HET ESSENTIËLE IN HET MOORDENDE LEVEN: FELIX VALLOTTON

dyn009_original_360_512_jpeg_20344_f104eab1b7bae4db2e4d0675417e2c80

We zijn in Lausanne.
Toevallig verbleef ik er tien dagen voor een reportage over een balletconcours, lang geleden.
Ik zag er Fellini’ s ‘Et la Nave va’, en de combinatie van deze prent met het eerder kunstmatige gedoe van het veelal turnen op muziek, vatte de sfeer van het mondaine Lausanne goed samen.

Adrien Vallotton, Felix’ s vader was er drogist.
Zijn een jaar oudere broer (1864) zou later kunsthandelaar worden, en zijn zusje werd twee jaar na hem in 1867 geboren.

Ken je nog Zwitserse kunstenaars?
In mijn verzameling vond ik Biéler, Reichlen, Gaulis, Blancpain en Felix innige vriend de graveur van Poolse origine Félix Jasinnki.

Het doek boven, nog in een vrij academische stijl, werd later ‘La visite’ genoemd, en die ‘visite’ zou nu net die andere Felix zijn die ofwel nog moet binnenkomen, ofwel -en kijk naar de hoed op de stoel- net is binnengekomen.

dyn009_original_278_400_jpeg_20344_03233d48da02c7d25c4d53c83c22f2dd

We zijn nog een eindje verwijderd van het ontwerp van de affiche voor meneer Bings winkel in Parijs  want na zijn middelbare school trekt hij eerst naar de academie Julian in Parijs waar hij bij Jules Lefèvre en Gustave Boulanger een eerder academische visie op het schilderen meekrijgt.

Maar even terug naar het mooie doek ‘La visite’.

‘Dans La Visite, l’utilisation d’un système d’emboîtage et l’échappée lumineuse par la porte ouverte sont autant d’emprunts aux maîtres hollandais. Mais dans ce tableau où rien ne se passe, où rien ne se devine vraiment, Vallotton introduit aussi quelques altérations destinées à modifier la perception de l’espace. Le fait s’avère particulièrement probant dans la partie droite de l’ouvre où, insensiblement, le peintre estompe l’angle du mur qui finit par disparaître derrière le dossier de la chaise. Les véritables lignes directrices de ce côté de la toile sont le chambranle de la porte et la plinthe qui borde le mur. ‘

dyn009_original_500_363_jpeg_20344_94ae10f3a78371a4a9be716a05490407

Wees gerust, ik heb het ook driemaal moeten lezen, maar op die manier kun je dus ook naar het doek kijken.
Zal ik er verder over zwijgen en je laten genieten van die ‘emboîtage’?
We hebben in ieder geval de deur op een kier gezet want er komt een forse wind opsteken als je over Vallotton spreekt, en dat mogen we niet vergeten.

dyn009_original_512_390_jpeg_20344_fd4b326104c54dce9d3ace1a62a06a93

Niettegenstaande het rustige beginbeeld getuigt Vallottons leven van daadwerkelijk engagement tot in de Dreyfusaffaire waar hij naar het j’ accuse van Zola ook zijn scherpe tekeningen publiceert in diverse satirische bladen.

dyn009_original_617_502_jpeg_20344_4215c32db8ee4481669d2df7c9a37436

We zien hem hier aan het nachtelijke werk om zijn werk op tijd klaar te krijgen.
Want Vallotton is betrokken bij de woelige tijden.

Hij heeft een scherp oog, maar ook een scherpe pen.
Kennen we hem minder als auteur er zijn diverse artikelen van zijn hand waarin hij de nationalisten hekelt, Mirabeau met de grond gelijk maakt en het opneemt voor de verdrukten.

Is hij een idealist?
Zeker niet, daarvoor is hij te veel Zwitser ook al zal hij zich op 3 februari 1900 tot Fransman laten nationaliseren.

Leuk is om diezelfde Octave Mirabeau over hem te horen die in 1910 een tentoonstllingscatalogus met zijn werk inleidt:

‘Félix Vallotton ” n’est point un “idéologue”, au sens fâcheux que nous donnons à ce mot, et il ne se dessèche pas l’âme dans les théories, lesquelles sont, en général, la revanche des impuissants, des vaniteux et des sots. Comme ceux qui ont beaucoup vu, beaucoup lu, beaucoup réfléchi, il est pessimiste. Mais ce pessimisme n’a rien d’agressif, rien d’arbitrairement négateur. Cet homme juste ne veut pas se leurrer dans le pire, comme d’autres dans le mieux, et il cherche en toutes choses, de bonne foi, la vérité ” (Préface au catalogue de son exposition, Galerie Druet, Paris, 10-22 janvier 1910).’

‘Quod est veritas?’ vroeg Pilatus al, en dus zullen we die vraag open laten want Vallottons werk reduceert zijn waarnemingen tot essenties, loopt vooruit op de art deco en het abstracte werk van het eerste kwart van de 20ste eeuw.

Dat hij nog bij de Nabis groep hoorde mag vreemd klinken, maar hij bleef er zijn eigen koers varen en zou zich nogal vlug losmaken uit de ietwat zweverige mystieke sfeer van de Nabis-collegae.

We laten hem verder tekenen en schrijven in de donkerte van zovele nachten.
Waren het portret en de gravure (hij deelde met Bing grote bewondering voor de Japanse prenten) zijn eerste interessegebieden, het menselijke gedoe bij dag en bij nacht zal vlug de overhand krijgen.

Maar dat is voor een volgende keer.