’ y pense, très rigolo…)

Een jongen van bijna achttien dus. In 1918 wel te verstaan.

dyn010_original_390_292_jpeg_20344_465fbb156377375b9b12a21176d54ba5.2