stilleven met kazen (213)

278_23eb27d678479aff877361cd9c9521c6

Op een rijk gedekte tafel ligt een flinke stapel kazen.
Daar omheen staan schalen met fruit, enkele glazen, een kan, wat noten, brood en een peer.
Felle kleuren overheersen in dit stilleven van Floris van Dijck: een wit damasten tafelkleed op een zwaar rood oosters kleed, gele kazen en geelrode appelen.
Zo’n stilleven met fruit, brood en kaas werd in de 17de eeuw een ‘ontbijtgen’ genoemd: een ontbijtje. Van Floris van Dijck zijn maar tien stillevens bekend.(tekst van het Rijksmuseum te A’dam waar het doek te zien is)

Van het ene wonderlijke naar het andere want wat is er mooiƫr dan dit stilleven ten onrechte nature morte genoemd want het doek zindert van het leven.

Hier zijn we terug in mijn geliefde 17de eeuw.
Floris Claesz Van Dijck is in 1575 in Delft geboren, trekt naar Italiƫ (heeft hij er Sweerts ontmoet?) en laat ons tien wonderlijke stillevens na.

Kijk maar naar het damasten tafellaken, en naar het dure Wan Li porselein dat de Oost Indische Companie meebracht, en je kunt dan nog denken dat het schilderij een code inhoudt, zoals de vier elementen: aarde (fruit), vuur (porselein), lucht: insecten, en water: schelpen.

Dat is allemaal heel fraai maar ga niet voorbij aan de dadelijke betekenis: de smaak.
Je proeft de kaas in combinatie met de vruchten, en drink er een glas zoete wijn bij om je gehemelte te ronden.
Zoals Felix Timmermans over eten kon schrijven (ik heb in de kostschool meermaals de avond voor de kermis gelezen bij gebrek aan iets feestelijks tussen de kiezen!) zo schildert Joris Van Dijck vooral de smaak en daar werkt zowel het damasten tafelkleed als de lichtinval aan mee.

Na hem kwamen Nicolaas Gillis en Floris van Schooten met ontbijtjes, en als ik nu de tafel buiten dek, dan probeer ik met het eenvoudige van elke dag zo’n “ontbijtje” samen te stellen.
Aardbeien, een banaan, honing en zure sinaasappelconfituur, en daar notenbrood bij en de geur van Italiaanse koffie.
Enkele merels op de achtergrond, de poes in de grote tuinzetel, de regendruppels van de voorbije nacht.
Visioenen?
Ze bestaan.