Une histoire naturelle (204)

869_5a73fc19293cef0a65739558b7353af5

Bram schreef me dat hij twee mooie Buffons had gekocht en of ik daarbij een beetje uitleg wilde verschaffen die de inhoud van het kadertje inderdaad zou kunnen kaderen.

Voluit heette hij George-Louis Leclerc(de) Buffon, en hij werd in 1707 als oudste van vijf geboren in Montbard.
Zijn pa was een belangrijk man, eigenaar van de ruiïnes van het kasteel van de hertogen van Bourgogne en zetelend in het parlement van Dijon, hij wist dus wel waar de mosterd vandaan kwam, Abraham.
Begint met wiskunde, studeert dan rechten en komt tenslotte uit via de école de médicine bij de botanica en de zoölogie.
Zo’n sjieke familie had grond genoeg om aldaar ter plekke het leven te observeren, vooral dan het dierlijke leven, alhoewel hij ook de wiskunde trouw bleef en vaak door Mademoiselle du Châtelet werd geraadpleegd bij haar vertaling van Newtons “Principia”.

Hij geraakt met Voltaire bevriend en wordt intendant du jardin du roi.
Zo heeft hij nog een tuintje bij en het is in 1749 dat de twee eerste delen van “l’ Histoire Naturelle” verschijnen, een werk dat zo’n 36 delen zal bevatten en waarin hij naast het zonnestelsel, de aarde ook de dierlijke bewoners zal klasseren en beschrijven, en waarin zijn confrère Daubenton voor de anatomie van verschillede species zal instaan.

In juli 1746, bij het verschijnen van deel 10 en 11 schrijft Voltaire een soort kritiek en ik citeer daaruit:

“Si des gens d’un goût sévère lui reprochent un peu trop de poésie dans son style, il faut convenir que ce défaut se pardonne bien plus aisément que la sécheresse et la pauvreté qu’on remarque dans d’autres ouvrages philosophiques de notre temps.”

Want Buffon krijgt de wind van voor, zowel uit kerkelijke kringen (hij komt immers op voor de veranderingen binnen de soort) en vanuit de werkelijk “geleerde” kringen die hem op heel wat fouten in zijn werk wijzen.

Interessant is dat Volaire er een mooie kritiek op het onderwijssysteem van die dagen aan toe voegt:

“Cette étude, jointe à celle des arts mécaniques, non moins recommandable, rendrait la première éducation moins sédentaire et plus conforme au voeu de la nature, qui exige un mouvement continuel pour l’âge de la croissance; le maître se promènerait avec ses disciples, de campagne en campagne, d’ateliers en ateliers, au lieu de les renfermer dans de vastes prisons et de les occuper à composer un thème, à argumenter sur une thèse et à d’autres travaux aussi nuisibles qu’insipides.
Cette étude conviendrait particulièrement à la curiosité du premier âge. L’ardeur de s’instruire est plus grande dans l’enfance, et la mémoire toute fraîche recevrait une nomenclature utile et réelle, au lieu de ce fatras de termes scolastiques, métaphysiques, théologiques, dépourvus de sens et d’idées.”

Het is dan ook niet te verbazen dat er speciale edities ontstaan pour “demoiselles” en voor “les jeunes” waarin de plaatjes van de histoire naturelle ook weer dienstig zijn. (1812)

Je twee mooie ingekaderde gravures zijn inderdaad gebruikt in het oorspronkelijke werk maar dateren waarschijnlijk uit een herdruk, einde 18de, begin 19de eeuw.
O ja, Buffon sterft in 1788 aan nierlijden. Er volgt een wetenschappelijke autopsie en verschillende “relikwieën” worden aan zijn kenissen uitgedeeld.
Ook mooi om in plaats van een bidprentje de pijnlijke nieren op sterk water te krijgen.

Het weze duidelijk dat de gravures door een schare goede graveurs zijn gemaakt zoals vermeld in de eerste druk van 1754.