klasfoto uit 1889 (218)

284_e2176b7363a9ffa6d30e916dbc7e096e

Op mijn tochten naar de verloren boeken en gravures van Fernando Columbus, vond ik in een antiquariaat in Berlijn deze authentieke klasfoto uit 1889.

Op de foto staan 27 meisjes, met een lerares en de directeur van de school.
Ze hebben allen een nummer boven hun hoofd.
Achteraan heeft iemand met blauw anilinepotlood de 27 namen geschreven. Vanaf nr. 1, Paula Brummer tot nr. 27 Louise Stein.
Nummer tien, Liesbeth von Mocki is blijkbaar al in 1894 gestorven want naast haar naam staat een kruisje met die datum.

Als ik goed kijk, denk ik dat de foto tegen een buitenmuur is genomen, want je ziet de planten achter de meisjes, het zal waarschijnlijk mei of juni zijn.
Er is slechts één meisje, meisje nr. 14, Frieda Pusmann, die glimlacht. De rest kijkt van neutraal tot eerder stug.
Waarschijnlijk was er ook niet veel reden om te glimlachen in 1889, Berlijn, Duitsland.
De kinderen komen zeker niet uit een gegoed milieu, al zijn ze ook niet arm. Voor zo’n foto trok je je beste kleren aan, en als ik hen bekijk, dan zou je ze oneerbiedig bij de lagere burgerij kunnen plaatsen.(naar de Duitse normen van toen)

Al zal in 1889 de grote wereldtentoonstelling in Parijs openen en kan half Europa zich aan de Eifeltoren vergapen, in België wijken dat jaar meer dan 5000 mensen uit naar Amerika en Argentinië.
In het jachtslot Mayerling plegen de 30jarige kroonprins Rudolf van Habsburg en zijn geliefde, de 18jarige barones Maria Vetsera zelfmoord, en in Berlijn is Wilhelm II aan de macht gekomen na de driemaanden regering van Frederik.III. en zal weldra Bismarck het schip verlaten terwijl 85.000 kleine aandeelhouders van het Panamakanaal al hun centen kwijt zijn na het faillissement van Ferdinand de Lesseps, een schandaal dat de anti semitsche gevoelens erg aanwakkert.

In Brussel is er een advocaat, Henri La Fontaine die de “Société Belge pour l’arbitrage et la paix” opricht, een poging om internationale conflicten niet militair maar diplomatiek op te lossen.
Hij heeft vooruitstrevende ideeën over de emancipatie van de vrouw en ziet Brussel als internationale hoofdstad. (hij wil ook een internationaal documentatiecentrum oprichten)

In Duitsland zijn echter de schema’s voor een mogelijke mobilisatie opgesteld. Vooral de grote treinbewegingen om de troepen naar mogelijke fronten te brengen worden nauwkeurig in beeld gebracht, met het gevolg dat eens dit plan in gang wordt gezet, het niet meer zal te stoppen zijn.

Je voelt de kern van de grote oorlog aanwezig, de bloedige 20ste eeuw is in volle voorbereiding en mijn grootvader die later onder de forten van Luik de naam oorlogsinvalide zal duidelijk maken, ziet het levenslicht.

Terwijl kijken de 27 meisjes naar de fotograaf. In 1900 zullen ze ongeveer 22-23 jaar zijn, deze jonge vrouwen met hun anonieme geschiedenissen, leveranciers van jongens die in de Westhoek zullen sneuvelen of wiens kleinkinderen in het “duizendjarige” rijk zullen verdwijnen.

De onmacht van deze 27 blikken verbindt ons.