783_a5a6985c6cb3477fbd1e32a465d6129c

Goede vriend in het donkere België,

Een vreemd orgaan is het, de gal.
In alle talen zijn er uitdrukkingen en zegswijzen die ermee te maken hebben van zwartgalligheid, zijn gal uitspuwen tot het leven vergallen.
In de Oude geneeskunde was de gal de zetel van de melancholie (melas= zwart, cholè, de gal)
Nu komt de vraag: zou een kunstenaar zonder gal kunnen? Met andere woorden, is hij nog een kunstenaar als hij niet het vermogen tot melancholie met zich meedraagt?
Het antwoord zit in de vraag.

Je kunt zenuwachtige taal hanteren, gespierde taal, of als schrijver jezelf in mootjes hakken, of tot het hart spreken, maar zonder gal is het toch maar knutselen geblazen.

Het is mij opgevallen dat immer vrolijke mensen vooral in autoritaire staten voorkomen.
Alle propagandafilmen en -foto’ s, alle openbare getuigenissen waarop de lachende arbeider, de glimlachende moeder aan aan de haard, de blonde lachende soldaat, de in zijn vuistje lachende partijvoorzitter, ze getuigen allemaal van een verdachte soort vrolijkheid en een ernstig tekort aan gal, dus aan melancholie.

Mochten er geen spoorstakingen in Frankrijk zijn dan moest je nu de trein naar Parijs nemen en in het Grand Palais naar de unieke tentoonstelling gaan kijken: “ART ET MELANCOLIE”.
We schreven er samen over, we voelden dat het in de lucht zat, en jawel: we moeten het toegeven dat wij, de melancholischen niet zonder die melancholie kunnen als we in leven willen blijven en niet het leven als prei of wandelende tak belijden.

Even dus naar Leo Ferré en:

C’est regarder l’eau
D’un dernier regard
Et faire la peau
Au divin hasard
Et rentrer penaud
Et rentrer peinard
C’est avoir le noir
Sans savoir très bien
Ce qu’il faudrait voir
Entre loup et chien
C’est un DESESPOIR
QU’A PAS LES MOYENS
LA MELANCOLIE
LA MELANCOLIE

Un desespoir qu’a pas de moyens.
Een behoeftige wanhoop.
En laten we even Flaubert aan het woord:
“Encore une fois dans ma solitude. A force de m’ y trouver mal, j’ arrive à m’y trouver bien.”
(correspondances)

Nog een stapje verder met Proust die beweert dat de enige functie van het geluk in feite het mogelijk maken is het ongeluk te verdragen.
Er is geen melancholie zonder geheugen, en geen geheugen zonder melancholie.

Het unieke van de melancholie is haar tijdloosheid.
Zowel bij de Oude Grieken als bij de post-post moderne mens is ze aanwezig, en je vindt haar in geschriften en beelden zo lang de mens bestond, bestaat en zal bestaan.

Ik ben benieuwd naar jouw kijk op dit vreemde orgaan en zijn gevolgen.
Intussen is een lach niet uitgesloten want dat hebben Nabokov, Joyce en Flaubert, deze drie melancholische grote heren ons voorgedaan.